دستور در ساعت ۱۰:۴۶ شب جمعه به وقت شرق امریکا صادر شد؛ همراه با پیامی از سوی رئیسجمهور دونالد ترامپ:
«موفق باشید و خداوند نگهدارتان باشد.»
-تصویر کلی:
دستور ترامپ باعث به پرواز درآمدن ۱۵۰ طیاره شد، یورش چشمگیر بر مجتمع مستحکم نیکولاس مادورو را رقم زد و در نهایت، رهبر ونزوئلا را با چشمبند بر عرشهٔ یک کشتی جنگی امریکا نشاند؛ در حالی که آیندهٔ کشورش کاملاً نامعلوم، اما ظاهراً در دستان ترامپ قرار گرفت.
-آغاز برنامهریزی
برنامهریزی این عملیات ماهها پیش آغاز شده بود. نیروهای ویژهٔ امریکا روی نمونهٔ مشابه خانهٔ مادورو تمرین میکردند، سازمان استخبارات مرکزی امریکا (CIA) در داخل ونزوئلا زمینهسازی مینمود و وزیر خارجه مارکو روبیو و معاون رئیس دفتر کاخ سفید، استیفن میلر، از واشنگتن برای اقدام مستقیم فشار میآوردند.
آنچه در ادامه میآید، بر پایهٔ اظهارات علنی ترامپ و رئیس ستاد مشترک نیروهای مسلح امریکا، جنرال دن کِین، و نیز گفتوگو با منابع آگاه از جزئیات عملیات تهیه شده است.
-شب عملیات چگونه گذشت
هلیکوپترهایی که گروه عملیات ویژه متشکل از نیروهای ویژهٔ امریکا و مأموران افبیآی را حمل میکردند، در ارتفاع تنها ۱۰۰ فوتی بالای دریای کارائیب پرواز میکردند. همزمان، جنگندهها، بمبافکنها و طیارههای بیسرنشین از ۲۰ پایگاه زمینی و دریایی بر فراز آنها مستقر بودند.
با نزدیکشدن هلیکوپترها به مجتمع مادورو، جنگنده ها سیستم های دفاع هوایی مسیر را منهدم کردند. ترامپ گفت امریکا برق منطقه را نیز قطع کرد و همهجا در تاریکی فرو رفت.
به گفتهٔ جنرال کِین، هنگام رسیدن هلیکوپترها به «منطقهٔ هدف»، به سوی آنها تیراندازی شد. یکی از هلیکوپترها هدف قرار گرفت، اما همچنان قابل پرواز باقی ماند.
ساعت ۱:۰۱ بامداد بود که نیروهای امریکایی پا بر زمین گذاشتند.
گروه عملیات ویژه ، در لحظهبهلحظهٔ پیشروی، اطلاعات استخباراتی زنده را از همکاران خود در زمین و هوا دریافت میکرد. در همین حال، ترامپ از اقامتگاه خود در مارالاگو، همراه با تیمی شامل جنرال کِین، مارکو روبیو، وزیر دفاع پیت هگست و رئیس سیا جان رتکلیف، بهگونهٔ زنده عملیات را تماشا میکرد.
ترامپ گفت نیروهای امریکایی با «آتش سنگین» روبرو شدند، اما موفق شدند «مقاومت طرف مقابل» را در هم بشکنند و وارد مجتمع شوند.
او مدعی شد مادورو و همسرش، سیلیا فلورس، تلاش کردند به یک اتاق امن فولادی فرار کنند، اما پیش از رسیدن به آن بازداشت شدند.
تیم عملیاتی برای شکستن در فولادی آمادگی کامل داشت و حتی مشعلهای برش نیز همراه داشت. ترامپ گفت: «بهطور متوسط، ۴۷ ثانیه وقت میگرفت.»
اما این کار لازم نشد؛ مادورو و فلورس بازداشت شده بودند.
-خروج از محل
هلیکوپترهای اضافی برای کمک به خروج نیروها رسیدند و جنگندهها و طیارههای بیسرنشین «پوشش هوایی و آتش حمایتی» فراهم کردند.
جنرال کِین گفت: «در جریان عقبنشینی، چندین درگیری دفاعی رخ داد.»
هیچ سرباز امریکایی در این مأموریت کشته نشد، اما ترامپ تأیید کرد که «چند نفر» زخمی شدهاند. شمار تلفات ونزوئلاییها هنوز مشخص نیست.
به گفتهٔ کِین، نیروها ساعت ۳:۲۹ بامداد از فراز آبها عبور کردند و ساعت ۴:۲۱ بامداد ترامپ از طریق شبکهٔ اجتماعی تروث سوشال، خبر را به جهان اعلام کرد.
بعدها، کاخ سفید تصویری از مادوروی چشمبندزده بر عرشهٔ ناو جنگی USS Iwo Jima منتشر کرد.
