استراتژی آمریکا و اسرائیل برای تجزیه ایران و خاورمیانه

دسته: تحلیل
نویسنده: فروتن مجیدپور
1404/12/20
9:07 ق.ظ
بازدید: 2

پایگاه خبری تحلیلی روایت : یازده روز از آغاز طوفان آتش بر فراز آسمان ایران می‌گذرد‌ و آنچه در این میان می‌سوزد، تنها تاسیسات نظامی یا زیرساخت‌های انرژی نیست بلکه نظم منطقه‌ای است که طی دهه‌ها با رنج و خونریزی شکل گرفته بود. ایالات متحده و اسرائیل با همراهی شبکه‌ای از متحدان منطقه‌ای، جنگی تمام‌عیار را علیه جمهوری اسلامی ایران آغاز کرده‌اند که به باور بسیاری از تحلیلگران، فراتر از تغییر رژیم و با هدف بازطراحی کامل جغرافیای سیاسی خاورمیانه طراحی شده است. درک عمق این فاجعه، نیازمند عبور از شعارهای تبلیغاتی و واکاوی بنیان‌های جمعیتی، ایدئولوژیک و استراتژیک محوری است که امروز ایران را در محاصره خود گرفته است. قدرت مهاجم بر دو پایه‌ای استوار شده که در نگاه اول ناهمگون می‌نمایند، اما در عمل ترکیبی مرگبار می‌سازند. ایالات متحده با جمعیتی بیش از ۳۴۲ میلیون نفر، وزن جمعیتی و توان لجستیک یک ابرقدرت جهانی را به میدان آورده است. در سوی دیگر، اسرائیل با تنها ۹.۶۵ میلیون نفر جمعیت، اما با تولید ناخالص داخلی سرانه‌ای بالغ بر ۵۲ هزار دالر و پیشرفته‌ترین صنایع نظامی فراصنعتی، نقش مغز متفکر و بازوی تکنولوژیک این ائتلاف را ایفا می‌کند. این هم‌افزایی، چنانکه وانگ جین تحلیلگر ارشد چینی در شبکه‌های تحلیلی پکن اشاره کرده، حاصل هم‌پوشانی نگرانی‌های امنیتی دو طرفی است که سال‌ها در پی حذف توانمندی هسته‌ای و موشکی ایران بودند و امروز به وحدت استراتژیک دست یافته‌اند. جان می‌رشایمر، نظریه‌پرداز برجسته روابط بین‌الملل از دانشگاه شیکاگو، در تحلیل خود از این ائتلاف معتقد است: آنچه امروز می‌بینیم، تجلی دکترینی است که اسرائیل همواره دنبال کرده: تضعیف و تجزیه هر قدرت منطقه‌ای که بتواند هژمونی آن را به چالش بکشد.

