تحلیل

جاده‌هایی که به قتل‌گاه بدل شده‌اند؛ چرا حادثات ترافیکی در رژیم طالبان افزایش یافته است؟

۱۴۰۴/۰۵/۳۰ 10:51 بدون دیدگاه

دو روز پیش، متاسفانه در پی وقوع حادثه ترافیکی اسلام قعله- هرات دست کم ۷۹ نفر از هموطنان ما مظلومانه و زنده زنده در آتش سوختند. البته در کشوری که سال‌هاست با جنگ، انفجار، فقر و بی‌ثباتی دست‌وپنجه نرم می‌کند، حوادث ترافیکی به‌طرز نگران‌کننده‌ای به یکی از عوامل اصلی مرگ‌ومیر تبدیل شده‌اند. افغانستان نه‌تنها درگیر بحران‌های امنیتی و سیاسی است، بلکه در عرصه حمل‌ونقل نیز با فاجعه‌ای خاموش مواجه است. تصادفات مرگ‌بار در جاده‌های کشور، به‌ویژه در بزرگراه‌های پرتردد، سالانه جان صدها تن را می‌گیرد و خانواده‌های بی‌شماری را داغدار می‌سازد. حادثه اخیر در بزرگراه اسلام‌قلعه–هرات که منجر به

شاهنامه در تاجیکستان؛ بازگشت به‌خویشتن اما با خط بیگانه

۱۴۰۴/۰۵/۳۰ 10:12 بدون دیدگاه

از دو روز بدین‌سو خبر توزیع رایگان یک‌میلیون و ۷۰۰ هزار نسخه از شاهنامه فردوسی به خانه‌های مردم تاجیکستان، به دستور امام‌علی رحمان، رییس‌جمهور این کشور، در شبکه‌های اجتماعی بازتاب گسترده یافته و موجی از تحسین را برانگیخته است. این اقدام فرهنگی هم در داخل تاجیکستان و هم در سایر کشورهای فارسی‌زبان با آفرین و شادباش همراه شده و بسیاری آن‌را یکی از بزرگ‌ترین و ارزشمندترین حرکت‌های فرهنگی معاصر در پاسداشت زبان و ادب فارسی دانسته‌اند. شاهنامه فردوسی، فراتر از یک اثر ادبی، کتاب هویت و خرد جمعی فارسی‌زبانان است که قرن‌ها زبان و فرهنگ را پاسداری کرده و

دشمنی طالبان با نمادهای فرهنگی

۱۴۰۴/۰۵/۳۰ 09:59 بدون دیدگاه

یکی از ویژگی‌های برجسته‌ و نگران‌کننده‌ حاکمیت طالبان، دشمنی آشکار آنان با مظاهر فرهنگ، هنر و تاریخ است. از روزی که این گروه بر افغانستان مسلط شد، شمشیر ایدئولوژی طالبانی نه تنها بر گلوی آزادی و تنوع فکری فرود آمده، بلکه بر پیکر نمادهای فرهنگی و تاریخی نیز زخم زده است. تخریب تندیس‌ها، تغییر نام مکان‌ها، تحقیر زبان‌ها و سانسور ادبیات تنها بخشی از پروژه‌ی فرهنگی طالبان برای تحمیل یک قرائت خشک، انحصاری و تنگ‌نظرانه از دین و جامعه است. در هفته‌های اخیر، خبر شکستن تندیس علی‌شیر نوایی در یکی از پارک‌های شهر مزار شریف، موجی از خشم و

کلید رهایی افغانستان؛ سیاست خارجی متوازن و اعتمادسازی منطقه‌ای.