-تدارکات پنهان
به گفتهٔ منبعی آگاه، یک تیم کوچک سیا ماهها در داخل ونزوئلا حضور داشت و رفتوآمدها و عادتهای مادورو را زیر نظر میگرفت. این مأموریت از ماه آگست آغاز شده و «شناختی استثنایی از الگوی زندگی مادورو» فراهم کرده بود.
جنرال کِین گفت امریکا میدانست: «کجا زندگی میکند، کجا سفر میکند، چه میخورد، چه میپوشد… حتی حیوانات خانگیاش.»
همزمان، نیروهای ویژهٔ امریکا روی نسخهٔ مشابه «دژ» مادورو تمرین میکردند. ترامپ به فاکسنیوز گفت:
«آنها خانهای کاملاً مشابه ساخته بودند، با همهٔ گاوصندوقها و دیوارهای فولادی.»
عملیات نزدیک بود چهار روز پیشتر اجرا شود، اما به دلیل وضعیت نامساعد هوا لغو گردید.
سناتور لیندزی گراهام گفت این عملیات «در چند هفتهٔ گذشته بهطور جدی شکل گرفته بود».
برای ماهها، گزینهٔ نخست این بود که مادورو داوطلبانه کنار برود. ترامپ گفت بارها با او صحبت کرده و حتی یک هفته پیش به او گفته است: «باید کنار بروی، باید تسلیم شوی.»
مادورو آمادهٔ مذاکره بود، اما حاضر به ترک کشور نشد. در نهایت، ترامپ دستور را صادر کرد.
-چگونه به این نقطه رسیدند
حتی پیش از آغاز دورهٔ جدید ریاستجمهوری، ترامپ و مشاورانش به مادورو پیام داده بودند که خواهان کنارهگیری او هستند.
به گفتهٔ یک مقام امریکایی، طرح تغییر رژیم طی نزدیک به یک سال «بهصورت تدریجی شکل گرفت»، از زمانی که ترامپ روی تصمیم دربارهٔ مجوز شرکت شورون برای واردات نفت ونزوئلا تمرکز کرد.
در ماه آگست، دولت امریکا جایزهٔ دستگیری مادورو را به ۵۰ میلیون دالر افزایش داد.
پس از آن، استقرار گستردهٔ کشتی های جنگی، طیارههای جاسوسی، جنگندهها، بمبافکنها، پهپادها و تفنگداران دریایی امریکا در آبهای اطراف ونزوئلا آغاز شد.
حملات بر قایقهای مظنون به قاچاق مواد مخدر، توقیف نفتکشها و اعلام محاصرهٔ دریایی از سوی ترامپ در ادامه آمد.
نزدیک به کریسمس، یکی از مشاوران ترامپ گفت: «مادورو طوری رفتار میکند که انگار همهچیز عادی است؛ اما چنین نیست.»
اجماع در کاخ سفید برای اقدام مستقیم، تا اندازهای تحت تأثیر دشمنی دیرینهٔ مارکو روبیو با ونزوئلا و کوبا شکل گرفت. عامل دیگر، استیفن میلر بود که سالها خواهان حضور نظامی گستردهتر امریکا در کارائیب برای مهار مهاجرت و قاچاق انسان بوده است.
یکی از مشاوران ترامپ گفت: «مردم فکر میکنند مارکو طرفدار بمباران است، اما استیفن بسیار متمایلتر است.»
-گام بعدی چیست؟
به نظر میرسد برنامهٔ نظامی برای بازداشت مادورو بسیار دقیقتر از برنامهٔ سیاسی برای جایگزینی او بوده است.
ترامپ اعلام کرد امریکا «کشور را اداره خواهد کرد»، اما روشن نیست این اداره از واشنگتن صورت میگیرد یا با حضور سیاسی و نظامی در داخل ونزوئلا.
ترامپ گفت همهچیز به معاون مادورو، دِلسي رودریگز، بستگی دارد. او روز شنبه با مارکو روبیو تیلفونی صحبت کرد. ترامپ گفت او «مایل است آنچه را ما برای عظمت دوبارهٔ ونزوئلا لازم میدانیم، انجام دهد.»
اما کمی بعد، رودریگز در یک نشست خبری اعلام کرد مادورو همچنان رئیسجمهور قانونی است و ونزوئلا «بردهٔ هیچکس و مستعمرهٔ هیچکس نخواهد شد».
تماس با مقامهای فعلی کاراکاس ادامه خواهد یافت، اما به گفتهٔ یک مقام امریکایی، ارتش امریکا «در حالت آمادهباش» باقی میماند تا در صورت تصمیم ترامپ، حملهٔ دیگری انجام شود.
در همین حال، دولت امریکا قصد دارد با مدیران صنعت نفت دربارهٔ افزایش تولید ونزوئلا مشورت کند. تحریم اعلامشدهٔ ترامپ پابرجا خواهد ماند و حملات بر قایقهای مظنون ادامه مییابد.
-و اما سرنوشت مادورو:
به گفتهٔ مقامهای امریکایی، «او در دادگاه محاکمه خواهد شد و با عدالت امریکا روبرو میشود.»
منبع: اکسیوس
