چرا از پاسخ‌گویی می‌ترسیم؟

دسته: اجتماعی, تحلیل
نویسنده: یعقوب رسولی
1402/10/20
1:24 ب.ظ
بازدید: 14

پایگاه خبری تحلیلی روایت : پرس‌وپال از جنجالی‌ترین مسأله‌های دامن‌گیر کشورمان است. مسلماً، همواره از این کلمه به‌اندازه کل جهان می‌ترسیم و همیشه در تلاش هستیم تا از آن پا به فرار بگزاریم. قاعده هم این است که؛ باور داریم و در زبان هم بیان می‌کنیم که از عمل انجام‌شده خویش پاسخ‌گو هستیم و همواره بیان‌گر حقیقت در مورد اعمال خویش هستیم؛ اما عکس قضیه، با هزاران دلایل پیدا و پنهان، پیوسته در تلاش هستیم تا خویشتن را از بار مسوولیت برهانیم.

پرس‌وپال از جنجالی‌ترین مسأله‌های دامن‌گیر کشورمان است. مسلماً، همواره از این کلمه به‌اندازه کل جهان می‌ترسیم و همیشه در تلاش هستیم تا از آن پا به فرار بگزاریم. قاعده هم این است که؛ باور داریم و در زبان هم بیان می‌داریم که از عمل انجام‌شده خویش پاسخ‌گو هستیم و همواره بیان‌گر حقیقت در مورد اعمال خویش هستیم؛ اما عکس قضیه، با هزاران دلایل پیدا و پنهان، پیوسته در تلاش هستیم تا خویشتن را از بار مسوولیت برهانیم و سزاوار تشویق بدانیم تا آنکه خویشتن را در محکمه وجدان و الهی مسوول دانسته و در پی حداقل اعتراف اشتباهات گذشته خویش بدانیم.

بار کج این ناملایماتی سال‌های درازی است که به منزل مقصود نرسید اما هنوز ما این اسب کج‌بار شده را پربارتر می‌سازیم و در تلاش هستیم بتوانیم آن را تا نیمه‌راه برده و دقیقا زمانی که کارمان تمام شد و دست مردم از یقه ‌ما بیرون شد؛ دو پای دگر به‌اصطلاح عام قرض بگیریم و چون رخش پا به فرار بگذاریم. آن‌قدر فرار کنیم تا از دیده‌ها پنهان بشویم و بعد در پستوی یک رسانه‌گک اجتماعی، حالا با اسم کاربری اصلی یا غیر اصلی، جای پاسخ‌دهی، در پی دفاعیه نویسی از ندانم‌کاری‌ها و نکرده‌کارهای خویش دست و آستین بالا می‌زنیم و بام تا شام این خلأ را با مقایسه بد و بدترین پر می‌سازیم.

نهاد و اساس زندگی اجتماعی ما با همین پاسخ نگفتن گره عمیقی خورده است. من به خانواده، خانواده به قبیله، قبیله به قوم، قوم به روستا، روستا به شهر، شهر به حاکم شهری، حاکم شهری به بالاتر از خویش و آن بالا همین‌گونه تا بالاترین هیچ فردی و گروهی پاسخ‌گو نیستند و برعکس آن؛ حالا بااین‌وجود تمنا داریم ما که خویشتن را صاف‌ترین، پاک‌ترین و مبارک‌ترین فرد می‌پنداریم، باورمان این است که جای ندادن پاسخ، در پی خلق سوال‌های باشیم تا دیگران را در برابر خویش زمین‌گیر کنیم. چنان پرسش‌های مطرح می‌کنیم که به‌قول‌معروف از دم آن وقتی بگیری راه برود. این سوالات ضمن اینکه هیچ‌گونه جنبه علمی ندارند؛ خیلی مغرضانه، گستاخانه، شکننده و هم تخریب‌کننده تمامی پیوندهای قبل از این می‌شود.

همچنین بخوانید: رویکرد یک‌پارچه؛ راهکار منطقه و جهان برای پاسخ‌گوسازی طالبان

گفتگو، حل عادلانه سوال و دریافت پاسخ و عکس آن از عادی‌ترین بحث‌ها در جوامع دگر است. پیوند عمیق این رخداد چه در تاریخ ادیان الهی و چه در جوامع دگر از دیر تا به امروز وجود داشته است. عموم ادیان الهی پیامبران‌شان را برای گفتمان به زمین فرستاده‌اند تا مردم را بتوانند از راه غیر به راه راست هدایت فرمایند. برای همین است که دین‌های آسمانی با سریع‌ترین سرعت در جهان جای پا باز کردند و زمانی که پاسخ‌دهی از این ادیان کمتر شد و شماری خویشتن را، حاکمان بلامنازعه دین پنداشتند و در سبب خاموشی و سکوت مردم قد علم کردند؛ جوامع نیز در پی یافتن راه‌حل دست به غیر زدند و خویشتن را از راه دین، بیرون کشیدند.

