تحلیل

خدمت ناخواسته؛ چگونه حملات هند به سود پاکستان تمام خواهد شد؟

۱۴۰۴/۰۲/۱۷ 10:05 بدون دیدگاه

شب گذشته، رسانه‌ها گزارش دادند که ارتش هند، در واکنش به یک رویداد تروریستی، ۹ هدف را در خاک پاکستان مورد حمله قرار داده و پاکستان نیز در پاسخ، دست به حملات موشکی زده است. دولت ملی‌گرای هند شاید با شلیک چند موشک توانسته باشد رضایت رأی‌دهندگان و هواداران حزب حاکم ملی‌گرای هندوها را جلب کند، اما این حملات نظامی نه تنها ضربه‌ای به پاکستان وارد نمی کند، بلکه خدمتی بزرگ به این کشور خواهد بود. پاکستان در حال حاضر، از منظر اجتماعی و سیاسی، در یکی از بحرانی‌ترین دوره‌های تاریخ خود قرار دارد. سه عامل اصلی این وضعیت

خودزنی در نقد و قدرت‌زدایی تدریجی؛ روایت یک خطای سیاسی در جامعه تاجیک

۱۴۰۴/۰۲/۱۷ 09:22 بدون دیدگاه

نقد، به‌عنوان یکی از ابزارهای مهم در فرایندهای اجتماعی و سیاسی، نقش حیاتی در رشد و اصلاح جوامع ایفا می‌کند. این واژه در لغت به معنای جدا کردن خوب از بد و ارزیابی ارزش‌هاست، اما در عمل به فرآیندی تحلیلی تبدیل می‌شود که در آن نقاط قوت و ضعف یک پدیده یا ساختار مورد بررسی قرار می‌گیرد. هدف از نقد، نه تخریب و حذف، بلکه اصلاح، ارتقاء و پیشگیری از تکرار اشتباهات است. در تمامی حوزه‌ها، نقد ضروری است، اما در سیاست، تأثیر آن به‌ویژه پررنگ‌تر است. نقد سیاسی با قدرت، منافع جمعی و سرنوشت عمومی ارتباط مستقیم دارد

تصحیحِ یک سوء برداشت؛ نقدی بر برخی از سخنان محمد محق در روایت

۱۴۰۴/۰۲/۱۶ 19:43 بدون دیدگاه

ضبط صحبت‌های آقای محق و جناب کمال الدین حامد را شنیدم. در این بحث، آقای محق ادعا کرد که ابوالحسن کرخی، ابوبکر جصاص، و ابوزید دبوسی – که از جملۀ مجتهدین سرشناس حنفی استند – در عقیده معتزلی بودند. این نکته را متأسفانه آقای محق در مقاله‌های متعدد خود نیز در گذشته چندین بار یادآور شده است، و لازم است که این برداشتِ نادرست تصحیح گردد. مبنا و استناد ادعای آقای محق بر معتزلی بودنِ امام کرخی و امام جصاص، اتهامات اهل حدیث اند که ذهبی و دیگران چنین روایاتِ اهل حدیث را نقل کرده اند. جز این روایات

حضور دیوانی، فرهنگی‌-زبانی و غیبت قدرت نظامی فارسی‌زبانان

۱۴۰۴/۰۲/۱۶ 15:30 بدون دیدگاه

بخش دوم شهر-دولت‌های تاجیک‌نشین مردم آریایی طی چهار موج به جنوب و غرب کوچیدند. گرانی‌گاه این کوچ‌ها، شبکه‌ی باستان‌شناختی «بلخ و مرو، باکتریانه – مرجانه» (BMAC) بود. این مهاجرت‌ها زمینه‌ساز شکل‌گیری نخستین شهر-دولت‌ها و دولت‌های نوظهور شدند: موج نخست: در میانه‌ی هزاره‌ی سوم پ.م آغاز شد و به تشکیل نخستین دولت‌های نویسای آریایی انجامید. نیرومندترین آن‌ها هیتی‌های آناتولی، کاسی‌های بابل و میتانی‌های سوریه بودند. موج دوم: در سده‌ی سیزدهم پ.م، هم‌زمان با فروپاشی عصر برنز ( ۱۲۰۰ پ.م) رخ داد. نیاکان اقوام بلخی در این موج حضور داشتند و بعدها بنیان‌گذاران دولت‌های ماد شدند. موج سوم: در سده‌ی هفدهم

