تحلیل

میانجیگری ایران؛ نشست ابتکار صلح منطقه‌ای چرا مهم است؟

۱۴۰۴/۰۹/۰۱ 11:27 بدون دیدگاه

ایران اعلام کرده که تا چند هفته دیگر میزبان نشست منطقه ای راجع بحران افغانستان و همچنین بررسی تنش میان پاکستان و طالبان خواهد بود. البته فارغ از این‌که گروه طالبان توسط امریکا بر مردم تحمیل شد و وضعیت فعلی به میان آمد؛ اما در طول سال های گذشته و بویژه ۴ سال اخیر، جمهوری اسلامی ایران فارغ از مسائل دیگر تلاش کرده تا نقش میانجی فعال را در حل این بحران چه در سطح داخلی و چه منطقه ای ایفا کند. تاکید دولت گذشته و برحال ایران بر ایجاد حکومت همه شمول، تامین ثبات در افغانستان، توسعه تجارت

افزایش سرقت‌ها در کابل؛ مردم طالبان را شریک جرم می‌دانند

۱۴۰۴/۰۹/۰۱ 10:11 بدون دیدگاه

کابل؛ شهری که آرامش شب‌هایش به تاراج رفته است. این روزها بسیاری از ساکنان پایتخت افغانستان به خاطر موج فزاینده سرقت‌های مسلحانه در هراس به سر می‌برند. حتا ساده‌ترین امور روزمره را برای‌شان دشوار شده است. رفتن به مهمانی، عروسی، فاتحه، سفر یا یک گردش کوتاه در محله، حالا به رویا‌‌هاوخیال تبدیل شده است که بسیاری ترجیح می‌دهند آن را تجربه نکنند. شهروندان کابل از بیم آنکه در نبودشان دزدان مسلح به وارد خانه‌های‌ شان شوند و اموال‌شان را به سرقت ببرند، ترجیح می‌دهند حتا در موقع ضرورت‌های ساده هم از منزل خارج نشوند. این ترس از سرقت مسلحانه،

حمایت اسلام‌آباد از مخالفان طالبان؛ واقعیت یا بازی تازه؟

۱۴۰۴/۰۹/۰۱ 09:30 بدون دیدگاه

پس از سقوط کابل در ۱۵ اگست ۲۰۲۱ و بازگشت طالبان به قدرت، روابط افغانستان و پاکستان وارد مرحله‌ای پیچیده و پر از ابهام شد. یکی از پرسش‌های مهمی که در این دوره به‌ویژه در میان تحلیلگران مطرح شده، موضوع ادعای حمایت پاکستان از مخالفان طالبان است. اسلام‌آباد همواره به‌عنوان یک بازیگر کلیدی در تحولات افغانستان شناخته می‌شود، اما آیا واقعا این کشور به‌طور جدی از گروه‌های مخالف طالبان حمایت می‌کند یا این یک بازی سیاسی تازه برای فشار به طالبان است؟ ۱. پیش‌زمینه روابط پاکستان و طالبان پاکستان، به‌ویژه در دوران نخستین حکومت طالبان (۱۹۹۶–۲۰۰۱)، یکی از

«چاپلوسی امیر» از منظر فقهای حنفی

۱۴۰۴/۰۸/۲۹ 11:47 بدون دیدگاه

دیروز در رسانه‌ها گزارشی منتشر شد مبنی بر اینکه عبدالحکیم شرعی، وزیر عدلیه طالبان، در آخرین نشست هبت‌الله آخندزاده با والیان در قندهار، حاضران را به چاپلوسی از رهبر تشویق کرده و گفته است: «چاپلوسی امیرالمؤمنین بر هر افغان و مسلمان فرض است.» در زشتیِ اخلاقیِ تملق و نیز نقش ویرانگر آن در تقویت فساد و استبداد، تردیدی نیست و من از این جنبه قصد ورود به بحث را ندارم. سخن من در این‌جا ناظر به بُعد دینی و فقهی مسئله است: آیا در مذهب امام ابوحنیفه و در کلام ماتریدی، تعریف و تمجید از ستم‌گران و چاپلوسی شاهان