یازده روز از آغاز طوفان آتش بر فراز آسمان ایران می‌گذرد‌ و آنچه در این میان می‌سوزد، تنها تاسیسات نظامی یا زیرساخت‌های انرژی نیست بلکه نظم منطقه‌ای است که طی دهه‌ها با رنج و خونریزی شکل گرفته بود. ایالات متحده و اسرائیل با همراهی شبکه‌ای از متحدان منطقه‌ای، جنگی تمام‌عیار را علیه جمهوری اسلامی ایران آغاز کرده‌اند که به باور بسیاری از تحلیلگران، فراتر از تغییر رژیم و با هدف بازطراحی کامل جغرافیای سیاسی خاورمیانه طراحی شده است. درک عمق این فاجعه، نیازمند عبور از شعارهای تبلیغاتی و واکاوی بنیان‌های جمعیتی، ایدئولوژیک و استراتژیک محوری است که امروز ایران را در محاصره خود گرفته است. قدرت مهاجم بر دو پایه‌ای استوار شده که در نگاه اول ناهمگون می‌نمایند، اما در عمل ترکیبی مرگبار می‌سازند. ایالات متحده با جمعیتی بیش از ۳۴۲ میلیون نفر، وزن جمعیتی و توان لجستیک یک ابرقدرت جهانی را به میدان آورده است. در سوی دیگر، اسرائیل با تنها ۹.۶۵ میلیون نفر جمعیت، اما با تولید ناخالص داخلی سرانه‌ای بالغ بر ۵۲ هزار دالر و پیشرفته‌ترین صنایع نظامی فراصنعتی، نقش مغز متفکر و بازوی تکنولوژیک این ائتلاف را ایفا می‌کند. این هم‌افزایی، چنانکه وانگ جین تحلیلگر ارشد چینی در شبکه‌های تحلیلی پکن اشاره کرده، حاصل هم‌پوشانی نگرانی‌های امنیتی دو طرفی است که سال‌ها در پی حذف توانمندی هسته‌ای و موشکی ایران بودند و امروز به وحدت استراتژیک دست یافته‌اند. جان می‌رشایمر، نظریه‌پرداز برجسته روابط بین‌الملل از دانشگاه شیکاگو، در تحلیل خود از این ائتلاف معتقد است: آنچه امروز می‌بینیم، تجلی دکترینی است که اسرائیل همواره دنبال کرده: تضعیف و تجزیه هر قدرت منطقه‌ای که بتواند هژمونی آن را به چالش بکشد.
اما هدف نهایی این ائتلاف چیست؟ پاسخ را می‌توان در اظهارات مقامات آمریکایی و تحلیل‌های ژرف‌نگرانه‌تری یافت که از لابه‌لای آمار و ارقام نظامی بیرون می‌زند. ریس‌جمهور ترامپ از شکست کامل و قاطع ایران سخن گفته و تاکید کرده است که تهران هیچ سلاحی برای تهدید همسایگانش نخواهد داشت. پنتاگون با غرور از اصابت به بیش از سه هزار هدف در هفته نخست جنگ خبر می‌دهد، از ستاد فرماندهی مشترک سپاه گرفته تا مراکز فرماندهی زیرزمینی و تاسیسات موشکی. اما در پس این اعداد و ارقام، تصویری بزرگ‌تر نهفته است. ضمیر اکرم، دیپلمات پیشین پاکستانی و تحلیلگر ارشد مسائل بین‌الملل، در مقاله‌ای برای اکسپرس تریبون فاش می‌سازد که هدف واقعی این تجاوز، چیزی فراتر از تغییر رژیم است: ایالات متحده و اسرائیل در پی ایجاد هرج و مرج و تفرقه در خاورمیانه و تضعیف بقای ایران به عنوان یک کشور قابل زیست هستند، پیش از آنکه به سراغ هدف بعدی بروند. او به صراحت از اسرائیل بزرگ به عنوان پروژه نهایی نتانیاهو یاد می‌کند، پروژه‌ای که از سال ۲۰۰۲ با حمله به عراق آغاز شد و با نابودی لیبی، سوریه و سودان ادامه یافت. در تمام این موارد، اکرم تاکید می‌کند: این دم اسرائیلی بوده که سگ آمریکایی را تکان داده است. دکتر راب جانسون، مدیر مرکز استراتژی آکسفورد، این درگیری را نقطه عطفی در تاریخ خاورمیانه می‌داند. او معتقد است آنچه در جریان است، تلاشی برای نابودی یک دیکتاتوری در مسیر دستیابی به زرادخانه هسته‌ای است، اما هشدار می‌دهد که حتی اگر قدرت هوایی بتواند برنامه هسته‌ای ایران را به تاخیر بیندازد، راه‌حل پایدار در دستان مردم ایران است. با این حال، فواد گرمه از مدرسه اقتصاد لندن، نگاه عمیق‌تری دارد. او ایران را در نبردی وجودی می‌بیند که حاضر است همه چیز را بر سر همه خراب کند. آنچه گرمه کمتر به آن پرداخته، این است که طرف مهاجم نیز نبرد را وجودی می‌بیند. برای معماران ایدئولوژی اسرائیل بزرگ، یک ایران مستقل و قدرتمند، مانعی است که باید نه فقط تضعیف، بلکه به کلی از معادله حذف شود. تجزیه ایران به واحدهای کوچک‌تر و ضعیف‌تر، آنچنان که جان می‌رشایمر در تحلیلی کلاسیک از استراتژی اسرائیل بیان کرده، هدف غایی است که امروز بمب‌ها و موشک‌ها برای تحقق آن در آسمان ایران می‌بارند.

