هویت

لحظه فدرالیسم؛ چگونه می‌توان از اوسانه سرمنگسک عبور کرد؟

۱۴۰۲/۰۳/۲۸ 15:22 بدون دیدگاه

چند روز پیش کتابی در باره افغانستان خواندم که حیفم آمد به دوستان معرفی نکنم. این کتاب “افغانستان: پیشاملتِ نادولت” نام دارد که توسط دکتر محسن خلیلی استاد علوم سیاسی دانشگاه فردوسی نوشته شده است. آقای دکتر خلیلی در این کتاب در باره موضوعاتی مانند توسعه سیاسی، ملت‌سازی و دولت‌سازی در افغانستان صحبت می‌کند و داستان این کشور را به افسانه سرمنگسک تشبیه می‌نماید. “اوسانه سرمنگسک، اصطلاح کابلی و کنایه از سخنان تکراری و بی‌محتوا است. هر گاه بزرگان می‌خواستند اطفال را آزار بدهند، می‌گفتند: بیایین برای تان اوسانه بگویم. می‌گفتیم: خی بگو. می‌گفتند: خی بگو خی بگو

امام ابوحنیفه (ره) و شیعیان

۱۴۰۲/۰۳/۲۵ 16:18 بدون دیدگاه

عده ای به شدت اصرار دارند تا تصویری از جناب ابوحنیفه در افکار عمومی ترسیم نمایند که گویی وی در تقابل با اهل بیت پیامبر و شیعیان بوده است. از سوی هم تعدادی تلاش دارند تا شیعیان را از دید امام ابوحنیفه رافضی و خارج از دین ثابت کنند؛ اما با ورق زدن برگهای تاریخ به راحتی می توان دریافت که حقیقت چنین نیست و حضرت امام ابوحنیفه ره نه در تقابل با اهل بیت پیامبر بوده و نه هم فتوای ضد شیعیان صادر نکرده است. برای اثبات این مدعا به نکات ذیل اشاره می‌شود: ۱- امام ابوحنیفه

امین احمدی؛ منتقد قوم‌گرایی در میان هزاره‌ها

۱۴۰۲/۰۳/۲۵ 14:55 بدون دیدگاه

قرار بود در پایگاه تحلیلی – خبری روایت، شماری از چهره‌هایی را معرفی کنیم که منتقد قوم‌گرایی‌اند و نقد خودی می‌کنند. پیش‌تر دکتر صادق ناشناس را معرفی کرده بودیم، امروز اما نوبت دکتر امین احمدی است. آقای احمدی، متولد سال ۱۳۴۲در منطقه ی باغچار ولسوالی ارزگان خاص از توابع ولایت ارزگان است. او از طایفه دای چوپان قوم هزاره بوده و تحصیلات عالی خود را در ایران به پایان رسانده و سال‌ها در دانشگاه‌های افغانستان تدریس کرده است. از او در محافل اکادمیک به عنوان پژوهش‌گر، مترجم و حقوق‌دان نام برده می‌شود. یکی از فعالیت‌های او در شبکه‌های

آیا طالبان حنفی مذهب هستند؟

۱۴۰۲/۰۳/۲۱ 16:20 بدون دیدگاه

قسمت نخست: سه گونه حنفیت: مرجئه‌آباد مقدمه: هر گروه سیاسی در جهان برای خود لابی‌گری دارد که کوشش می‌کند از آن گروه یک چهره‌ی مناسب و قابل تعامل با جهان ترسیم کند. طالبان نیز از این قاعده مستثنا نیستند. لابی‌گران طالب در منطقه و جهان، برای آن‌که از طالبان چهره مناسب و متفاوت از داعش و سایر گروه‌های تکفیری و تروریستی ترسیم کنند، این گروه را «مذهب حنفی» می‌خوانند. زیرا حنفیت را در محافل اسلام‌پژوهی، به عنوان مکتب خردگرایی، تساهل و تسامح و به دور از تعصب و تکفیر می‌شناسند. آن‌چه که باعث می‌شود شماری فریب چنین توجیهات و