۱۴۰۴/۰۵/۳۰ 09:34 بدون دیدگاه

افغانستان در یک قرن گذشته، بیش از آن‌که شاهد توسعه و رفاه باشد، درگیر بحران‌های پی‌درپی سیاسی و امنیتی بوده است. از سال ۱۹۱۹ تا امروز، این کشور همواره میدان رقابت قدرت‌های جهانی و منطقه‌ای بوده و بارها قربانی سیاست‌های متناقض خارجی شده است. تجربه تاریخی به‌روشنی نشان می‌دهد که هرگاه افغانستان سیاست خارجی متوازن و روشن نداشته و در تعامل با همسایگان خود ناکام مانده، کشور به میدان رقابت‌های ویرانگر بدل شده است. در مقابل، هرجا که روابط سازنده و متوازن با منطقه در اولویت قرار گرفته، زمینه ثبات و آرامش تا حدی فراهم شده است. امروز بیش

سرنوشت غزه سرنوشت کل امت اسلامی است

۱۴۰۴/۰۵/۳۰ 08:48 بدون دیدگاه

نبرد جاری در غزه صرفاً یک منازعه محلی نیست، بلکه بازتاب رویارویی دو جهان‌بینی متعارض است: جهان‌بینی مادی غرب که قدرت را در تجهیزات و تکنولوژی می‌بیند و جهان‌بینی توحیدی اسلام که سرچشمه پیروزی را در ایمان و اتصال به خداوند می‌داند. این مقاله با رویکردی تاریخی، دینی و راهبردی، نشان می‌دهد که چگونه تجربه مقاومت غزه استمرار همان سنت‌های الهی است که در بدر، احزاب و مؤته به منصه ظهور رسید. همچنین، بررسی ائتلاف جهانی علیه غزه رسوایی تمدن غربی را در ادعای انسان‌دوستی و عدالت آشکار می‌سازد. در تاریخ معاصر، هیچ صحنه‌ای به اندازه نبرد غزه ماهیت

چرا سلطنت امان‌‌الله خان فروپاشید؟

۱۴۰۴/۰۵/۳۰ 08:45 بدون دیدگاه

شاه امان‌الله خان پس از سفر اروپایی اش و پس از لویه‌‌جرگۀ پغمان در مجلس ششصد نفری دیپلوماتان خارجی ومقامات ملکی و نظامی حکومتش (۶ اکتوبر ۱۹۲۸) گفت: «من پادشاه انقلابی هستم و آرزو دارم تا انقلاب را در هر جهت زندگی کشور خود به وجود آورم.» من به جای تغییر دیدگاه و سیاست شاه امان‌‌الله خان از اصلاح‌‌گری به انقلاب، واژۀ انحراف را به کار برم، چونکه سیاست عملی شاه پس از سفر خارجی در مورد ادامۀ نوآوری و اصلاحات، یک انحراف مهلک بود. پرسش اصلی این است که شاه چرا دچار این انحراف شد که در نتیجۀ

سیمین بهبهانی، احمدشاه مسعود و احمد ظاهر؛ پیوند شعر، مقاومت و موسیقی

۱۴۰۴/۰۵/۲۹ 13:09 بدون دیدگاه

امروز سالروز درگذشت شاعری است که دانشگاهیان و اهل مطالعه افغانستان شعرهای او را در لابه‌لای کتاب‌ها خوانده‌اند و مردم عادی آن‌ها را با صدای دل‌نشین احمد ظاهر شنیده و در حافظه دارند. شعرهای او، پلی است میان نسل‌ها و خاطره‌ زنده در دل‌ها؛ هر بار که زمزمه می‌شوند، روزهای دور و نزدیک، عشق و امید در دل‌ها دوباره جان می‌گیرند. «ستاره دیده فروبست و آرمید بیا شراب نور به رگ های شب دوید بیا ز بس به دامن شب اشک انتظارم ریخت گل سپیده شکفت و سحر دمید بیا ز بس نشستم و با شب حدیث غم گفتم

«افغانیت» و «اسلامیت» برای طالبان؛ هویت جمعی یا ابزار سیاسی؟

۱۴۰۴/۰۵/۲۹ 11:53 بدون دیدگاه

افغانستان کشوری است که در طول تاریخ پر فراز و نشیب خود، بارها شاهد مقاومت، جنگ و تلاش برای استقلال بوده است. هر بار که قدرت‌های بیرونی برای سلطه و نفوذ وارد این سرزمین شده‌اند، مردم افغانستان با تکیه بر روحیه دینی و هویت ملی خویش در برابر آن ایستاده‌اند. سخنان اخیر ملا یعقوب، وزیر دفاع طالبان، در مراسم ۱۰۶مین سالروز استرداد استقلال افغانستان، بار دیگر این موضوع را برجسته ساخت که «اسلامیت» و «افغانیت» می‌تواند به‌عنوان دو ابزاراصلی در حفظ هژمونی قومی و ابزار سیاسی طالبان ایفای نقش کند. ملا یعقوب تأکید کرد که نیروهای نظامی افغانستان هرگز