همچنین بخوانید: نماینده مجلس روسیه: ولودیمیر زلنسکی به «سندروم افغانی» مبتلا شده است

ابعاد نظامی این استراتژی وحشتناک است. سنتکام آمریکا رسما اعلام کرده که تاسیسات هسته‌ای ایران هدف گرفته شده و برنامه هسته‌ای ایران نابود شده است. وزیر دفاع آمریکا، پیت هگست، از استفاده از بمب‌های ۵۰۰، ۱۰۰۰ و ۲۰۰۰ پوندی خبر داده و تاکید کرده که این کارزار با رویکرد احمقانه جنگ‌های عراق و افغانستان متفاوت است. استراتژی دفاع ملی ۲۰۲۶ آمریکا، ایران را به عنوان دشمن اصلی قاب‌بندی کرده و هدف خود را توانمندسازی متحدان منطقه‌ای برای بازدارندگی و دفاع در برابر ایران اعلام نموده است. در میدان عمل، این استراتژی به معنای اصابت ده‌ها موشک کروز و بمب‌های سنگرشکن به تاسیسات فردو، نطنز و اصفهان بوده است. اما ایران تنها قربانی این طوفان نیست.
منطقه از خلیج فارس تا مدیترانه شرقی در آتش می‌سوزد. ایران استراتژی جنگ فرسایشی را در پیش گرفته است. حملات پهپادی و موشکی به پایگاه‌های آمریکا در عراق و سوریه، و مهم‌تر از آن، هدف قرار دادن زیرساخت‌های حیاتی انرژی در کشورهای حاشیه خلیج فارس، نشان می‌دهد که تهران به خوبی دریافته چگونه می‌تواند اراده دشمن را به چالش بکشد. سرتیپ ابوالفضل شکارچی، سخنگوی نظامی ایران، با افتخار اعلام کرده که ۱۴ پایگاه نظامی آمریکا در منطقه هدف قرار گرفته و بسیاری از آنها کاملا نابود شده‌اند و حداقل پنج سال برای بازسازی زمان نیاز دارند. آتش گرفتن پالایشگاه بحرین و زخمی شدن ده‌ها غیرنظامی، رهگیری ده‌ها موشک بر فراز آسمان ابوظبی که شرکت ملی نفت بحرین را مجبور به اعلام فورس ماژور کرد، و مختل شدن پروازها در دبی، تنها گوشه‌ای از بازتاب خشم ایران در منطقه است. امارات متحده عربی رسما اعلام کرده که ۱۷ موشک بالستیک و ۱۱۷ پهپاد را رهگیری و منهدم کرده است.

همچنین بخوانید: مراسم جوایز قلم آمریکا پس از تحریم نویسنده گان در حمایت از غزه لغو شد

بهای نفت از مرز ۹۲ دالر در هر بشکه عبور کرده و بیم آن می‌رود که اقتصاد جهانی بار دیگر طعم شوک نفتی دهه هفتاد را بچشد. صندوق بین‌المللی پول در مورد خطر تورم غیرقابل تصور هشدار داده است. ایران با تبدیل جنگ به بحرانی جهانی، تلاش می‌کند معادله را تغییر دهد و واشنگتن را پای میز مذاکره‌ای با شرایطی دیگر بنشاند. هدف ایران، پیروزی نظامی نیست، بلکه فرسایش اراده سیاسی آمریکاست. مقامات ایرانی تاکید می‌کنند: ما تا پای جان ایستاده‌ایم و اجازه نخواهیم داد دشمن به اهداف شوم خود برسد. در این میان، شاید تلخ‌ترین بخش ماجرا، پوچی بهانه‌ای است که برای این کشتار و ویرانی فراهم شده است. در حالی که سران کاخ سفید و کنست از ضرورت جلوگیری از دستیابی ایران به بمب اتم سخن می‌گویند، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به صراحت اعلام می‌کند که هیچ مدرکی دال بر ساخت بمب هسته‌ای توسط ایران وجود ندارد. رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، اگرچه نگرانی‌هایی را در مورد ذخایر اورانیوم غنی‌شده ابراز داشته، اما تاکید کرده که نشانه‌ای از تلاش ایران برای ساخت سلاح هسته‌ای دیده نمی‌شود. این اظهارات، مبنای جنگ را به شدت تضعیف می‌کند و آن را نه یک جنگ ضروری، بلکه جنگی انتخابی برای اهداف توسعه‌طلبانه نشان می‌دهد. شرایط تسلیم اعلام‌شده از سوی آمریکا که خواستار برچیدن کامل تاسیسات هسته‌ای و ارسال تمام اورانیوم غنی‌شده به خارج است، چنان غیرقابل قبول طراحی شده که جنگ را توجیه کند.

