جنگ قدرت در سایه اینترنت؛ شکاف‌های عمیق در درون طالبان آشکارتر می‌شود؟

دسته: تحلیل
نویسنده: ضیا ضیایی
1404/07/16
10:29 ق.ظ
بازدید: 7

پایگاه خبری تحلیلی روایت : در پی قطع دو روزه اینترنت در هفته گذشته و زمزمه های مبنی بر محدودیت ها بر شبکه های اجتماعی و حتی قطع دوباره اینترنت فایبر نوری، به نظر مسئله اینترنت هنوز به گونه قطعی میان طالبان حل نشده و همچنان نشانه‌هایی از اختلافات جدی در میان رهبران این گروه آشکار تر می شود. براساس گزارش‌ها، در حالی که ملا هبت‌الله آخوندزاده خواهان مهار کامل فضای مجازی و محدودیت و حتی قطع شبکه اینترنت است، اما اکثر چهره‌های ارشد این گروه از جمله سراج‌الدین حقانی به ضرورت حفظ ارتباطات دیجیتال برای اداره افغانستان تاکید دارند. این کشمکش نه‌تنها نشانگر شکاف‌های ایدئولوژیک درون طالبان است، بلکه می‌تواند زمینه‌ساز تنش‌های سیاسی و حتی تغییرات در رهبری این گروه شود.

در پی قطع دو روزه اینترنت در هفته گذشته و زمزمه های مبنی بر محدودیت ها بر شبکه های اجتماعی و حتی قطع دوباره اینترنت فایبر نوری، به نظر مسئله اینترنت هنوز به گونه قطعی میان طالبان حل نشده و همچنان نشانه‌هایی از اختلافات جدی در میان رهبران این گروه آشکار تر می شود. براساس گزارش‌ها، در حالی که ملا هبت‌الله آخوندزاده خواهان مهار کامل فضای مجازی و محدودیت و حتی قطع شبکه اینترنت است، اما اکثر چهره‌های ارشد این گروه از جمله سراج‌الدین حقانی به ضرورت حفظ ارتباطات دیجیتال برای اداره افغانستان تاکید دارند. این کشمکش نه‌تنها نشانگر شکاف‌های ایدئولوژیک درون طالبان است، بلکه می‌تواند زمینه‌ساز تنش‌های سیاسی و حتی تغییرات در رهبری این گروه شود.

دلیل قطعی اینترنت چه بود و طالبان چه گفتند؟

قطعی سراسری اینترنت در افغانستان، که به گفته برخی شهروندان به «بازگشت به عصر حجر» تعبیر شد، تنها یک تصمیم فنی نبود؛ بلکه نشانه‌ای از نبردی پنهان در درون ساختار طالبان بود. در حالی که درصدی کم‌تری از مردم کشور به اینترنت دسترسی دارند، همین میزان محدود نیز نقشی حیاتی در زندگی روزمره، اقتصاد، آموزش و حتی تبلیغات حکومتی خود این گروه ایفا می‌کند. قطع این ارتباط، نه‌تنها معیشت مردم را مختل کرد، بلکه اداره امور ابتدایی حکومت طالبان را نیز با چالش مواجه ساخته و خواهد کرد. اکنون روشن شده که این تصمیم، برخاسته از اختلاف نظر میان رهبران طالبان بوده و به‌ویژه فرمان ملا هبت‌الله برای قطع اینترنت با مخالفت برخی چهره‌های ارشد مواجه شده است. بازگشت تدریجی اینترنت در برخی ولایات به دستور ملا حسن آخند، نشانه‌ای از این کشمکش درونی است. در حالی که ذبیح الله مجاهد قطع اینترنت را ترمیم شبکه فایبر نوری و کابل های اینترنت عنوان کرده بود، اما قطعی سراسری برای ترمیم لین اینترنت به هیچ عنوان قابل توجیه نیست.

