افغانستان و انکار امر سیاسی؛ خوانشی موفی از تعارض‌های سرکوب‌شده

دسته: معرفی کتاب
نویسنده: محمد ناصر وطنیار
1404/11/19
10:32 ق.ظ
بازدید: 14

پایگاه خبری تحلیلی روایت : با بازخوانی اندیشه‌های شانتال موف می‌توان وضعیت کنونی افغانستان را نمونه‌ای بارز از انکار ساختاری تعارض دانست. این انکارشدگی در پنج سطح قابل شناسایی است.نخست، در سطح تاریخی، قدرت سیاسی در افغانستان همواره کوشیده است تعارض‌های هویتی، قومی و فرهنگی را نه به‌مثابه واقعیت‌های سیاسی، بلکه به‌عنوان تهدیدی علیه وحدت ملی سرکوب کند. این رویکرد، به‌جای مدیریت و نهادینه‌سازی تعارض، عملاً به حذف آن از عرصه سیاست انجامیده است.

با بازخوانی اندیشه‌های شانتال موف می‌توان وضعیت کنونی افغانستان را نمونه‌ای بارز از انکار ساختاری تعارض دانست. این انکارشدگی در پنج سطح قابل شناسایی است.

نخست، در سطح تاریخی، قدرت سیاسی در افغانستان همواره کوشیده است تعارض‌های هویتی، قومی و فرهنگی را نه به‌مثابه واقعیت‌های سیاسی، بلکه به‌عنوان تهدیدی علیه وحدت ملی سرکوب کند. این رویکرد، به‌جای مدیریت و نهادینه‌سازی تعارض، عملاً به حذف آن از عرصه سیاست انجامیده است.

دوم، فقدان دموکراسی ستیزآمیز موجب شده است که نیروهای اجتماعی نتوانند به‌عنوان رقیبان سیاسی مشروع به رسمیت شناخته شوند و «دیگری» همواره در قالب دشمنی وجودی تعریف گردد. در نتیجه، تعارض‌ها از میدان سیاست بیرون رانده شده و در قالب اشکال خشونت‌آمیز به جامعه بازگشته‌اند.

سوم، پروژه‌های ملت‌سازی و تمرکزگرایی، با هدف همسان‌سازی هویتی، سیاست را به امری اداری و اخلاقی تقلیل داده و امکان شکل‌گیری رقابت سیاسی واقعی را از میان برده‌اند. این وضعیت همان چیزی است که موف از آن به‌عنوان «سیاست پسا‌سیاسی» یاد می‌کند؛ وضعیتی که در آن تعارض به‌جای مدیریت دموکراتیک، انکار یا سرکوب می‌شود.

چهارم، ظهور و بازگشت دوباره طالبان را می‌توان بازگشت خشن امر سیاسیِ سرکوب‌شده دانست؛ بازگشتی که نتیجه مستقیم حذف تعارض از عرصه سیاست و ناتوانی ساختار قدرت در پذیرش کثرت و رقابت سیاسی بوده است.

پنجم، بحران افغانستان نه ناشی از افراط سیاست، بلکه پیامد فقدان سیاست واقعی است؛ فقدانی که ریشه در انکار امر سیاسی و حذف سازوکارهای مشروع تعارض دارد.

موف راه عبور از چنین بحران‌هایی را در پذیرش کثرت، نهادینه‌سازی تعارض و تبدیل دشمنی‌های وجودی به رقابت سیاسی مشروع می‌داند و تأکید می‌کند که بدون پذیرش امر سیاسی، دستیابی به جامعه‌ای باثبات و پایدار ناممکن است.

موف این دیدگاه را در کتاب «درباره امر سیاسی» که چکیده‌ای از اندیشه‌های سیاسی و فلسفی او به‌شمار می‌رود بسط می‌دهد. او در گفت‌وگو و جدال نظری با طیف گسترده‌ای از فیلسوفان، اندیشمندان و نظریه‌پردازان سیاست معاصر، نهایت تلاش خود را به کار می‌گیرد تا تعریف خاص خویش از ماهیت امر سیاسی را تبیین و تثبیت کند.

📚 درباره امر سیاسی

🖊 شانتال موف

🔗 مترجم: منصور انصاری

📜 #معرفی‌کتاب

نوشته های مرتبط :