همزمان با این آتش و خون، ائتلاف جدیدی در حال شکل‌گیری است. نخست‌وزیر نتانیاهو اندکی پیش از حمله، شش‌ضلعی اتحادها را پیشنهاد کرد که از جنوب آسیا تا مدیترانه شرقی امتداد دارد. این اتحاد که توسط هند و اسرائیل لنگر انداخته می‌شود، شامل یونان، قبرس و کشورهای نامشخص عربی و آفریقایی است. هدف اعلام‌شده آن مقابله با محور شیعه و محور سنی است، اما تحلیلگران معتقدند کشورهای سنی هدف، پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه هستند. ضمیر اکرم این اتحاد را شش‌ضلعی شیطانی می‌نامد که برای هدف قرار دادن کشورهای اصلی مسلمان و دنبال کردن جاه‌طلبی‌های توسعه‌طلبانه اسرائیل و هند طراحی شده است. هند نیز طی سال‌های اخیر بیش از ۲۰ میلیارد دلار تسلیحات از اسرائیل خریداری کرده و تفاهمنامه‌ای ۱۰ میلیارد دلاری دیگر برای خرید موشک، پهپاد و سیستم‌های دفاع هوایی در نوامبر ۲۰۲۵ به امضا رسیده است. اما سوال بزرگ این است: چه کسی اولین بار عقب‌نشینی می‌کند؟ آیا ترامپ در آستانه انتخابات میاندوره‌ای و با فشار طوفان اقتصادی، مجبور به توقف خواهد شد؟ یا رهبری ایران در پناهگاه‌های زیرزمینی تهران، تاب مقاومت در برابر این هجوم همه‌جانبه را خواهد داشت؟ نشانه‌های اولیه از همبستگی ملی در ایران حکایت دارد. بمب‌ها نه تنها باعث فروپاشی رژیم نشده، بلکه موجی از میهن‌پرستی را برانگیخته است. دکتر جانسون از آکسفورد معتقد است راه‌حل پایدار در دستان مردم ایران است، اما تا امروز، مردم ایران پشت سر رهبران خود ایستاده‌اند.

همچنین بخوانید: طالبان: حمله وحشیانه به مسجدالاقصی، جنایت علیه بشریت است

یک تحلیلگر ارشد موسسه رصانه، استراتژی ایران را در این مقطع چنین توصیف می‌کند: در پاسخ به معادلات جدید، ایران خود را به عنوان نیرویی پنهان قرار داده است که منتظر فرصت مناسب برای اعمال مجدد نفوذ خود است. ایران در استراتژی صبر بلندمدت مهارت دارد و بار دیگر سیاستی شبیه به ‘مار فریبکار’ را به کار گرفته است مشابه ماری که در کوه‌های سنگی ایران یافت می‌شود و خود را با محیط اطراف استتار می‌کند و در عین حال با دم فریبنده‌اش شکار را جذب می‌کند. این استراتژی نشان می‌دهد که ایران حتی در میانه آتش، به آینده می‌اندیشد و خود را برای نبردی طولانی آماده می‌کند. با ورود جنگ به هفته دوم، آنچه روشن است، پایان‌ناپذیری این مناقشه با استراتژی دگر است.

آنچه در آسمان ایران و خلیج فارس می‌گذرد، تنها یک جنگ نیست، بلکه طلیعه نظم تازه‌ای است که در آن بازیگران قدیمی برای بقا می‌جنگند و بازیگران جدید در پی بازتعریف مرزها هستند. ایران، این جانور زخمی به تعبیر واتانکا، شاید زخمی‌تر از همیشه باشد، اما همچنان پنجه‌هایی دارد که می‌تواند منطقه را تا مدتها در التهاب نگاه دارد. جنگ تازه آغاز شده است و هیچ‌کس نمی‌داند این طوفان آتش سرانجام بر سر کدامین سواحل فرود خواهد آمد.

نوشته های مرتبط :