دو دیدگاه متضاد؛ مهار کامل یا مدیریت محدود

در قلب این اختلاف، به نظر می رسد دو نگاه کاملاً متفاوت به اینترنت وجود دارد. ملا هبت‌الله و حلقه سخت‌گیر اطرافش مانند بسیاری از وزرا، والیان بویژه بلخ و هرات، اینترنت را تهدیدی برای بقای فکری و ایدئولوژیک طالبان می‌دانند. از نظر آنان، فضای مجازی دروازه‌ای به فساد غربی است و باید به‌طور کامل مهار شود. او در چهار سال گذشته بارها بر «پاک‌سازی جامعه از آلودگی‌های غربی» تأکید کرده و حتی آرزوی قطع کامل اینترنت را در سر داشته است.

در مقابل، چهره‌هایی مانند سراج‌الدین حقانی، ملا حسن آخند و برخی وزرای طالبان، به ضرورت حفظ ارتباطات دیجیتال برای اداره کشور واقف‌اند. آنان می‌دانند که قطع اینترنت نارضایتی های موجود را تشدید کرده و منجر به عصیان ملت دیر یا زود خواهد شد. از سویی بعضی مقامات ارشد طالبان با واقع بینی می دانند که بدون اینترنت، بانکداری، تجارت، امنیت و حتی تبلیغات رسانه‌ای طالبان فلج می‌شود. این دسته به جای قطع کامل، به فیلترینگ و مدیریت محدود فکر می‌کنند.

شکاف‌های درونی؛ از اختلاف تا دسته‌بندی

این اختلافات نظری، اکنون به شکل‌گیری دسته‌بندی‌های سیاسی در درون طالبان منجر شده است. ملا هبت‌الله با تعیین والی‌هایی هم‌نظر در ولایاتی چون بلخ، هرات، جلال‌آباد و قندهار، تلاش کرده کمربند محافظه‌کار خود را تقویت کند. این والی‌ها نیز در هماهنگی با او، در هفته گذشته اقدام به قطع اینترنت در مناطق تحت کنترل خود کردند.

در سوی دیگر، چهره‌های در درون طالبان موافق وصل اینترنت و به دنبال حفظ حداقلی از ارتباطات هستند. این دسته‌بندی‌ها می‌تواند زمینه‌ساز بروز تنش‌های جدی در آینده باشد؛ به‌ویژه اگر تصمیمات یک‌جانبه مانند قطع اینترنت، نارضایتی عمومی را افزایش دهد و مشروعیت نداشته طالبان را بیش از پیش زیر سؤال ببرد.

پیامدهای سیاسی و احتمال تغییر در رهبری

قطع اینترنت در کشوری با اقتصاد ضعیف و وابسته به ارتباطات دیجیتال، ضربه‌ای جدی به زندگی مردم وارد کرده و خواهد کرد. نارضایتی عمومی از اجرای این تصمیم، به‌ویژه در میان جوانان و کسب‌وکارهای کوچک، رو به افزایش است. بسیاری از شهروندان این اقدام را تلاش برای کنترل جریان اطلاعات و خاموش‌سازی صدای مردم می‌دانند.

در چنین شرایطی، اگر جناح عمل‌گرای طالبان بتواند اقدام کند و توانش را داشته باشد، احتمال حذف یا تضعیف موقعیت ملا هبت‌الله وجود دارد. برخی تحلیلگران معتقدند که ادامه این روند می‌تواند به تغییر در ساختار رهبری طالبان منجر شود؛ به‌ویژه اگر فشارهای داخلی و خارجی افزایش یابد.

در نهایت، جنگ قدرت در سایه اینترنت، چیزی فراتر از یک اختلاف فنی یا مدیریتی است. این نبرد، بازتابی از شکاف‌های عمیق درون طالبان است؛ شکاف‌هایی که می‌توانند آینده این گروه را رقم بزنند. پرسش اینجاست: در این نبرد خاموش، چه کسی برنده خواهد شد؛ ملا هبت الله یا سراج الدین حقانی؟ زمان پاسخ خواهد داد.

نوشته های مرتبط :