آموزش زن، آموزش جامعه؛ قلم را از دست زن نگیریم

۱۴۰۴/۰۲/۱۶ 13:27 بدون دیدگاه

قلم، نه تنها ابزار نگارش است، بلکه پرچم‌دار آگاهی، آزادی و عدالت است. روز جهانی قلم، فرصتی است برای گرامی‌داشت از قدرت کلمه، پاسدار آزادی بیان و تأکید بر رسالت آگاه‌سازی. اما در سرزمینی که تاریکی جای نور را گرفته و آوای مکاتب با صدای شلاق خاموش می‌شود، قلم دیگر تنها نماد فرهنگ نیست؛ بلکه فریادی‌ است علیه سکوت تحمیل‌شده. طالبان، با تصمیم ظالمانه‌شان برای محروم‌ساختن زنان و دختران از حق آموزش، نه تنها حقوق بنیادی بشر را پایمال کرده‌اند، بلکه آینده یک ملت را به گروگان گرفته‌اند. آن‌ها از مکتب می‌هراسند، از کتاب می‌ترسند و از زن باسواد

تقابل کهنه و نو؛ درنگی بر حنفی‌های سلفی در افغانستان

۱۴۰۴/۰۲/۱۶ 12:19 بدون دیدگاه

دی‌شب برنامه‌ی «کافه پرسش» صفحه‌ی ایکس پایگاه خبری-تحلیلی روایت میزبانِ نشست مجازی بود که زیر عنوان «افغانستان و منازعه افکار؛ حنفیت، سلفیت و اعتزال» برگزار شده بود. مهمانان این نشست، آقایان محمد محق، نویسنده و پژوهشگر، و مولوی کمال‌الدین حامد یکتن از علمای دینی کشور بودند. یکی از بحث‌هایی که در این نشست مطرح شد، مساله‌ی دیگردیسی حنفیت در افغانستان است. آقای محق گفت که آن‌چه در افغانستان حنفیت خوانده می‌شود، نوع دیگری از سلفیت است و چندان تفاوتی با همدیگر ندارند. او وجه تشابه سلفیت و حنفیت در افغانستان را حجیت‌انگاری گذشتگان خواند. آقای محق گفت: همان‌گونه‌ی که

تاریخچه و ساختار قرصک پنجشیر

۱۴۰۴/۰۲/۱۶ 10:55 بدون دیدگاه

قرصک (قرسک) پنجشیر یکی از سبک‌های کلاسیک (فولکلور) موسیقی در کشور عزیز ما بوده که در تاریخ کهن این مرز و بوم ریشه‌ عمیق دارد. پس از آن‌که در هزاره دوم پیش از میلاد آریایی‌ها با گذشتن از دریای آمو وارد شهر بخدی (بلخ) شدند و پس از چندی به دلیل قلت زمین‌های زراعتی و علفچر‌ها برای مواشی شان، به دره‌های سرسبز کوه‌پایه‌های هندوکش از جمله پنجشیر کوچ نموده و در این دره زیبا در کنار دریای خروشان با آب و هواب دل‌پزیر مسکن گزین شدند. همانگونه که عشقری می‌گوید: کبک می‌پرد هر سو، مستی دارد دریایش جان من

