ارتقای نمایندگی هند به سفارت در کابل؛ میان تعامل واقع‌گرایانه و چالش مشروعیت بین‌المللی طالبان

دسته: تحلیل
نویسنده: شهرام خراسانی
1404/07/30
9:41 ق.ظ
بازدید: 20

پایگاه خبری تحلیلی روایت : هند پس از چندسال حضور نا مشروع طالبان در افغانستان نمایندگی خویش را از سطح همکاری فنی به سفارت انتقال داده است. قبل ازین نیز طالبان رابطه‌ی گرمی با هندوستان داشته‌اند، آنگونه که پذیرایی از امیرخان متقی سرپرست وازرت خارجه‌ی این گروه در هندوستان بی‌پیشینه بوده است. هندوستان همواره در افغانستان به طرفی ایستاده که فکر ضد پاکستانی دارد و اهداف این کشور را در رابطه به آنچه میان هند و پاکستان است دنبال کند. با آنکه طالبان دست‌پرورده‌ی پاکستان اند و هنوز در تمام لایه‌های سیستم و تشکیلات این گروه نفوذ داردُ هندوستان فکر می‌کند می‌تواند با تطمیع رابطه‌ی پدر و پسر را خراب کند و ماهی مراد بگیرد. حال اینکه این اقدامات هندوستان چه عواقبی می‌تواند داشته باشد در این یادداشت دنبال می‌کنیم.

هند پس از چندسال حضور نا مشروع طالبان در افغانستان نمایندگی خویش را از سطح همکاری فنی به سفارت انتقال داده است. قبل ازین نیز طالبان رابطه‌ی گرمی با هندوستان داشته‌اند، آنگونه که پذیرایی از امیرخان متقی سرپرست وازرت خارجه‌ی این گروه در هندوستان بی‌پیشینه بوده است. هندوستان همواره در افغانستان به طرفی ایستاده که فکر ضد پاکستانی دارد و اهداف این کشور را در رابطه به آنچه میان هند و پاکستان است دنبال کند. با آنکه طالبان دست‌پرورده‌ی پاکستان اند و هنوز در تمام لایه‌های سیستم و تشکیلات این گروه نفوذ داردُ هندوستان فکر می‌کند می‌تواند با تطمیع رابطه‌ی پدر و پسر را خراب کند و ماهی مراد بگیرد. حال اینکه این اقدامات هندوستان چه عواقبی می‌تواند داشته باشد در این یادداشت دنبال می‌کنیم.

ارتقای نمایندگی فنی به سفارت

وقتی هند نمایندگی خود را از سطح «فنی» (technical mission) به «سفارت» (embassy) ارتقا می‌دهد، از منظر حقوق بین‌الملل، دو نکته مهم مطرح می‌شود:

نخست، ارتقا لزوماً به معنای شناسایی رسمی دولت میزبان نیست؛ همان‌گونه که مقالات تحلیلی می‌گویند، «تعامل با رژیم فعلی افغانستان در جهت منافع کشورها انجام می شود و نقض قواعد حقوق بین‌الملل نیست».
دوم، استفاده از واژه «سفارت» به معنای اعزام رسمی «سفیر» یا «رئیس ماموریت دیپلماتیک» است که معمولاً بیانگر سطح کامل روابط دیپلماتیک است. اگر دولت هند اقدام به انتصاب سفیر کند، ممکن است تلقی شناسایی رسمی تقویت شود؛ ولی تاکنون هند از اعلام رسمی شناسایی رژیم طالبان خودداری کرده است.

پیامدهای حقوقی برای هند و افغانستان

از منظر حقوقی، اقدام هند با ملاحظات زیر رو به‌رو است:

هند در واقع با رژیم فعلی (طالبان) در تعامل است، ولو آنکه رسماً آن را به‌عنوان دولت مشروع شناخته نشده باشد. این امر منجر به تقویت وضعیت de facto حکمرانی طالبان خواهد شد.
با این حال، هند دانسته است که هنوز «شناسایی رسمی» را انجام نداده و بسیاری از ملاحظات حقوقی و سیاسی را پیش رو دارد. لذا، از منظر حقوقی، احتمال دارد کشورهایی که هند را تحت‌فشار قرار داده‌اند (مثلاً به‌خاطر حقوق بشر، حقوق زنان، یا مبارزه با تروریسم) از این حرکت ملی نگرانی داشته باشند.
برای طالبان، ارتقای روابط به سطح سفارت، فرصت‌هایی برای دسترسی به منابع، همکاری‌های توسعه‌ای، و صنعت بین‌المللی فراهم می‌سازد؛ اما ممکن است به معنای «اعتبار بخشی» به حکومتی باشد که هنوز فاقد مشروعیت گسترده بین‌المللی و بسیاری از شاخص‌های حقوق بشر است.