سازمان ملل و افغانستان؛ هفت دهه همکاری، ناکامی و فراز و فرود

۱۴۰۴/۰۸/۲۹ 10:55 بدون دیدگاه

سازمان ملل متحد از مهم‌ترین نهادهای بین‌المللی است که پس از جنگ جهانی دوم با هدف جلوگیری از جنگ‌های گسترده، حفظ صلح و امنیت جهانی، و ایجاد زمینه‌ای برای همکاری میان کشورها تأسیس شد. افغانستان در ۱۹ نوامبر ۱۹۴۶ به عضویت این سازمان درآمد و دو سال بعد، در ۱۰ دسامبر ۱۹۴۸ همراه با ۴۸ کشور دیگر «اعلامیه جهانی حقوق بشر» را امضا کرد. در بیش از هفت دهه فعالیت، سازمان ملل توانسته است در برخی زمینه‌ها مانند کمک‌های بشردوستانه، حمایت از حقوق بشر، و ایجاد چارچوب‌های همکاری بین‌المللی نقش مؤثری از جمله در افغانستان ایفا کند. امروز حدود

جایگاه نویسنده خوب در بیدادِ اطلاعات

۱۴۰۴/۰۸/۲۹ 10:52 بدون دیدگاه

در عصر حیرت انگیز دیجیتال، انسان به انبوهی از داده‌ها دسترسی دارد، اما آنچه کمیاب شده، معنا است. در این هجوم اطلاعات پراکنده و گاه گمراه‌کننده، نقش نویسنده به‌مثابه مهندسِ فهم و خالقِ بینش، حیاتی گشته است. او نه صرفاً راوی، بلکه زنبور عسل معنا است؛ که از شهدِ خامِ وقایع، عسلِ نابِ خرد را فرامی‌آورد. نویسنده خوب، فراتر از بازتاب وقایع است. او تفسیرگر و سازنده است. از منابع بی‌شمار دانش و تجربه، شهد جمع می‌کند وحاصل کارش عسلی است که از فرآیندی شناختی، خلاقانه و اخلاقی می‌گذرد؛ همان معنای ساختاریافته که ذهن را روشن و زندگی را

جنگ روایت‌ها؛ میدان پنهان سیاست در روزگار درگیری‌های نوین

۱۴۰۴/۰۸/۲۹ 10:41 بدون دیدگاه

در جهان امروز، نبردها دیگر تنها در خاکریزها و سنگرها رقم نمی‌خورند، مهم‌ترین جبهه، پهنه‌ی روایت‌هاست، جایی که دولت‌ها، گروه‌های سیاسی و بازیگران پنهان، برای تصرف ذهن همگانی با سرسختی بیشتر از میدان جنگ تنانی رو‌به‌رو می‌شوند. رخنه‌ی رسانه‌های اجتماعی در زیست فردی و جمعی، میدان سیاست را دگرگون ساخته و آن را به عرصه‌ای برای مهندسی ادراک و ساختن «واقعیت مطلوب قدرت‌ها» دگردیس کرده است. پلتفرم‌هایی چون تلگرام، تیک‌تاک و X (توییتر پیشین) تنها افزارهای سرگرمی نیستند، این‌ها اکنون به اهرم‌های راهبردی دولت‌ها، احزاب، جریان‌های استخباراتی و شرکت‌های بزرگ دگردیس شده‌اند. جنگ روایت‌ها، شکل تازه‌ای از سیاست بین‌الملل

تیغ عبدالرحمان، خشم کلکانی و مدال امان‌الله؛ نگاهی به زندگی غلام‌محمد میمنگی

۱۴۰۴/۰۸/۲۹ 10:13 بدون دیدگاه

در تاریخ فرهنگی افغانستان همیشه انسان‌هایی دیده شده‌اند که نور کار و هنرشان درخشان بوده، اما چشم جامعه کمتر به ارزش واقعی‌شان نگاه کرده است. پروفیسور غلام‌محمد میمنگی از همان چهره‌ها به شمار می‌رود؛ هنرمندی با استعداد نادر، تلاش خستگی‌ناپذیر و خدمت‌های بزرگ فرهنگی که پایه‌های هنر معاصر کشور را استوار ساخت. زندگی و کار او یادآور توانایی‌های شگفت‌انگیز سرزمینی است که با وجود رنج‌ها، آشوب‌ها و بی‌مهری‌های فراوان، باز هم شخصیت‌های بزرگ و ماندگار در دامن خود پرورده است. شخصیت و توانایی‌های هنری پروفسور میمنگی از دوران کودکى آشکار شد. در نه‌سالگی توانست تصویر کوچکی از یک پرنده