بازگشت مادرانه؛ حکایت مهر زنی که دل به آبادانی زادگاهش سپرد

۱۴۰۴/۰۲/۱۶ 10:08 بدون دیدگاه

در سرزمینی که فقر و فراموشی سایه‌افکن است، گاه نوری از اعماق دل یک زن برمی‌خیزد؛ نوری که نه فقط روشنی می‌بخشد، بلکه دل‌ها را گرم می‌کند، امیدها را بیدار و زمین‌های خاموش را بارور می‌سازد. آهو بشیری، بانویی است برخاسته از دل افغانستان، که نه ثروت‌های بادآورده داشت و نه تریبون‌های پرزرق‌وبرق، اما چیزی در وجودش بود که بسیاری از دولت‌ها ندارند: دل مادرانه، عزم آهنین، و عشق بی‌حد به زادگاه. او زنی بود از ولسوالی اناردره‌ی ولایت فراه؛ جایی که خاکِ خشک و فقرِ مزمن، سال‌هاست بر قامت مردم آن سنگینی می‌کند. اما آهو بشیری، به جای

قهرمانی که هرگز نمی‌میرد

۱۴۰۴/۰۲/۱۶ 09:23 بدون دیدگاه

احمد شاه مسعود، چهره‌ای فراتر از یک جنگاور یا سیاستمدار بود. او تجسم اراده‌ای شکست‌ناپذیر، ایمانی عمیق، و آرمانی پاک بود که افغانستان، آن سرزمین کهن و زخمی، را در دوران سختی و تاریکی به سوی روشنایی هدایت کرد. او نه تنها یک فرمانده چریکی با تاکتیک‌های کم‌نظیر نظامی بود، بلکه مردی بود که قلبش برای مردمش و سرزمینش می‌تپید. از دل کوه‌های سر به فلک کشیده پنجشیر، مسعود با نگاهی فراتر از مرزهای معمول به دنیا می‌نگریست. او فهمیده بود که مبارزه‌ی واقعی نه تنها در برابر دشمنان خارجی بلکه در برابر تمام بی‌عدالتی‌ها و استبدادهاست. او می‌دانست

نسلی میان رویا و ویرانی؛ روایت تلخ جوانان فراموش‌شده‌ی سرزمین ما

۱۴۰۴/۰۲/۱۵ 15:49 بدون دیدگاه

در سرزمین که سالهاست مردمانی آستین بر جعل و تحریف حقایق بر زده اند و هی در تلاش این می‌باشند که از راه تطمیع و تهدید، جعل و تزویر بر دیگران غالب شوند و پیشی بگیرند. جوانان آن سرزمین نیز چالش های فراوانی اعم از: فقر و بیکاری، بی سرنوشتی و آوارگی را بر دوش می‌کشند. اگر تاریخ را ورق بزنیم و مطالعه‌ی داشته باشیم در می یابیم که جوانان عنصر اساسی و ستون فقرات ملت هارا تشکیل داده اند که از رشد و بازسازی سرزمین ها گرفته تا نهادینه شدن آزادی و عدالت نسل جوان پیشگام و در

کلاه، کوه و پرسونا؛ نگاهی به شعری از حفیظ الله مصداق

۱۴۰۴/۰۲/۱۵ 14:16 بدون دیدگاه

کلاهت را بر سر کوهی گذاشتم گفت: سنگین است در جهانی که شعر به طور فزاینده‌ای گرفتار تزئینات لفظی، روایت‌های طویل و ابهام‌های بی‌ثمر شده است، شعر کوتاه و فشرده‌ی حفیظ‌الله مصداق تلنگری‌ است به سرشت شاعرانه‌‌ی زبان. این شعر با آن‌ که ظاهراً ساده و حتا طنزآمیز به‌ نظر می‌رسد، در بافت معنایی خود حامل فشرده‌ای از نشانه‌های تاریخی، فرهنگی و روان‌شناختی است که به لایه‌های پنهان ذهن جمعی مردم افغانستان گره خورده‌اند. شعر، با زبان فشرده‌، گفت‌وگویی میان «کلاه»، «کوه» و راوی می‌آفریند؛ اما این گفت‌وگو، در حقیقت، بازتاب مواجهه‌ی فرد و تاریخ است. در فرهنگ مردم

