درگذشت غلام جیلانی داوری؛ صدای زنده‌ی زبان باختری خاموش شد

دسته: اجتماعی, فرهنگ
نویسنده: تحریریه روایت
1404/08/02
10:14 ق.ظ
بازدید: 38

پایگاه خبری تحلیلی روایت : «از خواندن خبر مرگ استاد غلام جیلانی داوری بی‌نهایت ناراحت و متأثر شدم؛ او دوست من و دوست خانواده‌ام بود. با مرحوم داوری بیست‌وهشت سال قبل در آلمان آشنا شدم. داوری در دوره‌ی مقاومت اول به دوشنبه آمد و خوانش خود از سنگ‌نبشته‌های رباطک را در اکادمی علوم تاجیکستان بیان داشت. او شاگرد پروفیسور هومباخ، زبان‌شناس و ایران‌شناس نامدار آلمانی، بود و هر دو در این زمینه مکتب علمی ویژه‌ای داشتند.»

استاد غلام جیلانی داوری، از زبان‌شناسان برجسته‌ی افغانستان، درگذشت.

دکتر محیی‌الدین مهدی، وکیل پارلمان، با ابراز اندوه عمیق از درگذشت استاد داوری نوشت:
«از خواندن خبر مرگ استاد غلام جیلانی داوری بی‌نهایت ناراحت و متأثر شدم؛ او دوست من و دوست خانواده‌ام بود. با مرحوم داوری بیست‌وهشت سال قبل در آلمان آشنا شدم. داوری در دوره‌ی مقاومت اول به دوشنبه آمد و خوانش خود از سنگ‌نبشته‌های رباطک را در اکادمی علوم تاجیکستان بیان داشت. او شاگرد پروفیسور هومباخ، زبان‌شناس و ایران‌شناس نامدار آلمانی، بود و هر دو در این زمینه مکتب علمی ویژه‌ای داشتند.»

به گفته‌ی دکتر مهدی، استاد داوری از جمله دانشمندانی بود که در شناخت و تحلیل زبان‌های باستانی منطقه، به‌ویژه زبان باختری یا بلخی، سهمی بزرگ و ماندگار داشت. او در کنفرانسی که در سال ۲۰۰۳ میلادی در وزارت فرهنگ افغانستان برگزار شد، خوانش نادرست برخی زبان‌شناسان از کتیبه‌ی یکاولنگ را تصحیح کرد و نشان داد که زبان این کتیبه، همانند سنگ‌نبشته‌ی رباطک، باختری است.

در بخشی از یادداشت دکتر مهدی آمده است:
«برخی از زبان‌شناسان در خوانش کتیبه‌ی یکاولنگ، واژه‌ی “تاژیک” را به‌اشتباه “تازیک” خوانده و آن را به عرب نسبت داده بودند؛ حتی تاریخ نگارش کتیبه را برای توجیه این دیدگاه، صد سال جلوتر (۷۲۸م به‌جای ۶۲۸م) نشان می‌دادند. اما داوری با استدلال‌های علمی روشن ساخت که این تفسیر نادرست است؛ زیرا عرب‌ها برای ویران‌سازی معابد آمده بودند، نه برای ساختن آن.»

از استاد غلام جیلانی داوری آثار گران‌بهایی به‌جا مانده است، از جمله دو کتاب به زبان فارسی با عنوان‌های «واژه‌ی تاژیک و ریشه‌های آن» و «سنگ‌نبشته‌های باختری»، و نیز واژه‌نامه‌ی زبان باختری به زبان آلمانی، که از منابع بنیادین در پژوهش‌های تاریخی و زبان‌شناسی به شمار می‌رود.

همچنین بخوانید: فارسی؛ ریشه، هویت، تکیه‌گاه و بستر رشد افغانستان است بخش اول

دکتر محیی‌الدین مهدی در پایان یادداشت خود افزوده است:
«برای آن دانشمند فرزانه، در بهشت برین جایگاهی در کنار امشاسپندان و وخشوران آرزو دارم.

نوشته های مرتبط :