انقلاب روسیه؛ وقتی گرسنگی زنجیر تاریخ را پاره کرد/ منتظر واکنش علیه طالبان باشیم؟

دسته: تحلیل
نویسنده: ضیا ضیایی
1404/12/05
9:57 ق.ظ
بازدید: 5

پایگاه خبری تحلیلی روایت : انقلاب سال ۱۹۱۷ روسیه که به سرنگونی تزارها و به‌قدرت رسیدن بلشویک‌ها انجامید، در حقیقت انفجار خشم مردمی بود که شکم‌هایشان از گرسنگی به پشتشان چسبیده بود. چند سال پیش وقتی راجع به موضوع پایان نامه ام در مقطع لیسانس (کارشناسی) در زمینه ظهور و سقوط شوروی جستجو می کردم؛ نتیجه اینکه؛ مهمترین عامل پیروزی بلشویک ها و سقوط تزارها موضوع اقتصادی بود و عامل اصلی سقوط شوروی نیز چالش های اقتصادی بود. یعنی یکب از بزرگترین انقلاب های تاریخ و همچنین یکی از مهمترین فروپاشی های تاریخ با موضوع اقتصادی رقم خوردند.

انقلاب سال ۱۹۱۷ روسیه که به سرنگونی تزارها و به‌قدرت رسیدن بلشویک‌ها انجامید، در حقیقت انفجار خشم مردمی بود که شکم‌هایشان از گرسنگی به پشتشان چسبیده بود. چند سال پیش وقتی راجع به موضوع پایان نامه ام در مقطع لیسانس (کارشناسی) در زمینه ظهور و سقوط شوروی جستجو می کردم؛ نتیجه اینکه؛ مهمترین عامل پیروزی بلشویک ها و سقوط تزارها موضوع اقتصادی بود و عامل اصلی سقوط شوروی نیز چالش های اقتصادی بود. یعنی یکب از بزرگترین انقلاب های تاریخ و همچنین یکی از مهمترین فروپاشی های تاریخ با موضوع اقتصادی رقم خوردند.

به هر حال؛ این رویداد که با تظاهرات زنان کارگر در “روز جهانی زن” علیه کمبود نان آغاز شد ، طی چند روز به یک قیام فراگیر تبدیل شد و ثابت کرد که نان برای مردم و البته بقا چقدر مهم است. شعار “صلح، زمین و نان” بلشویک‌ها نه یک ایده‌آل انتزاعی، بلکه پاسخ به نیازهای اولیه‌ای بود که سیستم تزاری از تأمین آن عاجز مانده بود. این انقلاب به نمادی برای تمام مستضعفان جهان تبدیل شد؛ اما امروز در افغانستان تحت سلطه طالبان، تاریخ در حال تکرار تلخی از جنس دیگر است، جایی که گرسنگی دوباره به سلاحی برای بقا و اعتراضی خاموش بدل شده است.

انقلاب روسیه: قیام گرسنگان علیه تاریخ

انقلاب روسیه را شاید بتوان بزرگترین انقلاب کارگری تاریخ نامید، اما ریشه‌های آن به سادگی در کارخانه‌ها شکل نگرفت. علت اصلی، فروپاشی توانایی حکومت در تأمین معیشت مردم بود. در فبروری ۱۹۱۷، شهر پتروگراد (سن پترزبورگ کنونی) تبدیل به یک انبار باروت شده بود. جنگ جهانی اول منابع کشور را بلعیده بود، تورم افسارگسیخته قیمت مواد غذایی را تا چهار برابر افزایش داده بود و صف‌های طولانی نان به نماد روزمره تحقیر و فلاکت تبدیل شده بودند . دهقانان که در ازای محصولات خود پول بی‌ارز دریافت می‌کردند، از عرضه غلات به شهرها خودداری کرده و شهرها را با قحطی مواجه ساخته بودند . در چنین فضایی، بذر انقلاب در دل گرسنگی جوانه زد.

در ۸ مارچ زنان کارگر نساجی در اعتراض به کمبود نان به خیابان‌ها ریختند. برخلاف انتظار رهبران بلشویک که گمان می‌کردند با چند قرص نان حرکت فروکش کند، این موج به سرعت به کارگران و سپس به سربازان سرایت کرد. سربازان که از جنگ خسته شده و جیره غذایی انان خیلی کاهش یافته بود ، به جای شلیک به معترضان، به آن‌ها پیوستند . این اتحاد سه‌گانه “گرسنگی، کار و اسلحه” بود که سلطنت ۳۰۰ ساله رومانوف‌ها را ظرف تنها چند روز فروپاشید. بلشویک‌ها با شعار ساده اما جادویی “نان، صلح و زمین” به زبان دل مردم سخن گفتند و توانستند خیزش خودجوش فبروری را در اکتبر به یک انقلاب سازمان‌یافته طبقاتی تبدیل کنند.

از پتروگراد تا کابل؛ انعکاس گرسنگی در تاریخ معاصر

بی ربط نیست که به وضعیت کنونی افغانستان تحت سلطه طالبان نگاه کنیم، شرایطی کخ می‌توان پژواک تلخی از گرسنگی و ناامیدی از آن را مشاهده کرد. طالبان که یک ملت را گروان گرفته روز به روز به مشکلات مردم افزوده می شود.

اما انقلاب روسیه به ما یک درس مهم می‌دهد: وقتی مردم چیزی برای از دست دادن ندارند و گرسنگی به آخرین مرز خود می‌رسد، تاریخ ورق می‌خورد. انقلاب ۱۹۱۷ ثابت کرد که قدرت واقعی نه در کاخ‌های تزار، بلکه در دل کارگران و دهقانانی است که توانایی تولید را در دست دارند. اگر در روسیه کارگران و سربازان متحد شدند، در افغانستان امروز، این وحدت در سایه اختناق طالبان به شدت سرکوب می‌شود. مردم روسیه فریاد زدند و دنیا را تغییر دادند؛ مردم افغانستان در سکوت جان می‌دهند و دنیا تماشا می‌کند.

خلاصه این که انقلاب روسیه نه فقط یک رویداد تاریخی، بلکه یک هشدار جاودان است. این انقلاب نشان داد که معادله قدرت وقتی تغییر می‌کند که “گرسنگی” از یک مسئله شخصی به یک نیروی سیاسی تبدیل شود. بلشویک‌ها از این نیرو استفاده کردند و تاریخ را دگرگون ساختند. امروز در افغانستان تحت سلطه طالبان، مردم گرسنه‌اند، قطعا مردم بیشتر به سطوح ایند؛ انقلابِ گرسنگان حتی در سایه خفقان رقم خواهد خورد.

نوشته های مرتبط :