نام‌اش نگیر، بینداز

دسته: تحلیل
نویسنده: حبیب الله حبیب
1404/07/28
10:41 ق.ظ
بازدید: 13

پایگاه خبری تحلیلی روایت : در روزگاری، مردی ملای را گفتند: «شراب بیندازیم، می‌نوشی؟» گفت: «نام‌اش نگیر، بینداز!» این حکایت نمونه‌ای از ریاکاری و دوگانگی گفتار و کردار است؛ همان چیزی که امروز در رفتار طالبان نیز به‌روشنی دیده می‌شود. طالبان در ظاهر خود را پاسداران عقیده، استقلال و مرزهای افغانستان می‌نمایانند، اما در عمل، بر سر همان اصول معامله می‌کنند. در شعار، می‌گویند «مرز دیورند را نمی‌پذیریم»، یا اینکه اعضای تحریک طالبان پاکستانی و سایر گروه‌های تروریستی در افغانستان حضور ندارند، اما در عمل، امضا می‌کنند که” یک مکانیسم نظارتی مشخص برای رسیدگی به تهدید تروریسم ناشی از خاک افغانستان به سمت پاکستان ایجاد شود”.

در روزگاری، مردی ملای را گفتند: «شراب بیندازیم، می‌نوشی؟» گفت: «نام‌اش نگیر، بینداز!» این حکایت نمونه‌ای از ریاکاری و دوگانگی گفتار و کردار است؛ همان چیزی که امروز در رفتار طالبان نیز به‌روشنی دیده می‌شود. طالبان در ظاهر خود را پاسداران عقیده، استقلال و مرزهای افغانستان می‌نمایانند، اما در عمل، بر سر همان اصول معامله می‌کنند. در شعار، می‌گویند «مرز دیورند را نمی‌پذیریم»، یا اینکه اعضای تحریک طالبان پاکستانی و سایر گروه‌های تروریستی در افغانستان حضور ندارند، اما در عمل، امضا می‌کنند که” یک مکانیسم نظارتی مشخص برای رسیدگی به تهدید تروریسم ناشی از خاک افغانستان به سمت پاکستان ایجاد شود”.

در متن توافق‌نامه‌ها، در نشست‌های محرمانه و در همکاری‌های روزمره با دستگاه های نظامی پاکستان همان مرز پذیرفته شده است. این همان سیاست «نام‌اش نگیر، بینداز» است؛ یعنی پشت پرده امضا میکنیم، اما در برابر مردم انکار مینماییم طالبان از یک‌سو با شعارهای دینی و ملی، احساسات مردم را برمی‌انگیزند تا چهره‌ای مقاومت‌گر از خود بسازند، و از سوی دیگر، برای بقای سیاسی و حمایت خارجی، به خواست‌های پاکستان تمکین می‌کنند. چنین دوگانگی‌ای نشانه سیاست‌ورزی خردمندانه نیست، بلکه نشانه‌ی بی‌باوری است؛ بی‌باوری به وطن، مردم و حتی به همان آرمان‌هایی که هر روز از منبر و رسانه فریاد می‌زنند.

پذیرش پنهان مرز دیورند از سوی طالبان تنها یک اشتباه سیاسی نیست؛ بلکه نشانه‌ای آشکار از وابستگی و تضاد درونی این گروه است. طالبان از همان آغاز پیدایش‌شان در دههٔ نود میلادی، زیر سایه و تربیت استخبارات پاکستان رشد کردند. مدارس دینی در کویته، پیشاور و کراچی نه‌تنها پایگاه آموزشی آنان بود، بلکه همان‌جا اندیشه‌ای شکل گرفت که مرز دیورند را نه به‌عنوان خطی میان دو ملت، بلکه به‌عنوان وسیله‌ای برای تحقق اهداف سیاسی می‌دید: ابزاری برای کنترل افغانستان از یک‌سو و برای حفظ منافع راهبردی پاکستان از سوی دیگر. طالبان هیچ‌گاه نتوانسته‌اند از این چارچوب رهایی یابند؛ حتی امروز که قدرت را در کابل در دست دارند، همچنان در بند همان نگاه‌اند.

در توافق‌نامه‌های سیاسی نیز همین روحیه دیده می‌شود. طالبان متن مربوط به مرز دیورند را به‌دقت خوانده و امضا کردند، اما هنگامی که واکنش تند مردم افغانستان را دیدند، به انکار روی آوردند. گفته می‌شود که پس از بالا گرفتن اعتراضات، برخی از رهبران‌شان در قطر نیز اعتراف کردند که «مرز قانونی رسمی همین دیورند است، اما نام‌اش نگیرید». این رفتار، چهرهٔ واقعی همان «نام‌اش نگیر، بینداز» است؛ امضای پنهانی پشت درهای بسته و انکار آشکار در برابر مردم، امروز اگر طالبان واقعاً مدعی حاکمیت ملی‌اند، باید از آدرس وزارت خارجه نخست پاسخ دهند که کدام مرز را مرز افغانستان می‌دانند؛ آیا مرزی که در اسناد رسمی با پاکستان به رسمیت شناخته‌اند، یا همان خطی که در سخنرانی‌ها انکار می‌کنند؟ مردم افغانستان میان این دو چهرهٔ متضاد سرگردان‌اند؛ چهره‌ای که امضا می‌کند و چهره‌ای که انکار می‌ورزد.

پذیرش پنهان مرز دیورند تنها تسلیم‌نامه‌ای در برابر پاکستان نیست، بلکه اعلام ورشکستگی فکری طالبان در برابر تاریخ است. هر حکومتی که بر بنیاد فریب و وابستگی استوار شود، دیر یا زود فرو می‌پاشد، زیرا نمی‌تواند هم به مردم دروغ بگوید و هم اعتماد آنان را حفظ کند. امروز اگر طالبان هنوز در قدرت‌اند، نه به دلیل مشروعیت، بلکه به‌سبب مصلحت بازیگران خارجی است. و همین وابستگی، آنان را به سرنوشت تمام حکومت‌هایی دچار خواهد کرد که به‌جای تکیه بر ملت، بر دیوار بی‌ثبات بیگانه تکیه زدند.

حکایت «نام‌اش نگیر، بینداز» یادآور آن است که ریاکاری شاید موقتاً پرده‌ای از دیانت یا سیاست بر چهرهٔ نفاق بیفکند، اما سرانجام حقیقت خود را آشکار می‌کند. طالبان می‌توانند در کاغذ امضا کنند و در منبر انکار ورزند، اما تاریخ نه امضای پنهان و نه دروغ آشکار را فراموش نمی‌کند.

نوشته های مرتبط :