تحلیل سیاسی و فرهنگی از چراییِ هدف‌گیری پنجشیر در جنگ نرم هویتی

دسته: تحلیل
نویسنده: سیدمحمدصدیق فائز
1404/03/02
1:01 ب.ظ
بازدید: 126

پایگاه خبری تحلیلی روایت : در برگ‌های کهن تاریخ آمده است که وقتی اسکندر مقدونی پس از فتح شرق، به دروازه‌های بلخ رسید، نام یکی از دژهای مقاوم را پرسید، گفتند: این‌جا آریاناست، سرزمین مردانی که با شمشیر نمی‌میرند، بلکه با فراموشی محو می‌شوند، اسکندر لبخند زد و گفت: پس اگر می‌خواهی این مردم را شکست دهی، نام‌شان را بگیر، نه خاک‌شان را، تاریخ به ما می‌گوید؛ گاهی حذف یک نام، آغاز سقوط یک ملت است.

در برگ‌های کهن تاریخ آمده است که وقتی اسکندر مقدونی پس از فتح شرق، به دروازه‌های بلخ رسید، نام یکی از دژهای مقاوم را پرسید، گفتند: این‌جا آریاناست، سرزمین مردانی که با شمشیر نمی‌میرند، بلکه با فراموشی محو می‌شوند، اسکندر لبخند زد و گفت: پس اگر می‌خواهی این مردم را شکست دهی، نام‌شان را بگیر، نه خاک‌شان را، تاریخ به ما می‌گوید؛ گاهی حذف یک نام، آغاز سقوط یک ملت است.
این حکایت، اگرچه رنگ افسانه دارد، اما حقیقتی ژرف را در دل خود نهفته است، در هر دوره از تاریخ، ملت‌ها زمانی به زانو درآمده‌اند که نام‌ها، نمادها و حافظه‌ی تاریخی‌شان از آن‌ها گرفته شده است، آغاز فروپاشی هویت‌ها، با خاموشی واژه‌هایی‌ست که ریشه‌ها را به آینده پیوند می‌زنند، این روایت اگرچه از دل گذشته‌ها برآمده، اما حقیقتی جاودان در خود دارد؛ چرا که همواره آغاز انحطاط ملت‌ها، با فراموشی نام‌ها و نشانه‌های هویتی‌شان همراه بوده است، نام‌ها، حافظه‌ی جمعی‌اند، ستون‌های هویتی‌اند که تاریخ را به اکنون، و اکنون را به فردا پیوند می‌دهند.
امروز که سخن از پنجشیر می‌رود، ما از نامی سخن می‌گوییم که تنها یک نشانی جغرافیایی نیست، بلکه قامتی استوار دارد در میانه‌ی تاریخ و فرهنگ، پنجشیر، دره‌ای است که به قامت یک تمدن ایستاده، سرزمین واژه‌هایی چون عزت، حماسه و بیداری، این نام، از دل شاهنامه‌ها برخاسته، در سنگ‌نبشته‌های حماسه حک شده، و در حافظه‌ی مردمان منطقه با خون و اندیشه آمیخته است.
اما چرا پنجشیر هدف است؟

پنجشیر این دژی تسخیر نا پذیر قلب تپنده‌ی یک مکتب فکری و ستون استوار یک هویت تاریخی است، هدف قرار دادن آن، تنها هدف گرفتن خاک نیست، بلکه حمله به روح یک ملت، به نماد ایستادگی و به تفکری است که توانست در تاریکیِ زمان، مشعل امید و آگاهی را روشن نگاه دارد.
امروز که سخن از پنجشیر می‌رود، از نامی سخن می‌گوییم که قامت تاریخی دارد، پنجشیر، تنها دره‌ای در میان کوه‌ها نیست، بلکه جغرافیای حماسه و مکتب تفکر است، نامی که در شاهنامه‌ها جاری است، در سینه‌ی تاریخ ثبت شده، و در خاطره‌ی ملت‌ها تنیده با مقاومت، عزت و ایستادگی است.
پنجشیر، فقط دره‌ای در شمال افغانستان نیست؛ قلب تپنده‌ی یک مکتب فکری و ستون استوار یک هویت تاریخی است. هدف قرار دادن آن، تنها هدف گرفتن خاک نیست، بلکه حمله به روح یک ملت، به نماد ایستادگی و به تفکری است که توانست در تاریکیِ زمان، مشعل امید و آگاهی را روشن نگاه دارد.
پنجشیر را نشانه می‌گیرند، زیرا می‌دانند که تاریخ را سرزمین‌ها نمی‌سازند، بلکه معانی می‌سازند. و پنجشیر، خودِ معناست؛ معنای مقاومت، وقار، حکمت و ایمان به آزادی.

