از تخریب بودای بامیان تا تغییر تندیس‌های منظر جهاد هرات

دسته: تحلیل
نویسنده: احمد فرزاد
1402/11/18
11:20 ق.ظ
بازدید: 27

پایگاه خبری تحلیلی روایت : طالبان مدعی هستند که تندیس‌های موزیم جهاد «غیر اسلامی» هستند. این نگاه دقیقاً همان نگاهی است که به مجسمه‌های بودای بامیان داشتند و درنهایت آن‌ها را منفجر کردند. جدا از اینکه بدانند که بناهای تاریخی و تندیس‌ها، بخش مهمی از تاریخ افغانستان هستند و تخریب آن‌ها، به‌منزله‌ی نابودی تاریخ این کشور است. از سوی دیگر در زمین‌لرزه‌ی ماه میزان امسال هرات که بناهای تاریخی زیادی ازجمله منارها، مسجد جامع بزرگ و ارگ هرات آسیب دید، طالبان به گونه غیرحرفه‌ی گلدسته‌های مسجدهای تاریخی آسیب‌دیده را به‌منظور ترمیم پایین آوردند که باعث اعتراضات برخی کارشناسان شد. آن‌ها تاکید کردند که پایین آوردن و بالا بردن دوباره‌ی گلدسته‌ها می‌تواند آسیب جدی به آن‌ها وارد کند.

طالبان بار دیگر با اقدامی تاسف‌بار، دشمنی خود با میراث فرهنگی-تاریخی افغانستان را به نمایش گذاشتند. تخریب و دست‌کاری تندیس‌های موزیم جهاد هرات، یادآور اقدامات ناشیانه‌ی این گروه در سال ۲۰۰۱ و تخریب مجسمه‌های بودای بامیان است.
بی‌توجهی و خیانت طالبان به میراث فرهنگی- تاریخی افغانستان به کسی پوشیده نیست. این گروه در دو دور قدرت خود در افغانستان جفاهای بزرگی در حق میراث‌های تاریخی فرهنگی افغانستان کرده‌اند.
جدا از بحث تخریب و تغییر در میراث‌های تاریخی فرهنگی، اقدامات غیرحرفه‌ای این گروه برای بازسازی برخی بناهای تاریخی و بی‌توجهی به وضعیت بد برخی دیگر از بناها از اقدامات همیشگی این گروه بوده است.

به‌تازگی منابع محلی در هرات گزارش داده‌اند که طالبان برخی نمادها و تندیس‌های موزیم جهاد (منظره جهاد) را تخریب و دست‌کاری کرده‌اند. این اقدام به دستور افراد اداره امربه‌معروف طالبان انجام شده است. گفته می‌شود در این اقدام طالبان به چهره‌های برخی از تندیس‌ها رنگ پاشیده و برخی آثار را از بین برده‌اند و برخی دیگر را هم دست‌کاری کرده‌اند. از سوی دیگر طالبان از مدتی به این‌سو به کسی اجازه بازدید از منظره جهاد در هرات را نداده‌اند.

منظره جهاد در هرات عمارت زیبا و هنری است که در قسمت شرقی یا ورودی باغ ملت موقعیت دارد. این بنا در سال (۱۳۸۱ خورشیدی) به‌منظور حفظ ارزش‌های جهاد و مقاومت مردم افغانستان تأسیس شده است. در قسمت‌های بیرونی این عمارت دایر‌ه‌ای شکل، کاشی‌های منقش و معرق با سوانح برخی شهدای دوران جهاد به مشاهده می‌رسد که اشعار و خطوط زیبای از هنرمندان و خوش‌نویسان هرات به قشنگی این ساختمان افزوده است.
قسمت داخلی منظر جهاد با تصاویری از قهرمانان و شهدای نامدار افغانستان، نقاشی و صحنه‌های تاریخی از مبارزات مردم هرات با شوروی سابق، نمونه‌هایی از سلاح‌ها و تجهیزات جنگی آن زمان و نمادهایی از فرهنگ و عرف اجتماعی و بومی طراحی شده است.

همچنین بخوانید: تکرار تجربه تلخ حبیب‌الله کلکانی در امروز

طالبان مدعی هستند که تندیس‌های موزیم جهاد «غیر اسلامی» هستند. این نگاه دقیقاً همان نگاهی است که به مجسمه‌های بودای بامیان داشتند و درنهایت آن‌ها را منفجر کردند. جدا از اینکه بدانند که بناهای تاریخی و تندیس‌ها، بخش مهمی از تاریخ افغانستان هستند و تخریب آن‌ها، به‌منزله‌ی نابودی تاریخ این کشور است.
از سوی دیگر در زمین‌لرزه‌ی ماه میزان امسال هرات که بناهای تاریخی زیادی ازجمله منارها، مسجد جامع بزرگ و ارگ هرات آسیب دید، طالبان به گونه غیرحرفه‌ی گلدسته‌های مسجدهای تاریخی آسیب‌دیده را به‌منظور ترمیم پایین آوردند که باعث اعتراضات برخی کارشناسان شد. آن‌ها تاکید کردند که پایین آوردن و بالا بردن دوباره‌ی گلدسته‌ها می‌تواند آسیب جدی به آن‌ها وارد کند.

در موارد دیگری نیز ما شاهد اقدامات طالبان علیه بناهای تاریخی فرهنگی بوده‌ایم؛ مثلاً توقف کار بازسازی خانقاه پدر مولانا در بلخ که قرار بود توسط کشور ترکیه انجام شود. همین‌گونه بی‌توجهی به بازسازی آرامگاه ابوریحان بیرونی در غزنی و آرامگاه ناصرخسرو در بدخشان.
تخریب آثار فرهنگی و تاریخی توسط طالبان البته امری تازه هم نیست. آن‌ها در سال ۲۰۰۱، دو مجسمه بزرگ بودا در بامیان را که قابل ارزش‌گذاری نیست ویران کردند و افغانستان را از داشتن نماد بزرگی از گذشته‌ی تاریخی آن محروم کردند. حالا نیز با تخریب و دست‌کاری تندیس‌های موزیم جهاد هرات، یک فاجعه فرهنگی دیگر به بار آورده‌اند.

نوشته های مرتبط :