سرکوب قومی، فاجعه می‌زاید؛ دشت لیلی گواه است

دسته: تحلیل
نویسنده: حکیم حکمت
1404/03/13
9:30 ق.ظ
بازدید: 54

پایگاه خبری تحلیلی روایت : ملا فاضل، معاون وزیر دفاع طالبان، به‌تازگی در واکنش به تحولات شمال کشور گفته است: «بدخشان را نیز مانند پنجشیر، یک‌بار و برای همیشه سرکوب می‌کنیم.» در این سخنان دو نکته مهم نهفته است که باید مورد توجه قرار گیرد:

ملا فاضل، معاون وزیر دفاع طالبان، به‌تازگی در واکنش به تحولات شمال کشور گفته است: «بدخشان را نیز مانند پنجشیر، یک‌بار و برای همیشه سرکوب می‌کنیم.»
در این سخنان دو نکته مهم نهفته است که باید مورد توجه قرار گیرد:

۱. اعتراف صریح به جنایت جنگی و سرکوب قومی

این گفته‌ها را می‌توان نخستین اعتراف رسمی و آشکار یک مقام ارشد طالبان به ارتکاب جنایت جنگی و سرکوب قومی در پنجشیر دانست. پیش‌تر، ریچارد بنت ـ گزارش‌گر ویژه سازمان ملل ـ و چندین نهاد بین‌المللی، طالبان را به ارتکاب جنایت جنگی در پنجشیر متهم کرده بودند، اما هیچ‌یک از مقامات این گروه تا امروز به‌صراحت به این موضوع اذعان نکرده بودند. حال، سخنان ملا فاضل می‌تواند به‌عنوان سندی محکمه‌پسند برای روزی تلقی شود که مردم افغانستان بخواهند عاملان جنایات جنگی را به پای میز عدالت بکشانند.
از سوی دیگر، این سخنان پرده از چهره‌ قومی جنبش طالبان برمی‌دارد. این گروه که زمانی خود را یک جنبش اسلامی معرفی می‌کرد و با شعارهای دینی از میان مردم سرباز می‌گرفت، پس از بازگشت به قدرت در سال ۲۰۲۱، عملکردی آشکارا قومی از خود نشان داد و تا توانست، اقوام غیرپشتون را سرکوب کرد.

۲. دشت لیلی؛ نماد کینه‌ قومی و تکرار تراژدی

با بازگشت طالبان به قدرت، بسیاری از رهبران و فرماندهان این گروه به دشت لیلی رفتند و از آن بازدید کردند. دشت لیلی، بیابانی در شمال افغانستان، به عنوان گورستان طالبان شناخته می‌شود؛ جایی که در سال ۲۰۰۱، هزاران تن از اسرای طالبان که در کندز به‌دست نیروهای مارشال دوستم افتاده بودند، به شکل گروهی کشته شدند.
این کشتار پاسخی بود به جنایات گسترده طالبان در مناطق شمالی کشور، از جمله قتل‌عام‌های مزار شریف، یکاولنگ و اعمال سیاست زمین سوخته در شمالی. طالبان در نخستین دور حاکمیت خود نیز بارها به سرکوب و کشتار قومی متوسل شده بودند، جنایاتی که خاطره‌اش هنوز در حافظه تاریخی مردم زنده است.
یکی از افرادی که در آن زمان در شمال اسیر شد و سپس به نیروهای آمریکایی تحویل داده شد، خودِ ملا فاضل بود. او از شاهدان عینی فاجعه دشت لیلی است. اگر این واقعه را فراموش نکرده باشد، باید بداند که سخن گفتن از “سرکوب قومی” جز بازتولید همان چرخه خشونت و فاجعه نیست.
افغانستان با سرکوب و ستم به آرامش و ثبات نخواهد رسید. هیچ قومی در این سرزمین چنان توانمند نیست که برای همیشه با زور سرنیزه حکومت کند. راه نجات افغانستان، نه در تکرار فجایع گذشته، که در پذیرش متقابل، گفتگو و تفاهم میان اقوام و گروه‌هاست.
بیایید بیاموزیم که همدیگر را بپذیریم، و به جای سخن از “سرکوب”، از “همزیستی” سخن بگوییم. تنها در این مسیر است که امید به صلح و آینده‌ای بهتر زنده می‌ماند.

نوشته های مرتبط :