بهای اختلافات رهبران سیاسی؛ مردم قربانیان اصلی نبودِ اتحاد در برابر طالبان

۱۴۰۴/۰۸/۲۹ 09:34 بدون دیدگاه

در سال‌هایی که افغانستان زیر سلطه‌ی بحران‌های پی‌درپی سیاسی، امنیتی و اجتماعی دوام آورده، یک حقیقت تلخ بیش از هر زمان دیگری آشکار شده است: بهای اختلافات رهبران سیاسی را همیشه مردم می‌پردازند. مردمی که نه در تقسیم قدرت سهمی داشته‌اند و نه در ایجاد بحران‌ها نقش، اما همواره بیشترین هزینه را متحمل شده‌اند؛ از آوارگی و بیکاری گرفته تا سرکوب، فقر و بی‌ثباتی. اظهارات تازه‌ی نورالرحمن اخلاقی، وزیر پیشین امور مهاجران، یک بار دیگر پرده از واقعیتی برداشت که سال‌هاست بر سرنوشت افغانستان سایه انداخته. او با صراحت می‌گوید که اختلاف‌ها و پراکندگی میان رهبران سیاسی مخالف طالبان،

شناخت کانون اصلی بحث «فارسی» و «دری»

۱۴۰۴/۰۸/۲۸ 16:01 بدون دیدگاه

در مورد نام‌های «فارسی» و «دری»‌ برای زبان مادری ما، اخیراً بحث‌هایی حاشیه‌ای مطرح شده و چالش‌هایی در میان این دو نام و کسانی که قائل به آن‌ها هستند ایجاد شده است. به باور من بعضی دوستان ما واقف نشده‌اند که کانون اصلی بحث کجاست. تصور کرده‌اند که اینجا چالشی در بین دو نام «فارسی» و «دری» در میان است. بعضی دوستان، مرا که قریب به بیست سال است به این موضوع پرداخته‌ام، یک طرف این چالش پنداشته‌اند و با این باور که من در مقام نظر از نام «دری»‌ پرهیز دارم و در عمل به شکل دیگری رفتار

همبستگی فراملی در تجاوز: چگونه حمله اسرائیل معادلات منطقه‌ای و افکار عمومی را بازنویسی کرد؟

۱۴۰۴/۰۸/۲۸ 15:54 بدون دیدگاه

حمله اخیر اسرائیل به ایران، برخلاف تصور اولیه طراحان این حمله، صحنه‌ای تک‌بعدی از واکنش‌های صرفاً نظامی نبود؛ بلکه به‌صورت گسترده یک تحول اجتماعی–سیاسی در سطح منطقه و جهان به‌وجود آورد. این تحول، بیش از آنکه معطوف به میدان نبرد باشد، در حوزه مشروعیت، افکار عمومی و تصویر بین‌المللی دولت‌ها عمل کرد؛ حوزه‌ای که در عصر رسانه، بیشترین تأثیر را بر سرنوشت دولت‌ها و میزان قدرت آنها دارد. تحلیل این رخداد نشان می‌دهد که اسرائیل در پی حمله، نه تنها دستاوردی استراتژیک کسب نکرد، بلکه در چند محور کلیدی متحمل هزینه‌های اجتماعی و ژئوپولیتیک شد: ۱) انزوای بین‌المللی، ۲)

خدایان جدید

۱۴۰۴/۰۸/۲۸ 14:26 بدون دیدگاه

در دوران باستان و عصر قدیم بت‌ها و خدایانی بنام‌های مختلف در سراسر جهان وجود داشت و هر ملتی خدا و یا خدایان خود را داشتند. از منظر تمام این ملت‌ها، خدایان‌شان معصوم و مقدس و شایسته عبادت بودند و هر ملتی به‌گونه‌ی از این خدایان اطاعت می‌کردند و اظهار بندگی می‌‌نمودند. برخی آن‌‌ها هم مجسمهٔ خدایان را می‌تراشیدند و در برابر آن‌ها زانو می‌زدند. اما در عصر حاضر هم خدایان دیگری ظهور کردند. این‌ بار خدایان جامهٔ آدمی بر تن نمودند و شکل و شمایل آدم‌ها را داشتند و در قالب اندیشمندان، رهبران، پیشوایان و نظریه‌پردازان، فیلسوفان و