در کشور ما عمده‌ترین سوال‌های که مطرح می‌گردد از احزاب حاکم درگذشته بوده و از سیاستگران حداقل پنجاه تا شصت سال پسین سوال‌های بی‌شماری می‌گردد. این سوال‌ها ضمن آنکه کاملا بی‌پاسخ مانده است؛ همواره با مقایسه زمان‌های حاکمیت این گروه و آن گروه مواجه می‌شود درحالی‌که زمان و شرایط قبلی با امروزی از هر بعدی شباهت‌های چندانی ندارند. همچنان، این سوال‌ها همواره با عرض وجود سوال از سوی فرد یا حزب پاسخ‌گو، مواجه می‌شود و فضیلت‌مآب تلاش می‌کند تا سوال را با سوال پاسخ دهد و این‌گونه بتواند طرفه رود. برای همین است که هیچ فرد یا گروه سیاسی عرض وجود نکرده است که از اعمال گذشته خویش در برابر مردم پاسخ‌گو بوده باشد و مردم نیز با اتکا به این امر، در شناخت واقعیت‌های درون کشوری و چگونگی حرکت‌های افراد یا گروه‌های سیاسی بتواند قضاوت نیک از بد را تشخیص دهند.

همچنین بخوانید: آیا ما در مقایسه با هند از بهره هوشی کم‌تری برخورداریم؟

در میان افراد عادی جامعه؛ معلمین از صادق‌ترین افراد در برابر هر سوال هستند که اگر فهم آن را داشته باشند؛ پاسخ می‌دهند، اگر نداشته باشند برای پاسخ‌دهی زمان می‌خواهند ولی هرگز از سوی هیچ گروه یا فردی جدی گرفته نشده‌اند.

درعین‌حال علما نیز از افراد عادی جامعه‌اند که بیشترین سوال به علت مذهبی بودن و سنتی بودن جامعه از آن‌ها می‌شود. عالمان نیز در این پیوند به گروه‌های مختلف قابل‌تقسیم هستند که شماری درواقع همان جایگاه معلمین عزیز را دارند. عین واقعیت اما چیزی دگری هم است که شمار دگر، پس‌ازآنکه شما سوال را از آن‌ها مطرح کرده‌اید؛ اگر سوال موردعلاقه‌شان، مذهب، طریقه و روشی که پیش می‌برند باشد را پاسخ خیلی ظریفانه در چهارچوب ادبیات دینی، ارایه خواهند کرد و اما اگر این سوال به‌گونه‌ای به مذاقشان خوش نخورد، با نگاه به شخصیت ظاهری سوال کننده او را چنان پاسخ درهم کوبنده، آتشین و محکم می‌زنند که آن فرد ضمن پشیمان شدن از سوال، پیوند خویش را از هرگونه پاسخ یافتن و پرسیدن سوال برای همیشه از بین برده و در تلاش آن می‌شود تا دگر هیچ فرصت را گیر نیاورد که بتواند سؤالی مطرح کند و انتظار داشته باشد؛ پاسخ عقلی و منطقی از آن برایش ارایه گردد.

آسیب‌پذیرترین گروه سوال کننده در میان ما، کودکان هستند. کودکان به علت تازگی تمامی رخداد‌ها و اشیاء از پر سوال‌ترین افراد در جامعه هستند. آن‌ها پر از سوال‌های هستند که نیازمند پاسخ‌گویی با لحن خیلی شیرین و مؤدب هستند. کودکان ازجمله افرادی هستند که ممکن است در بعضی حالات یک سوال را بارها و بارها نیز بپرسند. به همین علت خانواده‌ها از بی‌پاسخ‌ترین گروه در برابر آن‌ها، تشریف دارند. در بعضی حالات چنین پیش می‌آید که خانواده‌ها از ابراز پاسخ در برابر کودکان، سر باز زده و در پی آن می‌شوند که مانع سوال پرسیدن طفل می‌شوند. این مانع شدن در بسا موارد، حتا سبب چک خوردن طفل از سوی خانواده می‌گردد که از ناموجه‌ترین اعمال ما درحالی‌که پاسخ نمی‌دهیم و کتک هم می‌زنیم؛ می‌باشد. چنین برمی‌آید که؛ هراسیدن از سوال، ترس از قرار گرفتن در برابر اعمال گذشته و در عالم اسباب زیر تیغ راست سازی کجی‌ها از سوی وجدان؛ به علت‌هایی چون نهادینه شدن این راه و روش نا خوب، گریز از بار مسوولیت، نپذیرفتن واقعیت‌های ماحول خواه در شرایطی که بر مذاق ما خوش نخورد؛ اعمال زور به زیردستان و نشان دادن اینکه واقعیت پاسخ همان زوری است که از سوی فرد زورمند، اعمال می‌شود و صدها پاسخ دگر که می‌توان در آن ترس از روبرو شدن به آیینه‌ای اعمال نامه، خویش را در آن واکاوی کرد.
سوالی که هنوز مطرح است این است که چه چیزی در پستوی ذهن شما، از قرار گرفتن تان در برابر سوال شما را می‌هراساند؟

همچنین بخوانید: آیا ما در مقایسه با هند از بهره هوشی کم‌تری برخورداریم؟

نوشته های مرتبط :