به مناسبت روز جهانی قدس؛ نقش شهید خامنه‌ای در زنده‌نگهداشتن روایت فلسطین

دسته: تحلیل
نویسنده: ع. عمار
1404/12/22
2:12 ب.ظ
بازدید: 2

پایگاه خبری تحلیلی روایت : ماهیت اصلی رویارویی‌های تاریخی را نمادها و روایت‌های بنیادین آن تعریف می‌کند. یکی از تکتیک‌های قدرت‌های استعماری قرن بیستم تقسیم جغرافیای جهان اسلام به حوزه‌های کوچک زبانی، قومی جغرافیایی و روی‌کارساختن حکومت‌های وابسته به خود بود. روایت فلسطین و قدس به عنوان یک نماد دینی-تاریخی نخست از دایرۀ بزرگ انسانی و اسلامی‌اش به داعیۀ قومی-عربی تقلیل داده شد، سپس در دایرۀ کوچک‌تر ملی-محلی منحصر ماند. تا مسلمانان در کشورهای دور و نزدیک جهان اسلام نتوانند برای داعیۀ فلسطینیان دادخواهی کنند. مثلا جنبش جهانی اخوان المسلمین که از نخستین پرچم‌داران مبارزه علیه اشغال فلسطین در پی سقوط خلافت عثمانی‌ها بود، با وضع محدودیت‌های مرزی بین فلسطین و مصر به و سیلۀ حکومت‌های ملی‌گرای قومی، خیلی زود از مرکز مبارزات گرم دادخواهی برای فلسطین به انزوا کشانده شد.

ماهیت اصلی رویارویی‌های تاریخی را نمادها و روایت‌های بنیادین آن تعریف می‌کند. یکی از تکتیک‌های قدرت‌های استعماری قرن بیستم تقسیم جغرافیای جهان اسلام به حوزه‌های کوچک زبانی، قومی جغرافیایی و روی‌کارساختن حکومت‌های وابسته به خود بود. روایت فلسطین و قدس به عنوان یک نماد دینی-تاریخی نخست از دایرۀ بزرگ انسانی و اسلامی‌اش به داعیۀ قومی-عربی تقلیل داده شد، سپس در دایرۀ کوچک‌تر ملی-محلی منحصر ماند. تا مسلمانان در کشورهای دور و نزدیک جهان اسلام نتوانند برای داعیۀ فلسطینیان دادخواهی کنند. مثلا جنبش جهانی اخوان المسلمین که از نخستین پرچم‌داران مبارزه علیه اشغال فلسطین در پی سقوط خلافت عثمانی‌ها بود، با وضع محدودیت‌های مرزی بین فلسطین و مصر به و سیلۀ حکومت‌های ملی‌گرای قومی، خیلی زود از مرکز مبارزات گرم دادخواهی برای فلسطین به انزوا کشانده شد.

اگرچه آرمان و روحیۀ آزادی فلسطین و قدس به‌عنوان میراثی‌که در ذهنیت نسل‌های مسلمان زنده نگهداشته شود، با کشیدن مرزها از بین نرفت اما خواهی‌نخواهی در میدان عمل روایت فلسطین-قدس از بحث‌ها و تحلیل‌های بی‌طرف میدانی به دور ماند. یک ملت بی‌دفاع و صاحب کهن‌ترین تاریخ در معرض سرکوب، کشتار و اشغال، عقده‌مند ترین گروه تاریخ بشر قرار داده شد و با گذشت هر روز، طنین صدای آزادی‌خواهانه‌اش ضعیف، سست و ناتوان‌ترشد.

پیروزی انقلاب اسلامی ایران به رهبری مرحوم آیت‌الله روح‌الله خمینی (رح) در ۱۳۵۷خورشیدی، به‌عنوان یک تحول بزرگ در قرن بیستم، در میان گروه‌های اسلامی در جهان اسلام، جرقه‌های امید را تازه کرد و به پیکر مبارزات آزادی‌خواهی روح جدید بخشید، اما این زمانی‌بود که دولت‌های ملی‌گرا و دستگاه‌های استخباراتی آن پایه‌های نفوذ خودرا در کشورهای اسلامی مستحکم و زمینۀ تبارز گروه‌های آرمان‌گرای مسلمان را نسبت به گذشته تنگ‌ترساخته بود؛ به گونه‌ای که هر نوع تحرک و اعتراض مدنی، به معنای شورش علیه نظام‌ها تلقی می‌شد و بهانۀ سرکوب این جریان‌ها را فراهم می‌کرد.