از اسطوره استقلال تا هژمونی قومی

۱۴۰۴/۰۵/۲۹ 11:46 بدون دیدگاه

در ژرفای تاریکی‌ها، زمانی که زنجیرهای استعمار کهن بر تن و روان ملتی فرسوده می‌تکید، جرقه‌ای از امید شعله کشید؛ امیدی که وعدهٔ رهایی، ایستادن بر روی پاهای خود و نوشتن سرنوشت به دست خویش را می‌داد. این شعله چنان هیبتی داشت که می‌توانست کوه را جابه‌جا کند و دریاها را به خشکی بنشاند. مردمان، همچون زندانیانی که پس از قرن‌ها پنجره‌ای به سوی آزادی می‌بینند، همهٔ هستی خود را بر سر این نوید گذاشتند. این، روایت رسمی استقلال است؛ افسانه‌ای حماسی که در کتاب‌ها می‌درخشد. اما چه شد که این شعلهٔ مقدس به آتشی ویرانگر بدل گشت که

بن‌بست گفتمان سنت و مدرنیسم در افغانستان

۱۴۰۴/۰۵/۲۹ 10:42 بدون دیدگاه

استقلال افغانستان همواره فرصتی برای بازاندیشی در سرنوشت سیاسی، اجتماعی و فرهنگی کشور بوده است. اما هر بار که این فرصت فراهم آمده، به جای عبور از چرخه‌ی تکراری بحران، گفتمان‌های مسلط یا در ورطه‌ی افراط افتاده‌اند یا در دام تفریط؛ و همین نوسان میان دو قطب متضاد، افغانستان را در وضعیت تاریخی «بحران‌زده» نگه داشته است. یکی از بنیادی‌ترین تضادهایی که مسیر تحولات کشور را در یک مدار بسته گرفتار کرده، تقابل میان سنت و مدرنیسم، اسلام سیاسی و دموکراسی است؛ تقابلی که در عرصه‌ی فرهنگ، جامعه و سیاست به شکل شکاف میان مدرسه و دانشگاه، ملا و

حرکت دایره ی تاریخ؛ نگاهی دیگر بر بی سامانی دولت و ملت بعد از آخرین رئیس جمهور افغانستان

۱۴۰۴/۰۵/۲۹ 09:49 بدون دیدگاه

اصطلاح حرکت دایره وار تاریخ ریشه درتاریخ تفکر فلسفی و فلسفه یونان دارد. اما در این نوشتار نه با آن مفهوم فلسفی، بلکه با این تعبیر بکار برده می شود؛ کارکرد و منطق نهفته در پشت وقایع تاریخی و منازعات افغانستان در هر بازه ی زمانی باز تولید و دامن نظام زندگی را گرفته و گردش دایره واری در جامعه رخ می دهد. این رویدادهای تاریخی – سیاسی در تشابهت و کارکرد یکسان در برهه های زمانی دهه- چند دهه تکرار می شوند. ما ونسلهای گذشته تر از ما حد اقل در تاریخ معاصر این سرزمین داعیه ها، شعارها

تحلیل دو روایت درباری از استقلال افغانستان و قیام خوست

۱۴۰۴/۰۵/۲۹ 09:11 بدون دیدگاه

در تاریخ معاصر افغانستان، همواره تاریخ‌نویسی در خدمت قدرت سیاسی بوده است. رویدادهای بزرگ و سرنوشت‌ساز در این کشور، نه به‌شکل واقعی، بلکه به صورتی که قدرت سیاسی می‌خواسته، روایت‌سازی شده و در حافظه جمعی جای گرفته‌اند. از اعلام استقلال افغانستان توسط امان‌الله‌خان گرفته تا قیام خوست به رهبری ملای لنگ؛ تاریخ به ابزاری برای مشروعیت‌بخشی و دشمن‌سازی بدل شده و این همان نکته‌ای می‌باشد که چهره‌ی واقعی بسیاری از تحولات تاریخی را در هاله‌ای از ابهام فرو برده است. استقلال افغانستان که به‌نام امان‌الله‌خان ثبت شده، نمونه‌ روشنی از این نوع تاریخ‌سازی می‌باشد. در روایت درباری، او قهرمانِ

