شب گذشته آسمان ولایتهای خوست، پکتیکا و ننگرهار بار دیگر عرصه غرش جنگندههای پاکستانی شد. حملاتی که اسلامآباد مدعی است مخفیگاههای تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی) را هدف قرار داده و بر زمین، دهها کشته و زخمی بر جای گذاشت که در آن در کنار اعضای احتمالی تی تی پی، کودکان و غیرنظامیان نیز جان باختند. براساس گزارش ها؛ در خونینترین رویداد، ۱۷ عضو یک خانواده در ننگرهار جان باختند که اغلب آنها زیر ۱۸ سال سن داشتند. همزمان، گزارشها حاکی از آن است که شماری از اعضای طالبان و تیتیپی نیز در این حملات، بهویژه در هدف قرار گرفتن یک مدرسه دینی در ولسوالی برمل، کشته شدهاند. این حملات پاکستان به کشور در واقع انعکاسدهنده بحران عمیقی است که مردم عادی تاوان آن را میپردازند: تاوان پناهدادن طالبان به گروههای شورشی و بهای حمایت آنان از تحرکات مرگبار تیتیپی در داخل پاکستان.
تلافی خونین برای حملات مرگبار در پاکستان
این موج جدید حملات هوایی، بیارتباط با تحولات میدانی در آن سوی مرزهای فرضی دیورند نیست. در روزهای منتهی به این حمله، پاکستان صحنه چندین عملیات مرگبار از سوی تیتیپی بود. تنها یک روز پیش از حملات، دو افسر ارشد ارتش پاکستان در درگیریها کشته شد و پیش از آن، حملات انتحاری در اسلامآباد، باجور و بنو دهها نظامی و غیرنظامی را به کام مرگ کشاند. منابع امنیتی پاکستان تأکید دارند که همه این حملات از خاک افغانستان هدایت و طراحی شدهاند.
وزارت اطلاعات پاکستان با صدور بیانیهای رسمی، حمله به هفت مخفیگاه تیتیپی در ولایتهای پکتیکا و ننگرهار را تأیید کرد و آن را اقدامی تلافیجویانه بر اساس اطلاعات دقیق خواند. ارتش پاکستان در گذشته نیز هشدار داده بود که خون و تجارت نمیتوانند با هم جریان داشته باشند و از طالبان افغانستان خواسته بود تا اقدامات قابلرؤیتی علیه پناهگاههای تروریستان انجام دهد. با این حال، به نظر میرسد دیپلماسی اسلامآباد در این زمینه راه به جایی نبرده است.
با این حال مردم افغانستان دارند تاوان رویکرد طالبان در پناهدادن به تیتیپی را میپردازند. تا زمانی که رهبری گروه طالبان بین حفظ همپیمانان تاریخی خود و تأمین امنیت شهروندان افغانستان یکی را انتخاب نکند، این حملات تلافیجویانه و کشتار غیرنظامیان بیگناه ادامه خواهد یافت.
مدرسهای که مرکز تربیه گروههای افراطی بود
براساس گزارش ها، یکی از کانونهای اصلی این حملات، یک مدرسه دینی در منطقه مرغی ولسوالی برمل پکتیکا بود. بر اساس اطلاعات منابع محلی، این مدرسه به عنوان یکی از مراکز تجمع و تربیه اعضای تیتیپی و گروههای افراطی همپیمو با آنان فعالیت داشته است. تصاویر منتشر شده البته در کنار قرآنهای پارهپاره جان باختن کودکان را نیز در این حمله تایید می کند. طالبان مدعی است که این حمله یک مدرسه دینی را هدف قرار داده و تلفات سنگینی بر غیرنظامیان وارد کرده است. با این حال، منابع امنیتی پاکستان تأکید دارند که این مرکز، پوششی برای آموزش و سازماندهی عناصر مسلح بود که مسئولیت دهها حمله مرگبار در خاک پاکستان را بر عهده داشتهاند.
با این حال، پاکستان هرگونه حمله به غیرنظامیان را رد میکند. وزارت اطلاع رسانی پاکستان تأکید دارد که تنها مخفیگاههای گروههای تروریستی از جمله تیتیپی و داعش خراسان را هدف قرار داده است. این تناقض در روایتها، اما واقعیت تلخ میدان است: در ولسوالی خوگیانی ننگرهار، از میان ۱۹ عضو یک خانواده، ۱۷ تن کشته شدند که شامل یک کودک یکساله نیز میشود. این آمار به وضوح نشان میدهد که در این حملات، مرز بین مخفیگاه شورشیان و خانه مردم عادی کاملاً از بین رفته و غیرنظامیان بار دیگر قربانی اصلی شدهاند.