در حسرت علمای سنتی

۱۴۰۲/۰۳/۱۶ 15:05 بدون دیدگاه

افغانستان کشوری نیست که در چهل – پنجاه سال اخیر با اسلام آشنا شده باشد. مردم افغانستان از همان نخستین قرون اسلامی به اسلام گرویده و تا به امروز مسلمان زیسته‌اند. سخت‌گیری‌هایی را که امروز طالبان علیه مردم افغانستان اعمال می‌کنند، توسط علمای پیشین کشور اعمال نمی‌شد. علمای پیشین چنان نبودند که با دیدن کوچک‌ترین اتفاقی، واویلا راه بیندازند که اسلام در خطر است. آنها شخصیت‌هایی دارای سعۀ صدر و اهل تساهل و مدارا بودند؛ چهره‌هایی که هر رویدادی را تهدیدی برای اسلام تلقی نمی‌کردند و این آیین را آن‌قدر گشن‌بیخ می‌دانستند که با هر بادی نلرزد. این نسلی

قرائت کاریکاتوریِ طالبان از اسلام

۱۴۰۲/۰۳/۱۳ 07:22 بدون دیدگاه

یک یا دو سال از حادثه ۱۱ سپتمبر، لشکرکشی آمریکا و سرنگونی حکومتِ طالبان گذشته بود که زمستانی از روستای مان به سوی شهر کابل راه افتادم. با من دو پسر عمویم نیز بودند. نیمه‌های شب به منطقه‌ی سرای شمالی در کابُل رسیدیم. زمستان سردی بود و برف هم بسیار باریده بود. از آن‌جایی که هیچ کسی را در کابل نمی‌شناختیم، خواستیم به هوتلی در سرای شمالی شب را سپری کنیم. نمی‌دانم چه اتفاقی افتاد که به مالک هوتل گفتیم ما طلبه‌ی مدرسه هستیم. تا این را گفتم، رگِ گردن مالک هوتل پندید، تُن صدایش بالا رفت و

به مناسبت روز پشتو

۱۴۰۲/۰۳/۱۱ 12:59 بدون دیدگاه

مقدمه: این یادداشت به زبان پشتو منتشر شده است. ما در این‌جا ترجمه فارسی‌اش را منتشر می‌کنیم. به مناسبت روز پشتو پشتون‌ها قوم دوزبانه اند. پس از پشتو، فارسی زبان تاریخی، فرهنگی، ادبی و علمی ماست. رابطه ما با فارسی بسیار عمیق تر از آن چیزی‌ست که با اردو یا عربی داریم یا فارسی با عربی دارد یا اروپا با لاتین داشت. فارسي بیشتر از نمونه‌ی زبان لاتین در اروپا در میان پشتون‌ها ریشه‌های ژرف دارد. لاتین تنها زبان آکادمیک و فرهنگی بود، اما فارسی نه تنها زبان آکادمیک و فرهنگی، بلکه زبان بسیاری از پشتون‌ها نیز بود.

چرا فکر می‌کنیم سیگار واجب‌تر از کتاب است؟

۱۴۰۲/۰۳/۱۰ 14:53 بدون دیدگاه

امروز روز جهانی بدون دخانیات است. در روز جهانی بدون دخانیات یا به تعبیری در روز جهانی بدون تنباکو، در سراسر جهان کارزاری راه می‌افتد که در آن از افراد خواسته می‌شود حداقل برای یک بازه زمانی ۲۴ ساعته از محصولات دخانی استفاده نکنند. هدف از این کارزار، ترغیب و تشویق افراد به ترک محصولات دخانی مانند سیگار است. محصولات دخانی تاثیر فوق‌العاده زیان‌‎باری روی صحت انسان‌ها دارد. گفته می‌شود سالانه شش میلیون نفر در اثر استفاده از سیگار و حدود ۶۰۰۰۰۰ نفر تنها به دلیل استنشاق دود سیگار افراد سیگاری حاصل می‌میرند. پایگاه تحلیلی – خبری روایت نیز برای آن‌که