کشور شلاق‌ها؛ خاطرات چتین آلتان از افغانستان عصر ظاهرشاه

۱۴۰۴/۰۸/۲۸ 12:47 بدون دیدگاه

چتین آلتان، ستون‌نویس، طنزنویس و عضو پارلمان ترکیه، در اواخر بهار سال ۱۳۴۳ برای ساخت یک مستند از افغانستان، زمینی راهی ایران می‌شود و از مرز اسلام‌قلعه وارد افغانستان عصر محمدظاهرشاه می‌گردد. او در کتاب «از سویی به سویی دیگر: سفرنامهٔ سوئد، ایران، افغانستان و رومانی» مشاهدات خود را از افغانستان روایت کرده است؛ روایتی پرجزئیات از بافت اجتماعی و فرهنگی کابل، هرات و قندهار آن دوره. این کتاب با ترجمه‌ی یاسمن اسعدی و توسط نشر ثالث در سال ۱۴۰۴ منتشر شده است. شب هنگام که بخش افغانستان را می‌خواندم، حیفم آمد نکات جالب آن را با دوستان شریک

روز جهانی مرد؛ بازتاب چالش‌های زندگی مردان افغانستان

۱۴۰۴/۰۸/۲۸ 10:50 بدون دیدگاه

روز جهانی مرد هر سال در نوزدهم نوامبر برگزار می‌شود و بهانه‌ای برای بازاندیشی درباره جایگاه و نقش مردان در جامعه محسوب می‌شود. مردان در خانواده، محل کار و اجتماع مسوولیت‌های بزرگی بر دوش دارند، اما مشکل‌ها و چالش‌های زیادی پیش رویشان قرار دارد. این روز توجه‌ها را به سلامت جسمی و روانی مردان و هم‌چنان نقش مثبت آنان در پیشرفت جامعه جلب می‌کند. مردان افغانستانی نمونه‌ بارز از مردانی هستند که در برابر مشکل‌های پیچیده و گسترده‌ای ایستاده‌اند. شرایط دشوار جنگ، خشونت، فقر اقتصادی و مشکل‌های اجتماعی، زندگی آنها را به شدت تحت تاثیر قرار داده است. افغانستان

برنامه کافه پرسش روایت؛ «فارسی، دری و تاجیکی؛ جدایی در نام، یگانگی در زبان»

۱۴۰۴/۰۸/۲۸ 10:48 بدون دیدگاه

برنامه کافه پرسش پایگاه خبری تحلیلی روایت شب گذشته سه‌شنبه‌شب (۲۷ عقرب/آبان) در صفحه ایکس این پایگاه با حضور شماری از نویسندگان، شاعران و پژوهشگران برگزار شد. موضوع این نشست یکی از بحث‌های دیرینه و حساس در حوزه زبان و فرهنگ بود: آیا فارسی، دری و تاجیکی سه زبان مستقل‌اند یا سه لهجه از یک زبان واحد؟ مهمانان این برنامه شامل شیوای شرق، نجیب بارور، نبی ساقی، رائد قریشی، دکتر محی‌الدین مهدی و داود عرفان بودند. محور اصلی سخنان آنان این بود که زبان فارسی واحد است و اختلاف بر سر نام‌ها بیشتر ریشه در سیاست و تقسیمات جغرافیایی

برکناری معین مبارزه با مواد مخدر؛ تصمیمی برخاسته از ریشه‌های آلوده قدرت طالبان

۱۴۰۴/۰۸/۲۸ 09:36 بدون دیدگاه

برکناری معین مبارزه با مواد مخدر در ساختار طالبان، بار دیگر توجه افکار عمومی را به این حقیقت تلخ جلب می‌کند که بنیاد، منطق و بقای این گروه از همان آغاز تا امروز بر محور مواد مخدر شکل گرفته است. این تصمیم نه یک اقدام اداری ساده، بلکه نشانه‌ای از یک واقعیت عمیق‌تر و ریشه‌دارتر است: طالبان از مقابله واقعی با مواد مخدر ناتوان‌اند، زیرا ریشه قدرت‌شان دقیقاً در خاکی می‌روید که از مواد مخدر سیراب شده است. طالبان در دو دهه گذشته بارها مدعی شده‌اند که با کشت و قاچاق مواد مخدر مبارزه می‌کنند؛ اما آمارهای میدانی، گزارش‌های

