سپیداران هندوکش؛ روایت شب وداع با فرمانده اکمل امیر و فرمانده بصیر اندرابی

دسته: تحلیل
نویسنده: روح‌الیمین روحانی
1404/01/17
9:15 ق.ظ
بازدید: 75

پایگاه خبری تحلیلی روایت : در تاریخ ملت‌ها، گاهی نام‌هایی ثبت می‌شوند که نه تنها یادآور رزم و مقاومت‌اند، بلکه آیینه‌ای از شهامت، بینش و وفاداری به ارزش‌های انسانی‌اند. در میان انبوه این نام‌ها، نام جنرال اکمل امیر، بصیر خان اندرابی و یاران‌شان همچون ستارگانی در آسمان تیره‌ی مبارزه برای آزادی افغانستان می‌درخشد. این مقاله، تنها یادداشتی برای زنده نگه‌داشتن خاطره‌ی این مردان بزرگ نیست؛ بلکه تلاشی است برای ثبت یک روایت از تعهد، غیرت و تفکر آینده‌نگرانه‌ای که در گفت‌وگوی صمیمانه‌ی یک شب در تهران، تا دره‌های سرد هندوکش امتداد یافت.

در تاریخ ملت‌ها، گاهی نام‌هایی ثبت می‌شوند که نه تنها یادآور رزم و مقاومت‌اند، بلکه آیینه‌ای از شهامت، بینش و وفاداری به ارزش‌های انسانی‌اند. در میان انبوه این نام‌ها، نام جنرال اکمل امیر، بصیر خان اندرابی و یاران‌شان همچون ستارگانی در آسمان تیره‌ی مبارزه برای آزادی افغانستان می‌درخشد. این مقاله، تنها یادداشتی برای زنده نگه‌داشتن خاطره‌ی این مردان بزرگ نیست؛ بلکه تلاشی است برای ثبت یک روایت از تعهد، غیرت و تفکر آینده‌نگرانه‌ای که در گفت‌وگوی صمیمانه‌ی یک شب در تهران، تا دره‌های سرد هندوکش امتداد یافت.
دو سال پیش، شبی در تهران، دیداری داشتیم با بصیر خان اندرابی؛ فرمانده‌ای با قامتی استوار، چهره‌ای آفتاب‌دیده، و سخنانی که از دل برمی‌آمد و بر دل می‌نشست. در چهره‌ی او چیزی فراتر از خشم و دل‌تنگی دیده می‌شد؛ حالتی از عزم و ایمان، که گویی خود را برای سفر بی‌بازگشتی آماده کرده بود.
در آن شب طولانی، او با تندی و شفافیت به حضور برخی از فرماندهان نظامی در ایران تاخت؛ آنان‌که به جای برگشت به میدان نبرد، در پستوهای غربت پنهان شده بودند. گفت: ترجیح می‌دهم در کوه‌های هندوکش با سینه‌ای فراخ کشته شوم، تا این‌که در خیابان‌های ترس‌آلود تهران، پنهان و بی‌هویت بمانم. این جملات، لرزه‌ای بر دل‌مان انداخت؛ گویی وداعی در پیش است، اما نه از روی ناامیدی، بلکه با اطمینان به راهی که باید رفت.
پس از آن شب، بی‌درنگ به جنرال اکمل امیر شهید پیام دادم و تمام جزئیات دیدار با بصیر خان را بازگو کردم. او با خنده‌ای شیرین و صدایی پر از آرامش گفت: اگر ما نرویم و شما ننویسید، تاریخ فردا ما را چگونه خواهد خواند؟ این جمله، گویی فریادی بود برای بیدارسازی نسلی که میان دوگانه‌ی قلم و تفنگ، راه سومی را گم کرده است.
وقتی هشدار دادم که بازگشت بی‌برنامه به افغانستان ممکن است بهای سنگینی داشته باشد، پاسخ داد که فعلاً قصد ورود ندارند، اما یک هفته بعد، صدای گرمش را در پیامی صوتی شنیدم: روحانی صاحب، در جغرافیا هستیم. این جمله‌ی کوتاه، معنای عمیقی در خود داشت؛ انتخابی آگاهانه، ورود به مرزهای مرگ با آغوش باز، برای رسیدن به هدفی فراتر از مرزهای زندگی.

آموزه‌های یک فرمانده؛ فلسفه‌ی مبارزه و شکست‌ ما

در گفت‌وگوهایی که با جنرال امیر داشتم، یکی از عمیق‌ترین بخش‌ها، تحلیل او از علل شکست‌های پی‌درپی نیروهای مقاومت بود. او با صراحت گفت: «ما جنگیدیم، آزاد کردیم، اما پس از آن فرهنگی نداشتیم، نویسنده‌ای نداشتیم، سیاست‌مداری نداشتیم. آن‌گاه که خاک از وجود دشمن پاک شد، آنانی بر ما حاکم شدند که هیچ‌گاه سهمی در مبارزه نداشتند.»
به باور او، جهاد تنها در میدان جنگ خلاصه نمی‌شود. قلم، دوربین، تریبون و رسانه، همه سلاح‌های این مبارزه‌اند. اگر نسل آینده بخواهد پیروز باشد، باید در همه‌ی جبهات فعال باشد؛ در کوه، در دانشگاه، در رسانه، در پارلمان، و در حافظه‌ی مردم. این نگاه فراگیر، شاید یکی از مهم‌ترین درس‌هایی است که می‌توان از شهید امیر و یارانش آموخت.
وقتی از او خواستم که اجازه دهد تصاویر حضورش در کوهستان‌های شمال نشر شود، تا کسانی که او را فراری می‌خواندند، حقیقت را ببینند، با همان صدای محکم و آرامش گفت: ارزش ندارد روحانی صاحب، تا حمل زنده باشم، همه خواهند دانست که کی فراری بود و کی برای آزادی می‌جنگید. مردم باید دستاورد ببینند، نه تصویر.

این پاسخ، تنها بیان فروتنی نبود، بلکه نشان از فلسفه‌ای داشت که در آن “نتیجه” بر تبلیغ مقدم بود. برای او، افتخار در سکوت بود، و شکوه در عمل.
سه روز بعد، با دیدن خبر شهادت او و یارانش در صفحات مجازی، گویی ستون فقراتم شکست. دنیایی که می‌شناختم فرو ریخت و باور این‌که دیگر صدایی از آن سوی خط نخواهم شنید، جانم را لرزاند. اما به‌جای سوگ، صدایی درونم می‌گفت: اکمل امیر مرد، اما راه‌اش زنده است. و این شاید بزرگ‌ترین میراث یک فرمانده باشد.
آن شب در تهران، یک دیدار ساده نبود؛ در حقیقت لحظه‌ای بود که روح زمانه در چهره‌ی مردانی فشرده شده بود که برای نجات آینده‌ی مردم‌شان ایستاده بودند. امروز ما، وارثان سکوت آن شب، فریاد آن کوهستان‌ها، و خون ریخته‌ی آن قهرمانانیم. و اگر ندانیم که چرا جنگیدند، و ندانیم که ما در این معادله چه نقشی داریم، بار دیگر سرنوشت‌مان را به دستان فراشوتی‌ها خواهیم سپرد.
پس بیایید، همان‌گونه که جنرال شهید خواست، در جبهات مختلف حضور داشته باشیم. چه با قلم، چه با دوربین، چه با فکر و چه با تفنگ. تاریخ، منتظر ما نمی‌ماند.

نوشته های مرتبط :