ابداع نظریه «پشتون ستم‌گر» و خسران‌ها و زیان‌های ناشی از آن

۱۴۰۲/۰۳/۱۰ 13:03 بدون دیدگاه

هروقتی سخن از گفتگو با جوانان پشتون به میان آید، سر و کله کسی پیدا می‌شود که از «امتناع گفتگو» سخن گفته و طرف را یک موجود خشن، غیرمنطقی و برتری‌طلب و زیادت‌خواه معرفی نموده و پشتون‌ها را «قوم ستمگر» می‌خواند. تصویری که امروزه از پشتون‌ها در میان جوانان سایر اقوام ترسیم گردیده است، برگرفته از چهره “یون” است. جوانان مان فکر می‌کنند که پشتون، یعنی موجودی که به اصل همزیستی مسالمت‌آمیز باور نداشته و همواره از درِ توهین و تحقیر و زورگویی و برتری‌خواهی با سایر اقوام برخورد می‌کند و شبیه ژان‌پل سارتر، باهم‌زیستن را «جهنم» می‌پندارد (ژان‌پل

زبان پشتو و دشمنان آن

۱۴۰۲/۰۳/۰۸ 16:56 بدون دیدگاه

امروز، روز زبان پشتو است. زبان پشتو، یکی از زبان‌های دوست‌داشتنی و مورد علاقه من است. هنرمندان و آوازخوانانی که این زبان به جامعه افغانستان تقدیم کرده است، واقعا بی‌نظیراند. اگر بخواهیم توانایی، غنامندی و روح واقعی زبان پشتو را بدانیم باید به صدای هنرمندانی مانند ناشناس، اول‌میر، استاد گل زمان، عبدالله مقری، قمرگل و شماری دیگری از این هنرمندان گوش داد. این هنرمندان با انتخاب ترانه‌های زیبا و داشتن صدای دل‌نشین، زبان پشتو را به خانه خانه مردم افغانستان برده‌اند و حلاوت و شیرینی‌اش را به همگان چشانده‌اند. هیچ کسی نیست در زندگی خود بارها آهنگ‌های استاد

چرا نباید لباس طالبانی بپوشیم؟

۱۴۰۲/۰۳/۰۴ 12:49 بدون دیدگاه

دیروز تصاویری از محمدطاهر زهیر، والی پیشین بامیان، و شاه حسین مرتضوی، معاون سخن‌گوی ریاست جمهوری در دوره‌ی اشرف غنی، منتشر شد که نشان می‌داد به تبعیت از طالبان ریش‌های بلند گذاشته و عمامه‌های بزرگ پوشیده‌اند. البته پس از سقوط طالبان تنها این دو نیستند که جامه بدل کرده‌اند و لباس‌های طالبانی می‌پوشند، بلکه تقریباَ تعداد بسیار زیادی از جوانان ما که تا دیروز کراوات می‌بستند و کت و شلوار می‌پوشیدند، امروزه با ریش دراز، عمامه‌های سیاه و سفید و کلاه لب‌چاک قندهاری ظاهر می‌شوند و خود را همرنگ طالبان ساخته‌اند. من هر باری که چنین جوانانی را

نیاز ما به سبک‌باری و صفرسازی تاریخ

۱۴۰۲/۰۳/۰۲ 16:04 بدون دیدگاه

یکی از موضوعاتی که در این روزها میان هزاره‌ها و تاجیکان افغانستان به شکاف و شقاق دامن زده است، بازخوانی قومی گذشته توسط برخی از سیاست‌مداران و کاربران شبکه‌های اجتماعی است. در تازه‌ترین مورد، استاد محقق در یک یادداشت فیسبوکی نام شماری از اندیش‌مندان و شاعران زنده و مرده را فهرست کرده و گفته است که همگان هزاره بوده‌اند. پیش‌تر از آن عبدالحی حبیبی، نیز بنا بر ادعای ناشناس، «پته خزانه» را جعل کرده بود تا ثابت کند که ۱۲۰۰ سال قبل در زبان پشتو شعر و شاعری وجود داشته است. افزون بر این، همواره در سخنرانی‌های سیاستمداران