دشمن، خوب می‌داند که برخی نام‌ها چون دژ، از فولاد نیز سخت‌ترند. برای همین، پیش از حمله به دیوارها، به ریشه‌ها حمله می‌کند؛ به نمادها، به اسطوره‌ها، به حافظه‌ی مشترک ملت‌ها.
پنجشیر را می‌زنند، چون در پیکر هویت این مردم، حکم ستون فقرات دارد، اگر آن بشکند، قامت نسل‌ها خم می‌شود.
پنجشیر را نشانه می‌گیرند، زیرا می‌دانند که تاریخ را سرزمین‌ها نمی‌سازند، بلکه معانی می‌سازند. و پنجشیر، خودِ معناست؛ معنای مقاومت، وقار، حکمت و ایمان به آزادی.
دشمن، خوب می‌داند که برخی نام‌ها چون دژ، از فولاد نیز سخت‌ترند. برای همین، پیش از حمله به دیوارها، به ریشه‌ها حمله می‌کند؛ به نمادها، به اسطوره‌ها، به حافظه‌ی مشترک ملت‌ها.
آنان که امروز در پی تحریف، تخریب یا حذف پنجشیرند، به‌خوبی واقف‌اند که فتح واقعی، نه در تسلط بر زمین، که در تسخیر ذهن و حافظه است. می‌دانند اگر بتوانند معنای پنجشیر را از ذهن نسل جوان بزدایند، دیگر نیازی به اشغال دره نیست، چرا که مردم بی‌ریشه، بی‌مقاومت‌اند. هدف، خاموش کردن فانوس تفکری است که احمدشاه مسعود و یارانش در ظلمت‌سرای خفقان برافروختند؛ تفکری که سکوتش رساتر از فریاد بود و صلابتش در عقلانیتش نهفته بود.
امروز، آنانی که سودای تسلط بر ذهن نسل‌ها را در سر دارند، به‌دنبال بریدن این پیوندها هستند. آنان می‌دانند اگر پنجشیر را به یک تصویر تهی، یک شعار تحریک‌آمیز، یا یک هدف رسانه‌ای تقلیل دهند، دیگر نیازی به فتح کوه نیست، چرا که وقتی اندیشه فروبپاشد، سنگ‌ها خود خواهند افتاد.

پنجشیر در سناریوی دیگران؛ ما بازیگر نیستیم، نویسنده‌ایم!

جوانان اندیشمند و آزاده به هوش باشید که هر سخن تحریک‌آمیز، بخشی از یک سناریوی بزرگ‌تر است. این بازی، تازه نیست؛ بازی «نام‌زدایی» از تاریخ، و جای‌گزینی حقیقت با هیاهو، پیش‌تر هم آزموده شده است. امروز نام پنجشیر را می‌برند، نه برای احترام، بل برای تحریک؛ نه برای شناخت، بل برای سنجش واکنش شما، در این سناریو، آن‌که زود فریاد می‌زند، زود می‌بازد.
آن‌که از احساس خود سپر می‌سازد، هدف نخست این بازی‌ست، اما ما از مکتب احمدشاه مسعود می‌آییم جایی که سکوت، خود یک تاکتیک بود، و واکنش، هرگز بی‌ریشه نبود. پنجشیر، نقش بر دل تاریخ است، نه تابلویی در قاب تعصبات امروز، این نام را با خون نگاشته‌اند، نه با تگ‌های مجازی و قوم‌گرایی سطحی.
پس، در برابر این سناریو، دو راه داریم:
یا بازیگر شویم و طبق متن آن‌ها عمل کنیم، یا نویسنده باشیم، و با حکمت، سناریوی خود را بنویسیم بر پایه‌ی خرد، نه خشم، زمان آن است که از واکنش‌گری عبور کنیم، و به راهبری اندیشه برسیم و سناریوی دیگران را با وقار خود، بی‌اثر کنید.

برای جوانان عزیز، فرداساز و آیندگان میهنم!

نگذارید احساس، شما را در زمین دشمن به بازی بگیرد، تندیِ زبان، نشانه‌ی خرد نیست، ما فرزندان مکتب مردی هستیم که در اوج آتش و گلوله، با عقل تصمیم می‌گرفت، از قهرمان ملی احمدشاه مسعود آموختیم که؛ بزرگ‌منشی در سکوت و استقامت است، نه در جنجال‌های مجازی و واکنش‌های تند.
پنجشیر، با خون نوشته شده، با تاریخ مهر شده، و با حماسه معنا یافته است. هیچ شعاری، هیچ اتهامی، و هیچ تحریکی نمی‌تواند آن را از حافظه‌ی ملت بزداید.
پس، آرام بمانید و از رویش‌های فکری خود پاسداری کنید؛ چرا که تاریخ را نه آنان که فریاد می‌زنند، بلکه آنان که می‌اندیشند، می‌نویسند.

نوشته های مرتبط :