موقعیت ژئوپلیتیکی بگرام

دسته: تحلیل
نویسنده: ساعی
1404/02/27
12:03 ب.ظ
بازدید: 28

پایگاه خبری تحلیلی روایت : پایگاه هوایی بگرام، به دلیل موقعیت جغرافیایی‌اش، برای آمریکا یک مکان استراتژیک و حیاتی به‌شمار می‌رود: ۱. امکان نظارت الکترونیکی و راداری بر آسیای میانه، چین و ایران. ۲‌ نزدیکی به منطقه‌های بحرانی مانند پاکستان، آسیای مرکزی و خاورمیانه. ۳. احتمال استفاده از آن در رقابت با چین در چارچوب پروژه‌های BRI و IMEC.

پایگاه هوایی بگرام، به دلیل موقعیت جغرافیایی‌اش، برای آمریکا یک مکان استراتژیک و حیاتی به‌شمار می‌رود:
۱. امکان نظارت الکترونیکی و راداری بر آسیای میانه، چین و کشورهای منطقه.
۲‌ نزدیکی به منطقه‌های بحرانی مانند پاکستان، آسیای مرکزی و خاورمیانه.
۳. احتمال استفاده از آن در رقابت با چین در چارچوب پروژه‌های BRI و IMEC.

بگرام، قلب ژئوپلیتیکی آسیا:

در دنیای ژئوپلیتیک، مکان جغرافیایی گاه بیش از هر مؤلفه‌ای سرنوشت سیاست‌ها و رقابت‌ها را تعیین می‌کند. پایگاه هوایی بگرام در افغانستان، نماد روشنی از این قاعده است. این پایگاه که زمانی مرکز فرماندهی آمریکا در جنگ افغانستان بود، اکنون دوباره در مرکز توجه راهبردی قرار گرفته است، به‌ویژه در چارچوب رقابت فزاینده میان ایالات متحده و جمهوری خلق چین در قلب اوراسیا.

۱. بگرام، موقعیت مکانی و ژئوپلیتیکی

پایگاه بگرام در نزدیکی کابل، در مرکز فلات مرتفع افغانستان، قرار دارد. موقعیت آن به‌گونه‌ای است که به آمریکا اجازه می‌دهد دسترسی اطلاعاتی و عملیاتی به سه منطقه ژئوپلیتیکی کلیدی داشته باشد:
۱. غرب چین (شین‌جیانگ): یکی از حساس‌ترین نقاط برای پکن، به‌دلیل حضور مسلمانان اویغور و گذرگاه‌های پروژه‌های «کمربند و جاده».
۲‌ ایران شرقی: بگرام به‌عنوان نقطه شنود و نظارت الکترونیکی می‌تواند تحرکات نظامی و هسته‌ای ایران را زیر نظر داشته باشد.
۳‌ آسیای مرکزی و پاکستان: منطقه‌ای با اهمیت ژئواستراتژیک بالا که همزمان تحت تأثیر چین، روسیه و اسلام‌گرایی قرار دارد.

۲. رقابت با چین: IMEC در برابر BRI

دو پروژه کلیدی در رقابت فعلی ژئواکونومیکی بین آمریکا و چین، یعنی:
BRI (کمربند و جاده چین) که چین از طریق آن شبکه‌ای از زیرساخت‌ها، جاده‌ها و خطوط ریلی در سراسر آسیا، آفریقا و اروپا ایجاد می کند.
در مقابل، IMEC (India–Middle East–Europe Corridor) که از سوی آمریکا، هند، اتحادیه اروپا و کشورهای عربی طراحی شده تا حلقه ارتباطی مستقلی از شرق آسیا به مدیترانه ایجاد کنند.
در این رقابت، بگرام به‌عنوان یک سکوی اطلاعاتی و پشتیبانی لجستیکی در خط میانی جبهه (میان چین و غرب آسیا) نقشی کلیدی دارد.
کنترل دوباره بر این پایگاه می‌تواند به واشنگتن کمک کند:
مسیرهای BRI را رصد و حتی مختل کند، از تحرکات نظامی چین در آسیای میانه اطلاعات جمع‌آوری کند، فشار اطلاعاتی/عملیاتی بر مرزهای غربی چین اعمال نماید.

۳. منطق راهبردی آمریکا برای بازگشت به بگرام

پس از خروج آمریکا از افغانستان در سال ۲۰۲۱، چین، روسیه و دیگر کشورهای منطقه تصور کردند که واشنگتن برای مدت طولانی از صحنه منطقه‌ای کنار رفته است. اما تحولات ژئوپلیتیکی و احیای گفتمان «بازگشت به بگرام» از سوی ترامپ، نشان‌دهنده‌ی تغییر در این چشم‌انداز است.
منطق بازگشت چنین است:
پر کردن خلأ راهبردی: تا از تبدیل افغانستان به «عمق راهبردی» چین یا روسیه جلوگیری شود.
کنترل بر عبور منابع انرژی و داده: افغانستان در مسیر کابل‌های اینترنتی، خطوط ریلی و مسیرهای نفتی بالقوه قرار دارد.
پایگاه پشتیبانی برای عملیات‌های منطقه‌ای: در صورت بروز بحران در ایران، آسیای مرکزی، یا حتی هند و پاکستان، بگرام می‌تواند نقش فرودگاه استراتژیک را ایفا کند.

۴. طالبان و معامله ژئوپلیتیکی

اگرچه طالبان دشمن سنتی آمریکا به‌شمار می‌رفت، اما منطق ژئوپلیتیکی نشان داده است که دشمنان سابق می‌توانند به شرکای مصلحتی تبدیل شوند. در صورت وعده‌هایی مانند:
لغو تحریم‌ها، شناسایی بین‌المللی رژیم طالبان، سرمایه‌گذاری‌های اقتصادی هدفمند.
ممکن است طالبان اجازه استفاده محدود یا غیررسمی از بگرام را برای مقاصد اطلاعاتی یا لجستیکی صادر کنند. در این سناریو، بگرام نه به‌عنوان پایگاه رسمی اشغالگرانه، بلکه به‌عنوان مرکز همکاری اطلاعاتی عمل خواهد کرد.

۵. ارزیابی مخاطرات و فرصت‌ها

فرصت‌ها برای آمریکا:
بازسازی موقعیت منطقه‌ای.
کنترل بر رقبا (چین و کشورهای منطقه).
بازگشت به نظم جهانی با محوریت غرب در منطقه‌ی اوراسیا.

مخاطرات

افزایش بی‌ثباتی داخلی در افغانستان.
تحریک قدرت‌های منطقه‌ای به‌ویژه ایران، چین و روسیه.
مشروعیت‌بخشی به طالبان بدون اصلاحات عمیق.

نتیجه‌گیری

پایگاه بگرام نه صرفاً یک مرکز نظامی بلکه یک اهرم ژئوپلیتیکی در رقابت بزرگ قرن بیست‌و‌یکم است. آمریکا با درک دقیق از موقعیت مرکزی افغانستان، می‌کوشد این قطعه‌ی مهم شطرنج ژئوپلیتیک را بار دیگر به‌کار گیرد. در این مسیر، منافع ژئوپلیتیکی بر اخلاقیات و دشمنی‌های گذشته غلبه می‌یابد و «واقع‌گرایی راهبردی» جایگزین گفتمان‌های ایدئولوژیک می‌شود.

نوشته های مرتبط :