دموکراسی چیست؟

۱۴۰۴/۰۵/۲۸ 15:40 بدون دیدگاه

دموکراسی اصطلاحی است که مشتق از واژه یونانی (Demokratia)میباشد، که به معنای تعیین سرنوشت ملت به دست ملت، انتخاب مردم برای مردم با در نظر داشت اصول، قواعد و فرهنگ‌های یک جامعه میباشد. دموکراسی در اصل ساختار نظام مردمی بر پایه و معیارهای عصری در جوامع امروزی است. چشم انداز این طرح گرویده یک گروه، قوم و حزب خاص نیست و تمرکز آن بیشتر بر اندیشه های مردمی میباشد و در بطن این نوع نظام آیدیه‌ها فروغ و رشد بیشتر را در خود رونمایی میکند و فرصت ایجاد خالقان نو فکر را در خود میپذیزد و بیشتر مخالف با

سقوط در دامن جهل، خون و خیانت؛ روایتی پس از سقوط

۱۴۰۴/۰۵/۲۸ 15:08 بدون دیدگاه

وقتی خانه‌ها فرو می‌ریزند و خیابان‌ها در سکوتی مرگبار غرق می‌شوند، دود و خاک و گرد و غبار برگ‌های سبز درختان باغ را می‌پوشاند و برگ‌ها یکی پس از دیگری بر زمین می‌افتند. دقیقاً همان‌گونه، وقتی وطن ما سقوط کرد، دود و خاکستر آن چشم‌های نسل ما را سوزاند و آرزوهای ما مانند برگ‌های سبز توفان‌زده، بر آوار شهر کابل فرو ریختند. فانوس‌های امید و آرزوهای نسل ما از هریوا تا بدخشان، از میمنه تا فراه، از غزنه تا نورستان، خاموش شدند و تاریکی و جهالت محض خانه‌ی ویران ما را فرا گرفت. حتی رودهای آمو و هیرمند، که

چرا اصلاحات امانی ناکام ماند، اما اصلاحات میجی در ژاپن موفق شد؟

۱۴۰۴/۰۵/۲۸ 14:51 بدون دیدگاه

اروز، ۲۸ اسد، سالروز استقلال افغانستان از بریتانیا است. یکی از باورهای نادرست و رایجی که در جامعه ما وجود دارد این است که گویا افغانستان و ژاپن هم‌زمان استقلال یافته‌اند. همین برداشت نادرست باعث شده که بسیاری از مردم، این دو کشور را با هم مقایسه کنند و بپرسند: چرا ژاپن پیشرفت کرد، اما ما عقب ماندیم؟ در این نوشته به تاریخچه استقلال افغانستان و ژاپن نمی‌پردازم، بلکه می‌خواهم به‌طور خلاصه به سرنوشت دو گونه مدرنیسم در این دو کشور اشاره کنم و نشان دهم که چرا اصلاحات امانی در افغانستان ناکام ماند، اما اصلاحات میجی در ژاپن

استقلال و یا سراب؟

۱۴۰۴/۰۵/۲۸ 14:39 بدون دیدگاه

«وقتی دختر بی‌مکتب، جوان بیکار و مادر بی‌نان است؛ این استقلال نیست، سراب است!» امروز، سرزمین من از استقلال سخن می‌گوید؛ اما کدام استقلال؟ استقلالی که بر لبان گرسنه‌ها مرثیه است، استقلالی که در چشمان دختران محروم از دانش اشک است، استقلالی که در دستان تهی جوانان بیکار، جز حسرت چیزی به ارمغان نیاورده است. این چه استقلالی است که مردم در سایه‌اش آب و نان نمی‌یابند و صدایشان در گلوی خفقان خفه می‌شود؟ آیا استقلال تنها بیرون راندن بیگانه بود؟ نه! استقلال یعنی آزادی اندیشه، یعنی عدالت اجتماعی، یعنی گشودن دروازه‌های مکتب و دانشگاه به روی دختر و

