ردپای حقانی در پرونده‌ی اپستین؛ سیاست جهانی و لایه‌های پنهان قدرت

دسته: تحلیل
نویسنده: شهرام خراسانی
1404/11/16
10:40 ق.ظ
بازدید: 5

پایگاه خبری تحلیلی روایت : پرونده‌ی جفری اپستین در نگاه نخست، رسوایی یک سرمایه‌دار بانفوذ با شبکه‌ای از جرایم جنسی و سوء‌استفاده از قدرت به نظر می‌رسید؛ اما با گذشت زمان و انتشار اسناد تازه، این پرونده از یک «مسأله اخلاقی» فراتر رفت و به نمادی از تاریکی‌های سیاست جهانی بدل شد. اکنون که هزاران سند جدید بررسی شده و نام افغانستان در شمار قابل توجهی از آن‌ها دیده می‌شود، پرسش‌های عمیق‌تری درباره پیوند میان سرمایه، نهادهای قدرت، جنگ و شبکه‌های غیرشفاف سیاسی مطرح شده است. اشاره‌های غیرمستقیم به بازیگران امنیتی و حتی شبکه‌هایی چون حقانی، این پرونده را به موضوعی فراتر از گذشته شخصی یک فرد تبدیل کرده و آن را در چارچوب «بازار سیاه سیاست» قرار می‌دهد.

پرونده‌ی جفری اپستین در نگاه نخست، رسوایی یک سرمایه‌دار بانفوذ با شبکه‌ای از جرایم جنسی و سوء‌استفاده از قدرت به نظر می‌رسید؛ اما با گذشت زمان و انتشار اسناد تازه، این پرونده از یک «مسأله اخلاقی» فراتر رفت و به نمادی از تاریکی‌های سیاست جهانی بدل شد. اکنون که هزاران سند جدید بررسی شده و نام افغانستان در شمار قابل توجهی از آن‌ها دیده می‌شود، پرسش‌های عمیق‌تری درباره پیوند میان سرمایه، نهادهای قدرت، جنگ و شبکه‌های غیرشفاف سیاسی مطرح شده است. اشاره‌های غیرمستقیم به بازیگران امنیتی و حتی شبکه‌هایی چون حقانی، این پرونده را به موضوعی فراتر از گذشته شخصی یک فرد تبدیل کرده و آن را در چارچوب «بازار سیاه سیاست» قرار می‌دهد.

افغانستان؛ میدان جنگ یا چهارراه روابط پنهان؟

حضور نام افغانستان در دست‌کم هزار سند مرتبط با اپستین، اتفاقی ساده یا حاشیه‌ای نیست. افغانستان طی دو دهه گذشته، نه‌تنها صحنه جنگ و مداخله نظامی بوده، بلکه به یکی از پیچیده‌ترین میدان‌های رقابت اطلاعاتی، سیاسی و اقتصادی جهان تبدیل شده است. در چنین فضایی، رفت‌وآمد افراد بانفوذ، سرمایه‌داران و واسطه‌های قدرت به این کشور، بیش از آن‌که استثنا باشد، بخشی از واقعیت پنهان جنگ به شمار می‌رفت.

یکی از اسناد برجسته، ایمیل‌های ژوئن ۲۰۱۰ میان اپستین و تام پریتزکر، میلیاردر آمریکایی، است. در این مکاتبات، به شبی در کابل با فردی مرتبط با نهادهای اطلاعاتی آمریکا اشاره می‌شود؛ فردی که به تعبیر نویسنده ایمیل، «جنگ را اداره می‌کرد» و شبکه‌ای گسترده از شناخت و نفوذ داشت. هرچند این توصیف‌ها به‌تنهایی سند حقوقی محسوب نمی‌شوند، اما از وجود حلقه‌هایی پرده برمی‌دارند که تصمیم‌سازی در آن‌ها خارج از چارچوب‌های رسمی صورت می‌گرفته است.

در این میان، طرح نام شبکه حقانی، در سطح اشارات غیرمستقیم، اهمیت ویژه دارد. شبکه‌ای که سال‌ها یکی از بازیگران اصلی معادلات امنیتی افغانستان بود و همواره در تقاطع دشمنی علنی و تعاملات پنهان قرار داشت. تجربه افغانستان نشان داده که بسیاری از گروه‌ها و بازیگران، هم‌زمان در چند سطح بازی می‌کنند: در سطح رسانه‌ای «دشمن» معرفی می‌شوند و در سطح پنهان، به‌عنوان متغیرهای قابل مدیریت در معادلات قدرت مورد توجه قرار می‌گیرند.

نکته کلیدی آن است که تاکنون هیچ سند قطعی و علنی، همکاری مستقیم اپستین با شبکه حقانی را اثبات نکرده است. اما اهمیت این پرونده در «پرسش‌سازی» است، نه صدور حکم. وقتی فردی مانند اپستین به شبکه‌ای از سیاستمداران، میلیاردرها و نهادهای امنیتی دسترسی دارد، و هم‌زمان رد پای مناطق بحران‌زده‌ای چون افغانستان در مکاتباتش دیده می‌شود، فرض «فساد فردی» دیگر پاسخ‌گو نیست. آن‌چه آشکار می‌شود، تصویری از فساد ساختاری است؛ فسادی که جنگ، بی‌ثباتی و فقر را به بستر تداوم خود تبدیل می‌کند.

افغانستان در این معادله، نه بازیگر اصلی، بلکه قربانی خاموش بوده است. مردمی که بهای این بازی‌های پنهان را با جان، امنیت و آینده خود پرداخته‌اند، بی‌آن‌که سهمی در تصمیم‌گیری‌ها داشته باشند.

فرجام سخن اینکه؛

پرونده اپستین نشان می‌دهد سیاست جهانی، به‌ویژه در مناطق بحران‌زده، فقط با ابزارهای رسمی چون دیپلماسی و ارتش پیش نمی‌رود، بلکه در لایه‌های پنهان‌تری از روابط، باج‌گیری، فساد و شبکه‌های غیرشفاف شکل می‌گیرد. مرگ مشکوک اپستین، که بسیاری آن را بسته شدن یک «جعبه سیاه» می‌دانند، شاید مانع افشای همه حقیقت‌ها شده باشد، اما اسناد باقی‌مانده همچنان پرسش‌برانگیزند.

ردپای افغانستان و اشارات به بازیگران امنیتی و شبکه‌هایی چون حقانی در این اسناد، هشداری جدی است: تا زمانی که سیاست در تاریکی اداره شود و پاسخ‌گویی واقعی وجود نداشته باشد، چنین پرونده‌هایی تکرار خواهند شد. نام‌ها تغییر می‌کنند، اما منطق سیاه قدرت پابرجا می‌ماند. روشن شدن این تاریکی، نه فقط برای عدالت، بلکه برای جلوگیری از تکرار فاجعه در کشورهایی چون افغانستان، یک ضرورت تاریخی است.

نوشته های مرتبط :