تقابل «قوم محوری» و «انسان محوری» در ترازوی عدل؛ ملاک برتری انسان ها چیست؟

دسته: تحلیل
نویسنده: آمنه کوثر
1404/01/21
3:19 ب.ظ
بازدید: 26

پایگاه خبری تحلیلی روایت : قوم؛ مفهومی که بسیاری از آدم ها در برابرش به سجده نشسته اند و سنگ طاعتش به سینه می زنند، مشتی کوچک که حاضرند هر سری را خاک راهش کنند و هر دلی را پایمال جاهش. و اما کنش درست و عقلانی در برابر این پدیده چیست؟ با چه زبانی می باییست با آن سخن گفت تا جوهر والای عقل که همانا «انسانیت»است، شرف یابد؟

قوم؛ مفهومی که بسیاری از آدم ها در برابرش به سجده نشسته اند و سنگ طاعتش به سینه می زنند، مشتی کوچک که حاضرند هر سری را خاک راهش کنند و هر دلی را پایمال جاهش.
و اما کنش درست و عقلانی در برابر این پدیده چیست؟ با چه زبانی می باییست با آن سخن گفت تا جوهر والای عقل که همانا «انسانیت»است، شرف یابد؟
کنش انسان در مواجهه با این پدیده در گرو زمان، از دو چشمه آب خورده است:

اول-

مادامی که در برهه های مختلف تاریخ، کتله ای از افراد که به جرم داشتن تفاوت های تباری، از سوی تبار حاکم مورد شکنجه و حتی تبعید قرار می گرفتند؛ برای بقای خویش جز دو راه در پیش نداشتند: یا با گزار از هزاران کوره راه، جان به کف راه دیار دیگری در پیش گیرند- که به مرگ یا زندگی جان کاهِ غربت ختم میشد. و یا به کسانی از هم تباران خود پناه برند که ظن می بردند می توانند ناجی آن ها شوند.

دوم-

روی دیگر سکه کسانی اند که اقتدار را از «بابا های خو» ارث برده اند و چنین می انگارند که حکمروایی تنها شایسته و بایسته ی ایشان است. این ارباب زادگان حقیر برای حفظ این مرده ریگ تن به هر رسوایی و وقاحتی داده اند/میدهند.
در برش نخست که ناگزیری انسان را به پناه بردن زیر پرچم قوم وا می دارد، در یک تفکر ساده لوحانه ممکن معقول به نظر رسد اما نکته قابل تأمل اینجاست که این مشتِ به ظاهر رهبر، با هر بیدادگری که از راه رسید بر پایه ی منافع خویش دست دوستی دادند و اولین چیزی که قربانی کردند همان توده ی ناگزیر بود. و اما دردا و حسرتا که این توده در محابای اربابان خویش چنان کورند که هیچ قدرتی را زَهره ی بینا کردن شان نیست.
در برش دوم که عطش قدرت، آدمی را تا مرتبه ی جمادی نزول می دهد؛ با هیچ عنادی دست از سر ملتِ محکوم به اطاعت بر نمی دارد.
آنچه صاحب این اندیشه در پی اثبات آن است، این است که توده های انسانی در دو برش بالا هیچ یک پای کمی از دیگری ندارند. آن یکی در ظلم بر خویشتن پیشتاز است و دیگری در عناد بر دیگران ممتاز!
و اما در برشی دیگر؛ کسانی که روح آزاده ی شان در قالب قوم و نژاد نمی گنجد؛ قلبی دارند که هر نفس برای آزادی می تپد و جسمی که چون شه چنار بر فراز طارم عدل ایستاده است. آن ها بی باک تر از آنند که در پای این غول سرِ سجده گزارند.
به راستی چه چیزی قشنگ تر از آنست که این غول نحس با همه پرستندگانش به خاک افتد و تنها محکّ برتری انسان ها، «انسانیت» باشد و دیگر هیچ!
دریغا که برای تحقق این آرمان سترگ راه درازی در پیش است و ما هنوز در خم یک کوچه ایم.

همچنین بخوانید: طالبان فیسبوک را در افغانستان مسدود می‌کنند

نوشته های مرتبط :