تجارت با تروریسم؛ یوتیوبران و سفیدنمایی طالبان

۱۴۰۴/۰۸/۲۷ 12:04 بدون دیدگاه

در روزهای اخیر، یکی از موضوعاتی که در رسانه‌های اجتماعی و محافل خبری افغانستان سروصدای زیادی برپا کرده، مصاحبه‌ای است که فرحناز فروتن با داکتر روشنک از وردک، یکی از پزشکان افغانستان، انجام داده است. در این مصاحبه، تصویری از وضعیت افغانستان تحت حاکمیت طالبان ترسیم شده که نشان می‌دهد این کشور اکنون به جایی امن و بدون مشکل تبدیل شده است؛ چیزی که بسیاری‌ها آن را سفیدنمایی کارنامه جنایت‌بار طالبان می‌دانند. سفیدنمایی طالبان و تلاش برای تطهیر اقدامات این گروه تروریستی، انگیزه‌های مختلفی دارد. برخی از این اقدامات ممکن است ناشی از تعلقات قومی باشد، در حالی که

افغانستان؛ حلقه‌ی گمشده امنیت و توسعه در آسیای مرکزی

۱۴۰۴/۰۸/۲۷ 11:50 بدون دیدگاه

در سال‌های اخیر، رهبران آسیای مرکزی بارها تأکید کرده‌اند که ثبات این منطقه به‌طور مستقیم به آینده‌ی افغانستان گره خورده است. این گزاره نه یک شعار سیاسی، بلکه واقعیتی استراتژیک است که ریشه در جغرافیا، اقتصاد، امنیت و تحول‌های اجتماعی منطقه دارد. افغانستان، با داشتن موقعیت ترانزیتی منحصر‌به‌فرد و نقش تاریخی در اتصال آسیای جنوبی، غربی و مرکزی، به یکی از متغیرهای اصلی امنیت منطقه‌ای تبدیل شده است؛ متغیری که بدون درک درست آن، هیچ طرح ثبات‌ساز در آسیای مرکزی پایدار نخواهد ماند. از دید رهبران آسیای مرکزی، سه عنصر افغانستان را به مرکز محاسبات منطقه‌ای بدل کرده است:

گرم شدن روابط تاجیکستان با طالبان؛ تکرار اشتباه که پاکستان انجام داد؟

۱۴۰۴/۰۸/۲۷ 10:20 بدون دیدگاه

سفر اخیر هیأت بلندپایه تاجیکستان به کابل، که شامل مقام‌های وزارت خارجه و نهادهای امنیتی این کشور بود، به نظر نشانه‌ای از تغییر رویکرد محتاطانه دوشنبه در قبال طالبان است. تاجیکستان که در سال‌های گذشته کمتر علاقه‌مند به تعامل مستقیم با طالبان بود، اکنون گفته شده که در پی ایجاد کانال ارتباطی و تعامل با این گروه است. اما تجربه پاکستان نشان می‌دهد که نزدیکی با طالبان نه تنها دستاوردی پایدار ندارد، بلکه می‌تواند به تهدیدی جدی برای امنیت ملی تبدیل شود. پاکستان پس از سال‌ها حمایت از طالبان، امروز با بحران جدی ناشی از پناه دادن طالبان به

روز جهانی پیشگیری از سوءاستفاده جنسی کودکان؛ نگاهی به مشکلات کودکان افغانستان

۱۴۰۴/۰۸/۲۷ 09:54 بدون دیدگاه

کودکان مهم‌ترین سرمایه هر جامعه هستند، اما شوربختانه بسیاری از آن‌ها در برخی کشورها قربانی خشونت، استثمار و بهره‌گیری‌های جنسی قرار می‌گیرند. روز جهانی پیشگیری از استثمار و سوءاستفاده جنسی از کودکان، روز خوبی برای تمرکز بر این معضل و تاکید بر ضرورت حفاظت از کودکان در برابر هر نوع آزار است. این مناسبت خوب، یادآور حقوق طبیعی کودکان و نمادی از مسوولیت جمعی جامعه جهانی در حفظ سلامت جسمی و روانی نسل‌های آینده است. ریشه‌های این حرکت به قرن نوزدهم بازمی‌گردد، زمانی که اولین سازمان‌های حمایت از کودکان شکل گرفت. در سال ۱۸۷۵، پس از داستان تلخ مری