شلیک موشک به قلب تل آویو؛ سکوت دو میلیارد مسلمان در برابر فریاد یمن

۱۴۰۴/۰۲/۱۵ 12:03 بدون دیدگاه

روز گذشته موشک بالستیک یمن با طی مسافت حدود ۲ هزار کیلومتری و عبور از ۴ لایه سامانه دفاع اسراییل، در قلب تل آویو فرود آمد. این اقدام یمن در راستای حمایت از مردمان فلسطین و جلوگیری از کشتار و قتل عام ملت غزه صورت گرفت. البته قبل آن باید گفت که در جهانی که بیش از ۵۷ کشور اسلامی با جمعیتی نزدیک به دو میلیارد مسلمان وجود دارد، تنها ملت یمن است که با شجاعتی بی‌نظیر، در برابر جنایات رژیم صهیونیستی ایستاده است. در حالی که بسیاری از دولت‌های اسلامی یا در سکوت مرگبار فرو رفته‌اند یا در

افغانستان طالبانی؛ خط مقدم صدور بی‌ثباتی به منطقه

۱۴۰۴/۰۲/۱۵ 09:41 بدون دیدگاه

پس از تسلط دوباره طالبان بر افغانستان، نه تنها فضای داخلی این کشور به سمت انجماد سیاسی، اجتماعی و مذهبی سوق یافته، بلکه آثار و تبعات خطرناک این تحول، به‌صورت خزنده و تدریجی در حال گسترش در سطح منطقه است. میزبانی افغانستان از گروه‌های مسلح و غیر مسلح مخالف دولت‌های منطقه، به‌ویژه تاجیکستان، زنگ خطری جدی برای امنیت جمعی در آسیای مرکزی و جنوب آسیاست. آنچه امروز در ظاهر پناه سیاسی جلوه می‌کند، ممکن است فردا به تشویق مستقیم به شورش و ترور تبدیل شود. در نگاه نخست، طالبان گروهی سنت‌گرا با تفسیری خاص از دین به‌نظر می‌رسند؛ اما

شاعر کیست؟

۱۴۰۴/۰۲/۱۴ 16:48 بدون دیدگاه

شاعر به همان شخصی اطلاق میشود، که ذهناً و قلباً به معشوق نزدیک میباشد و هر کدام شان از خود یک راه و مسیری خاص را برای رسیدن به معشوق ایجاد و بنیاد میکند. جا دارد که اینجا از عشق تعریف کوتاه‌ی داشت. عشق عبارت از نگاهیست که ناخودآگاه رخ میدهد و بی دلیل همه داشته هایت میشود و حضورش تو را آرام میکند. عشق را میشود به دو بخش تقسیم نمود: عشق مجاز عشق حقیقی عشق مجاز را میتوان گفت: پل ارتباطی عاشق میان معشوق حقیقی میباشد، که اکثرا شعرا با عبور از این پل مکتب عرفانی را

حضور فرهنگی‌ـ‌زبانی و غیبت سیاسی فارسی‌زبانان در افغانستان

۱۴۰۴/۰۲/۱۴ 14:51 بدون دیدگاه

بخش نخست پیکربندی هویت، فرایندی است معنا‌آفرین؛ به این معنا که پیوند میان «من» و «منِ دیگر» مفهومی به نام «ما» را می‌سازد. این پیوند همچون زایش، از درون دو «من» فرزندی به نام «ما» به دنیا می‌آورد. هنگامی که «ما» به جمع سه‌تایی می‌رسد، هسته‌ی کوچکی از قدرت پدید می‌آید. «ما»‌ی زاده‌شده از دو «من»، دارای دو شاخه‌ی اصلی است: اشتراکات خونی، احساسی، عاطفی، اقتصادی و گرایش‌های رفتاری، که پلی به گذشته و آینده می‌زند و هسته‌ی شکل‌گیری و ساختار هویت اجتماعی را رقم می‌زند. یافته‌های تثبیت‌شده‌ی تمدن‌های باستانی، از رشته‌کوه‌های پامیر در شرق بدخشان تا دشت کویر،