از سویی در حالی که طالبان متهم ردیف اول این حملات و کشتارها به دلیل حمایت از تی تی پی و قرار دادن دست آویز برای پاکستان است؛ اما واکنش این گروه نیز سرشار از خشم و تهدید بود. ذبیحالله مجاهد، سخنگوی گروه طالبان، این حملات را تجاوز خواند و تأکید کرد که بیپاسخ نخواهد ماند. اما واکنش عاکف مهاجر، سخنگوی وزارت امر به معروف این گروه، لحنی تندتر داشت و نوشت: «کسی که نمیتواند امنیت خود را تأمین کند، نباید دیگران را ملامت کند. باید بدانند که این ماجرا برایشان بسیار سخت تمام خواهد شد».
پناهگاههای امن تیتیپی در افغانستان؛ واقعیتی انکارناپذیر
در حالی که طالبان افغانستان همواره وجود پناهگاههای تیتیپی در خاک خود را رد کرده است، گزارشهای بینالمللی خلاف این را اثبات میکنند. تازهترین گزارش تیم نظارت بر تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل که در دسامبر ۲۰۲۵ منتشر شد، به صراحت ادعای طالبان مبنی بر عدم حضور تروریستان در افغانستان را «غیرقابل قبول» خوانده است.
طبق این گزارش، تحریک طالبان پاکستان با حدود ۶۰۰۰ جنگجو در ولایتهای خوست، کنر، ننگرهار، پکتیا و پکتیکا حضور فعال دارد و رهبری آن در کابل مستقر است. گزارش تأکید میکند که بیش از ۶۰۰ حمله تیتیپی در سال ۲۰۲۵ در پاکستان رخ داده که بسیاری از آنها از خاک افغانستان طراحی و اجرا شدهاند. این گزارش حتی هشدار میدهد که القاعده نیز با تیتیپی ادغام شده و از فضای امن در افغانستان بهرهمند است.
این حملات نشان داد که استراتژی طالبان در حمایت از تیتیپی، نه تنها امنیت پاکستان را به خطر انداخته، که مستقیماً امنیت ملی و تمامیت ارضی افغانستان را نشانه رفته است. طالبان باید بداند که ادامه این روند، افغانستان را به میدان تسویه حساب نظامی پاکستان تبدیل خواهد کرد.
زنگ خطر برای مردم مرزنشین
با شکست مذاکرات اسلامآباد و کابل که در ماههای گذشته با میانجیگری قطر و ترکیه و اخیرا هم عربستان؛ پیگیری میشد، به نظر میرسد دو طرف بیش از پیش به راهحل نظامی متمایل شدهاند. پاکستان که دیگر به تعهدات طالبان برای جلوگیری از فعالیت تیتیپی باور ندارد، سیاست «صبر راهبردی» را کنار گذاشته و به اقدامات یکجانبه روی آورده است.
از سوی دیگر، طالبان افغانستان نیز که خود را در برابر افکار عمومی و وعده تأمین امنیت مسئول میبیند، نمیتواند در برابر این حملات سکوت کند. بیانیههای تند مقامات طالبان و تأکید آنان بر «پاسخ مناسب»، زنگ خطر را برای تشدید تنشها در مناطق مرزی به صدا درآورده است.
نکته هشداردهنده آن است که هرگونه تقابل و درگیری مرزی میان طالبان و پاکستان میتواند به آسیبی بسیار سنگینتر برای مردم عادی منجر شود. در صورت گسترش دامنه تنشها، غیرنظامیان ساکن در مناطق مرزی نخستین قربانیان خواهند بود؛ همانگونه که در دو دهه گذشته بارها شاهد آن بودهایم.
در این میان، آنچه قربانی میشود، مردم بیپناه مرزنشین هستند که نه نقشی در تصمیمگیریهای طالبان دارند و نه در حملات تیتیپی. آنان در میان آتش تقابل دو طرف، خانه و کاشانه خود را از دست میدهند و کودکانشان تاوان سیاستهای اشتباه رفتار طالبان را با جان خود میپردازند. تا زمانی که طالبان افغانستان در همپیمانی ایدئولوژیک» با تیتیپی تجدید نظر نکند این چرخه خون و خشونت متوقف نخواهد شد.