علیه جعل هویت مشاهیر

۱۴۰۲/۰۳/۰۲ 12:39 بدون دیدگاه

طبیعتاً هویت واقعی هر عالم و دانشمند را منسوبیت قومی و تاریخ حیات و زندگی وی شکل می‌دهد. اگر به غیر از آن باشد و افرادی از اقوام دیگر تلاش کنند که در اعتلای تاریخ و گذشته قوم خود کاری کند، در واقع هم جعل هویتی کرده و هم خیانت به تاریخ و قطعا چنین حرکتی به نتیجه نمی رسد. به تازگی در شبکه های اجتماعی ادعاهای در خصوص ریشه نژادی تعدادی از مشاهیر و علمای مهم قرون گذشته (خراسان، ایران و ماوراءالنهر) از سوی بعضی از نویسندگان و فعالین قومی «هزاره» مطرح

ناشناس تنها نیست!

۱۴۰۲/۰۲/۳۱ 11:55 بدون دیدگاه

عبدالباری ‌جهانی شاعر نامدار زبان پشتو، شاعر سرودملی عصر کرزی-غنی، از نخستین کساني است که بر برخي از مظاهر قوم‌گرایی دولت‌های حامد کرزی و اشرف‌غنی احمدزی خرده گرفت؛ از آن‌جمله او بر دست‌بردي که به دستور کرزی بر شعر سرود ملی زده شده بود، اعتراض کرد؛ پس از او بود که ناشناس، پیش‌خوان آن سرود، محتوی آن سرود را غیر ملی خواند. جهانی در دولت اشرف غنی به مقام وزارت اطلاعات و فرهنگ رسید؛ اما به زودی، به بهانه‌ی معاذیر صحی، ولی به رسم احتجاج در برابر وجود ادارات موازی با وزارت او در داخل ارگ ریاست جمهوری،

در تقدیس تنوع و نکوهش یک‌سان‌سازی

۱۴۰۲/۰۲/۳۱ 11:17 بدون دیدگاه

امروز ۲۱ می/۳۱ ثور، «روزِ جهانی تنوع فرهنگی برای گفتگو و توسعه» است. از این روز باید در افغانستان به این دلیل تجلیل کرد که کشور ما یکی از کشورهای چندفرهنگی است. کشور چند فرهنگی، یعنی سرزمینی که در آن شهروندان با زبان‌های مختلف، فرهنگ‌های گوناگون و مذاهبِ متعدد زندگی می‌کنند. در حالی که تنوع فرهنگی فرصتی برای توسعه و غنامندی است، اما در افغانستان به جای گفتگو و تعامل فرهنگی شاهد تقابل و ستیز میان شان می‌باشیم. یک نمونه‌ای از این تقابل و ستیز، جدال‌های زبانی در سالیان اخیر بر سر واژه «پوهنتون» و «دانشگاه» است که

چرا در مورد «پته خزانه» صحبت کرده ام؟

۱۴۰۲/۰۲/۲۸ 16:49 بدون دیدگاه

داکتر سیاسنگ در گردآوری کتاب «ناشناس ناشناس نیست» از مردم خواسته بود که پرسش‌های شان را مطرح کنند. از میان ۴۰۰ سوال، یکی هم موضوع «پته خزانه» بود. در کشورم چند شخص محدود در زبان پشتو دوکتورا داشته اند که یکی شان من می‌باشم. خواهی نخواهی با این پرسش اصالت تاریخی «پته خزانه» بارها مواجه شده ام . نامم صادق فطرت است. وقتی کتاب در مورد من نوشته می‌شد، نمی‌توانستم دروغ بگویم. نظر خود را آنچه می‌دانستم، گفتم و مورد هجوم جماعتی قرار گرفتم که نه «پته خزانه» را خوانده اند و نه از تاریخ و جریانات قدیم و معاصر