همچنین بخوانید: منابع: طالبان تلاش دارد مکاتب دولتی را به مدارس دینی تغییر بدهد

دلایل احتمالی اقدام هند

چندی از انگیزه‌های هند در ارتقای سطح نمایندگی در کابل را می‌توان از منظر استراتژیک برشمرد:

هند با نگرانی نسبت به نفوذ روزافزون چین و نیز روابط منطقه‌ای رقیب با پاکستان، خواستار آن است که خود نقش فعال‌تری در افغانستان، به‌ویژه در حوزه‌های زیرساخت، معدن، انرژی و ترانزیت منطقه‌ای، ایفا کند.
هند تمایل دارد از مسیر همکاری با افغانستان، موقعیت ژئواستراتژیک خود را در آسیای مرکزی و جنوبی تقویت کند، به‌ویژه در شرایطی که فضای رقابت منطقه‌ای با پاکستان و چین شدت یافته است.
هند گمان می کند که همکاری او با طالبان می‌تواند زمینه کنترل بهتر تهدیداتی امنیتی از خاک افغانستان علیه هند را فراهم آورد — موضوعی که در بیانیه‌های رسمی هند نیز مورد تأکید قرار گرفته است.

پیامدها برای بازیگران عمده

الف) برای هند

۱. فرصت‌ها

ارتقای روابط به سطح سفارت امکان می‌دهد هند حضور دیپلماتیک کامل‌تری در افغانستان داشته باشد، فعالیت‌های اقتصادی، پروژه‌های زیرساختی و امدادی خود را بهتر مدیریت کند.
اعتبار منطقه‌ای هند ممکن است با این اقدام تقویت شود؛ هم به‌خاطر اینکه هند نشان می‌دهد از مرحله «فقط کمک فنی» به «تعامل کامل‌تر» می‌رود و هم به‌خاطر تثبیت نقش خود در افغانستان.
امکان تأثیرگذاری بر جهت‌گیری‌های امنیتی افغانستان، به‌ویژه در رابطه با گروه‌های تروریستی یا تهدیدات مرزی، بیشتر می‌شود.

۲. ریسک‌ها

هند با قمار سیاسی مواجه است؛ اگر وضعیت حقوق بشر و حقوق زنان در افغانستان بهبود نیابد، ممکن است با انتقادات بین‌المللی مواجه شود.
اگر طالبان نتوانند تضمین‌های مورد انتظار هند را در حوزه امنیتی و عدم استفاده از خاک افغانستان علیه هند بدهند، روابط ممکن است آسیب ببیند.
ممکن است شائبه «اعتباربخشی» به حکومتی که هنوز توسط جامعه بین‌المللی مشروع دانسته نشده، علیه هند به‌وجود آید.

همچنین بخوانید: نوروز؛ نماد مقاومت فرهنگی در افغانستان/خراسان پس از اسلام

ب) برای طالبان

ارتقای ماموریت هند معنایی سیاسی دارد: طالبان می‌تواند این اقدام را به‌عنوان نشانه کاهش انزوای بین‌المللی تلقّی کند و جهت مشروعیت‌بخشی داخلی و خارجی استفاده کند.
از منظر اقتصادی، این اقدام می‌تواند زمینه سرمایه‌گذاری، کمک‌های اقتصادی و پروژه‌های مشترک با هند را باز کند که برای افغانستان علی‌الخصوص در شرایط فعلی اقتصادی بسیار مهم است.
با این حال، طالبان در قبال هند مسئولیت‌هایی دارد؛ به‌ویژه تضمین اینکه افغانستان به پایگاه تهدید برای هند تبدیل نشود، همکاری در زمینه امنیتی را تسهیل کند و مسائل حقوق بشر و زنان را در حداقل حد ممکن کنار بگذارد.

ج) برای منطقه

از منظر منطقه‌ای، این اقدام می‌تواند بخشی از بازتنظیم روابط میان بازیگران منطقه‌ای شود: هند موقعیت خود را در افغانستان تثبیت می‌کند، چین و پاکستان نیز باید نسبت به این تغییر واکنش نشان دهند.
ممکن است احساسات رقابتی در منطقه تشدید شود، به‌ویژه اگر کشورهای دیگر نیز اقدام مشابهی انجام دهند یا هند ورود فعال‌تری به افغانستان داشته باشد.
همکاری بیشتر پاکستان و کشورهای آسیای مرکزی، چین و هند در افغانستان می‌تواند شکل نوینی از تعامل منطقه‌ای ایجاد کند؛ اما احتمال تنش‌های فرقه‌ای، امنیتی، و ژئوپلیتیکی نیز افزایش می‌یابد.

مخلص سخن اینکه؛

به‌طور کلی، تصمیم هند برای ارتقای نمایندگی فنی به سفارت در افغانستان، نشان‌دهنده یک تغییر راهبردی بزرگ در سیاست خارجی این کشور است. اگرچه از منظر حقوق بین‌الملل الزامی برای «شناسایی فوری» رژیم طالبان وجود ندارد، اما این گام معنای سیاسی و عملی مهمی دارد.

از نظر حقوقی، مطابق قواعد بین‌المللی، این اقدام قابل انجام است و الزامی برای کشورها در زمینه شناسایی رژیم وجود ندارد. با این حال، پیامدهای حقوقی، سیاسی و منطقه‌ای آن بسیار گسترده است: هند فرصت‌ها و ریسک‌هایی را همزمان پذیرفته است؛ طالبان با یک فرصت مشروعیت‌بخشی مواجه‌اند؛ و منطقه ممکن است شاهد بازآرایی نسبتاً گسترده‌ای در ترکیب نیروها شود.

همچنین بخوانید: بیماری خودبرترپنداری و نفی دیگران

نوشته های مرتبط :