یکی از ابتکارهای آیت‌الله خمینی نام‌گذاری هفتۀ اخیر ماه رمضان به نام بزرگ‌ترین نماد مسلمانان یعنی قدس بود. این ابتکار در روند تاریخی‌ای فوق، باعث شد که در گوشه و کنار جهان اسلام ملت‌های مسلمان از آن استقبال کنند. روز جهانی قدس در کنار پخش روایت جمهوری اسلامی، داعیۀ فلسطین را نیز از پس‌خانه‌های انحصار رژیم اسرائیل کم‌کم میدانی ساخت و هر سال در کشورهای مختلف این روایت را به گوش جهانیان فریاد زد.

پس از امام خمینی، شهید آیت‌الله سید علی خامنه‌ای (رح) این داعیه را در ابعاد گسترده‌تر مطرح ساخت. در زمان رهبری او روایت فلسطین تنها در سطح شعارهای حماسی-انقلابی‌ای که درجاده‌ها سرداده می‌شود باقی نماند که به گفتمان‌ها و محافل سیاسی راه بازکرد. در شرایطی‌که اتحادیۀ کشورهای عربی در مقابل اشغال سرزمین‌های فلسطین و سرکوب و کشتار بی‌رحمانۀ کودکان، زنان و جوانان فلسطینی آتش خشم‌های حماسی- انقلابی خود را با صدور اعلامیه‌‌های بی‌خاصیت فرو می‌خوردند، آیت‌الله خامنه‌ای با وجود محدودیت‌های مرزی و انحصار شدید فلسطین از سوی کشورهای عربیِ‌ همسو با رژیم اشغال، در فکر حمایت سیاسی و تجهیز گروه‌های مسلح فلسطینی (حماس و جهاد اسلامی) بود.

واقعیت این است که ایرانِ تحت رهبری او برای روایت فلسطین تا اکنون بهای سنگینی پرداخته است. اینکه رژیم صهیونیستی اسرائیل ایران را برای خود یک خطروجودی می‌داند، موضوع ساده و سطحی نیست، بل حکایت از نقش محوری آن در به چالش‌کشیدن سلطۀ هژمونیک و محدودساختن حوزۀ نفوذ رژیم اشغال‌گر در منطقه است. شهید خامنه‌ای می‌توانست در ازای تأمین منافع زیادی برای خود و کشورش مثلا رفع تحریم‌ها، از این داعیه عقب‌نشینی کند. او تمام محدودیت‌ها و تحریم‌ها را پذیرفت و وابستگی و تنازل از حمایت فلسطین را نپذیرفت.

صرف نظر از جزئیات زیاد و دامنۀ وسیع این بحث، یادآوری طوفان الأقصی در ۷ اکتوبر ۲۰۲۲ و نقش تعیین‌کنندۀ ایران به رهبری شهید خامنه‌ای برای تبیین نقش و تلاش او برای زنده‌نگهداشتن و میدانی‌ساختن روایت فلسطین کافی است؛ چیزیکه شهید یحیا سنوار رحمه‌الله از پیش‌تازترین رهبران مقاومت علیه رژیم اشغال‌گر خود بی‌پرده به این سخن اذعان کرده است.

آری! پیش از طوفان الأقصی با وجود تلاش‌های زیاد، بازهم در سطح بین‌الملل داعیۀ برحق فلسطینیان از زاویۀ دوربین رسانه‌های رژیم اشغال‌گر اطلاع‌رسانی می‌شد. اطلاع‌رسانی‌ای که در آن، رژیم تا دندان مسلح و دارای قدرت هسته‌ای، مظلوم و حق‌ به جانب بود و کودک فلاخن‌ به‌دست تروریست. به تعبیر دیگر رژیم نه تنها سرزمین‌ها را اشغال کرده بود که زاویۀ دید دوربین‌ها را نیز خودش تعیین می‌کرد هم جلاد بود و هم قربانی.

اما طوفان الأقصی این انحصار را شکست و فاصله بین سوژه و مخاطب را در فضای دیجیتال از بین برد و باعث شد که برای نخستین بار در تاریخ مبازرات مردم فلسطین، وجدان‌های بیدار در خیابان‌ها و دانشگاه‌های غرب، برای هم‌سویی با داعیۀ مردم فلسطین و حمایت از آن راهپیمایی کنند. این بحث ابعاد و جزئیات زیادی دارد که پرداختن به آن در این مقام ملال‌آور است، بماند به فرصت دیگر و توفیق دیگر. به امید آزادی فلسطین، بیداری و همگرایی مسلمانان.

نوشته های مرتبط :