سرزمینِ دروغ‌های چاق و راستی‌های لاغر

۱۴۰۴/۰۵/۲۸ 14:03 بدون دیدگاه

بیست‌وهشتم اسد را، به نام روز استقلال افغانستان، مردمانی که خود آواره و بی‌وطن‌اند، در شبکه‌های اجتماعی با انبوهی از شعار و سفیدنمایی و سیاه‌سازی به تجلیل نشستند؛ مردم که، «استقلال» را تنها در جمله‌ها و تصویرهای تزئینی خلاصه می‌کنند و حرمت قلم را قربانی مصلحت‌های سیاسی می‌سازند. بی‌گمان هیچ انسانی از آزادی و استقلال بیزار نیست؛ اما حقیقت این است که آزادی و استقلال تنها با فداکاری، صداقت و مبارزه‌ی مداوم به دست می‌آید، نه با شعارهای رنگین و نوشته‌های بی‌ریشه. ما، نسلِ پساسوخته‌ی جنگ‌های ویران‌گر و تبعیدشدگان مهاجرت‌های تحمیلی، هنوز هم دل‌نگران سرنوشت و وطن خویشیم. این

استقلال؛ سرمایه‌ای از خون و ایمان، نقشه راه امروز و فردای ملت

۱۴۰۴/۰۵/۲۸ 10:49 بدون دیدگاه

تا زمانی که ملت‌ها از نعمت استقلال حقیقی، آزادی راستین و رهبری سالم برخوردار نشوند، هرگز به شکوفایی و بروز ظرفیت‌های خویش نخواهند رسید. استقلال، تنها رهایی از سلطه بیگانه نیست؛ استقلال یعنی داشتن هویت، اراده، خودباوری و توان تصمیم‌گیری در سرنوشت خویش. بدون این نعمت بزرگ، هیچ ملتی به قله‌های عزت و اقتدار دست نخواهد یافت. بیست‌وهشتم اسد، سالروز استرداد استقلال کشور، نه تنها یادآور یک واقعه تاریخی، بلکه تجسم اراده‌ای مقدس و پیمانی ابدی میان نسل‌های این سرزمین است؛ پیمانی که در پرتو خون هزاران مجاهد آزاده و فریاد «الله اکبر» ملت ما، در برابر استعمار پیر

امان‌الله خان؛ شاه اصلاح‌طلب ناکام در تاریخ افغانستان

۱۴۰۴/۰۵/۲۸ 09:50 بدون دیدگاه

امان‌الله خان، یکی از شخصیت‌های کلیدی تاریخ معاصر افغانستان است که نامش همواره با استقلال کشور، اصلاحات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی گره خورده است. او پس از به تخت نشستن در سال ۱۹۱۹، با همکاری شخصیت ها و قهرمانانی چون؛ میر مسجدی خان، میر بچه کوت و احمد ولی خان…بلافاصله استقلال کامل سیاسی افغانستان را از بریتانیا اعلام کرد و با «جنگ سوم افغان ـ انگلیس» موفق شد پیمان راولپندی را امضا کرده و استقلال دیپلماتیک کشور را به‌دست آورد. این اقدام بزرگ نقطۀ آغاز اصلاحات گسترده در افغانستان شد، اما همین اصلاحات، که گفته می‌شود گاه شتابزده و

رییس علما طالبان در پنجشیر: مخالفان نظام اسلامی در جامعه عزت ندارند

۱۴۰۴/۰۵/۲۸ 09:39 بدون دیدگاه

محمد آغا حکیم، والی پنجشیر و رییس علمای طالبان، نظام فعلی طالبان را کاملاً اسلامی خواند و بر اطاعت امرهای آنان تأکید کرد. رییس علمای طالبان، روز دوشنبه، ۲۷ اسد، در نشستی در ولسوالی پریان گفت که مخالفان نظام اسلامی در جامعه عزت ندارند.» در همین‌حال، ساکنان محلی از مسوولان خواستند برای فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌های ولایت فرصت‌های شغلی فراهم شود، هرچند به گفته مردم، یافتن کار در کشور برای غیر طالبان بسیار دشوار شده است. آنان همچنان از تبدیل مکتب‌ها و مؤسسات دولتی به مراکز نظامی انتقاد کرده‌اند که زندگی روزمره مردم را سخت کرده است.