ادعای «خودکفایی در علم» نشانه جهل است

۱۴۰۲/۰۲/۲۸ 16:03 بدون دیدگاه

وزیر امر بالمعروفِ طالبان، روز سه شنبه ۲۶ ثور، در مراسمی در کابُل گفته است که «ما در میدان علم خودکفا هستیم و هیچ ضرورتی نداریم که در خارج از کشور و از دیگر شیوخ استفتا کنیم.» او این سخنان را در حالی گفته است که شماری از علمای جهان اسلام همواره تاکید کرده‌اند که سخت‌گیری‌های طالبان در برابر زنان و شمار دیگری از سیاست‌های اعلامی این گروه ربطی به اسلام نداشته و حتا غیراسلامی اند. به نظر می‌رسد وزیر امر بالمعروف طالبان این سخن را در واکنش به اظهاراتِ علمای جهان اسلام گفته باشد. به هر صورت،

شهنامه و هویت شناسایی

۱۴۰۲/۰۲/۲۷ 11:42 بدون دیدگاه

فردوسی از حماسه‌سرایان شناخته‌ شده‌ای زبان فارسی است‌که از او به مثابه‌ی نگهدارنده و زنده‌کننده‌ی زبان فارسی یاد می‌شود. او با نوشتن و سرودن «شهنامه» به زبان فارسی جان و جهان بخشیده است. «جان« ازین‌نگاه‌ که واژه‌های سُچه، سُتره و معلوم‌الحال فارسی را مرتب‌ ساخته و در شهنامه‌اش گنجانیده است‌که پس از او برای همیش یا زمانه‌ی زیادی سالم و ثابت ماندند. «جهان» ازین‌نگاه که با نوشتن و پدید آوردنِ «شهنامه » زبان فارسی را ابدی و جهانی گردانیده و یا درین راه سهم خود را ادا نموده است. پیش‌تر ازشهنامه واژه‌ها، کلمات، جملات و… زبان فارسی نا منظم

نقش فردوسی در احیای زبان فارسی و رسالت امروز فارسی زبانان

۱۴۰۲/۰۲/۲۷ 11:05 ۱ دیدگاه

همه ساله در ایران در اواخر اردیبهشت/ ثور، از شخصیت ابوالقاسم فردوسی و زبان فارسی تجلیل می شود. البته در سال های پسین علاوه بر ایران، در مناطق مختلف جهان و بیشتر فارسی زبان از این مناسبت تجلیل صورت می گیرد. بدون شک شاهنامه فردوسی یکی از پرمایه ترین و بی نیازترین گنجینه های زبان پارسی از نظر در برداشتن لغات و اصطلاحات ادبی است. بدون شک از این جهت بزرگترین و نخستین کتابی است که پاسدار کلمات درست و زیبای زبان فارسی شده و با پذیرش انبوه این کلمات در سینه فراخ خود، آن‌ها را با صحت و

از ناشناس مبارزه با «ریاضیات قومی» را بیاموزیم!

۱۴۰۲/۰۲/۲۷ 10:33 بدون دیدگاه

چند روز پیش من از نشانی «پایگاه خبری – تحلیلی روایت» یکی از معروف‌ترین دگراندیشان اروپا را معرفی کردم که خیلی استقبال شد. منظورم همان «رومن رولان» است که در آستانه‌ی جنگ جهانی اول و در عصر ملی‌گرایی احمقانه، علیه نفرت‌پراکنی ملی موضع گرفت، ایده‌ی عدم خشونت را مطرح کرد و برای صلح کمپاین نمود تا این‌که در پایان جنگ، از کارهایش با اعطای جایزه نوبل تقدیر کردند. این بار اما من می‌خواهم دگراندیش بی‌باک دیگری را معرفی کنم که از اروپا نیست، بلکه مُهر تولید وطن را در پیشانی دارد. او کسی دیگری نیست جز داکتر صادق