تقاطع تبعیض: خوانشی از حملات مجازی علیه فوزیه کوفی

دسته: تحلیل
نویسنده: عبدالشهید ثاقب
1405/01/09
9:39 ق.ظ
بازدید: 12

پایگاه خبری تحلیلی روایت : چند روز پیش نشستی از سوی مخالفان طالبان در لندن برگزار شد که یکی از اشتراک‌کنندگان آن، فوزیه کوفی، نماینده پیشین پارلمان افغانستان، بود. به دنبال برگزاری این نشست، بار دیگر—چنان‌که در موارد مشابه نیز دیده شده—شماری از کاربران در فضای مجازی، از جمله برخی مردان و زنان پشتون‌تبار، کارزار فحاشی علیه او به راه انداختند.کوفی از چهره‌های فعال و پرتلاش در میان مخالفان طالبان به شمار می‌رود. با این حال، مخالفت‌ها و حملات لفظی علیه او را نمی‌توان صرفاً در چارچوب زن‌ستیزی یا قوم‌گرایی توضیح داد. برای فهم دقیق‌تر این وضعیت، می‌توان از نظریه «تقاطعیت» بهره گرفت.

چند روز پیش نشستی از سوی مخالفان طالبان در لندن برگزار شد که یکی از اشتراک‌کنندگان آن، فوزیه کوفی، نماینده پیشین پارلمان افغانستان، بود. به دنبال برگزاری این نشست، بار دیگر—چنان‌که در موارد مشابه نیز دیده شده—شماری از کاربران در فضای مجازی، از جمله برخی مردان و زنان پشتون‌تبار، کارزار فحاشی علیه او به راه انداختند.

کوفی از چهره‌های فعال و پرتلاش در میان مخالفان طالبان به شمار می‌رود. با این حال، مخالفت‌ها و حملات لفظی علیه او را نمی‌توان صرفاً در چارچوب زن‌ستیزی یا قوم‌گرایی توضیح داد. برای فهم دقیق‌تر این وضعیت، می‌توان از نظریه «تقاطعیت» بهره گرفت.

نظریه تقاطعیت، مفهومی در علوم اجتماعی است که توضیح می‌دهد چگونه هویت‌های مختلف یک فرد—از جمله جنسیت، قومیت، طبقه اجتماعی، مذهب و زبان—به‌صورت هم‌زمان و درهم‌تنیده بر تجربه او از تبعیض اثر می‌گذارند. این مفهوم نخستین‌بار توسط کیمبرلی کرنشاو، در اواخر دهه ۱۹۸۰ مطرح شد. او در مقاله معروف خود با عنوان «حاشیه‌زدایی از تقاطع نژاد و جنس» (۱۹۸۹)، با استفاده از استعاره «تقاطع خیابان‌ها» نشان می‌دهد که چگونه اشکال مختلف تبعیض می‌توانند به‌طور هم‌زمان یک فرد را هدف قرار دهند.

به بیان دیگر، همان‌گونه که فردی ایستاده در یک چهارراه ممکن است از جهات مختلف در معرض برخورد با خودروها قرار گیرد، یک فرد نیز ممکن است به‌واسطه چندین هویت به‌طور هم‌زمان با تبعیض مواجه شود. در چنین وضعیتی، تفکیک این‌که دقیقاً کدام هویت در یک لحظه خاص منشأ تبعیض است، همیشه ممکن نیست.

با در نظر گرفتن این چارچوب، می‌توان واکنش‌های تند و فحاشی‌های اخیر علیه کوفی را بهتر تحلیل کرد. او در فضای اجتماعی افغانستان نه فقط به دلیل زن بودن، و نه صرفاً به دلیل تعلق قومی، بلکه در تقاطع این دو هویت مورد حمله قرار می‌گیرد.

از یک‌سو، در بخش‌هایی از جامعه افغانستان، نگرش‌های محدودکننده نسبت به نقش و جایگاه زنان همچنان حضور پررنگی دارد. از سوی دیگر، حساسیت‌های قومی و برداشت‌های انحصارگرایانه درباره هویت ملی نیز در برخی گفتمان‌ها دیده می‌شود. در چنین بستری، زن بودن و تاجیک بودن کوفی می‌تواند به‌طور هم‌زمان در شکل‌گیری تجربه او از تبعیض نقش داشته باشد.

بنابراین، تحلیل این‌گونه پدیده‌ها صرفاً با تکیه بر یک عامل (مثلاً جنسیت یا قومیت) می‌تواند ساده‌انگارانه باشد. نظریه تقاطعیت به ما کمک می‌کند تا پیچیدگی این وضعیت‌ها را بهتر درک کنیم و ببینیم چگونه لایه‌های مختلف هویت، به‌طور هم‌زمان، در شکل‌دهی به تجربه‌های نابرابری و تبعیض نقش دارند.

نوشته های مرتبط :