از انوری تا مسعود و مزاری؛ چرا طالبان مقبره‌های فرماندهان و قهرمانان جهاد را ویران می‌کنند؟

۱۴۰۴/۰۲/۱۴ 12:47 بدون دیدگاه

طالبان در ادامه کینه توزی و سیاست پاکسازی نمادهای مقاومت و هویت‌سازی یکسان‌سازانه خود، این بار به تخریب مقبره سیدحسین انوری، یکی از فرماندهان برجسته جهادی افغانستان، دست زده‌اند. این اقدام در راستای رفتارهای تحقیرآمیز طالبان با چهره‌هایی است که در برابر اشغال و افراط‌گرایی مقاومت کرده‌اند. پیش از این نیز طالبان مزار احمدشاه مسعود قهرمان ملی کشور عبدالعلی مزاری رهبر فقید حزب وحدت را تخریب کرده بودند. این روند نه‌تنها نشان‌دهنده کینه عمیق طالبان نسبت به مخالفانشان است، بلکه بیانگر تلاش این گروه برای حذف هرگونه نمادی است که بتواند الهام‌بخش مقاومت در برابر حاکمیت آنان باشد. البته

طنز در مثنوی معنوی؛ خاریدن روستایی شیر را در تاریکی به ظَنِّ آنکه گاوِ اوست

۱۴۰۴/۰۲/۱۴ 11:38 بدون دیدگاه

(طنز – ۲) روستایی گاو در آخر ببست شیر گاوش خورد بر جایش نشست روستایی شد در آخر سوی گاو گاو را می جست شب آن کنج کاو دست می‌مالید بر اعضای شیر پشت و پهلو گاو بالاگاه زیر گفت شیر ار روشنی افزون شدی زهره‌اش بدریدی و دل خون شدی این چنین گستاخ ز آن می خاردم کو درین شب گاو می‌پنداردم حق همی گوید که ای مغرور کور نه ز نامم پاره پاره گشت طور که لو انزلنا کتابا للجبل لانصدع ثم انقطع ثم ارتحل از من ار کوه احد واقف بدی پاره گشتی و دلش پر

عصر ابتذال در افغانستان؛ تهدیدی برای اخلاق و آینده نسل جوان

۱۴۰۴/۰۲/۱۴ 10:44 بدون دیدگاه

افغانستان امروز وارد مرحله‌ای شده که می‌توان آن را «عصر ابتذال» نامید—دوره‌ای که در آن اخلاق و ارزش‌های انسانی به حاشیه رانده شده‌اند. این پدیده، به‌ویژه در میان جوانان، هر روز گسترده‌تر می‌شود و اگر با قاطعیت و آگاهی با آن مقابله نشود، جامعه را به‌سوی تباهی عمیق‌تری خواهد برد. این دوره، در واقع نوعی وارونگی فرهنگی‌ست که بیش از هر چیز، بنیان‌های اخلاقی را هدف قرار داده است. فرسایش تدریجی ارزش‌های اجتماعی و اخلاقی در میان نسل جوان، نه‌تنها بازتاب این بحران است، بلکه خود عامل تداوم آن نیز به‌شمار می‌رود. وقتی اخلاق تضعیف شود، اعتبار اجتماعی و

زبان شعر، سلاح مقاومت؛ به‌مناسب سالروز وفات خلیل‌الله خلیلی

۱۴۰۴/۰۲/۱۴ 09:36 بدون دیدگاه

استاد خلیل‌الله خلیلی، فرزند مستوفی‌الممالک میرزا محمد حسین خان، در ماه شوال ۱۳۲۵ هجری قمری برابر با ۱۲۸۶ هجری خورشیدی، در باغ «جهان‌آرا» – که از تفرج‌گاه‌های شاهان مغول بود – به دنیا آمد. پدرش از متنفذان روستای سیدخیل ولایت پروان بود که در آن زمان به کوهستان شهرت داشت. مادرش دختر عبدالقادرخان، از خان‌های معروف کوهستان و خواهر عبدالرّحیم خان نایب‌سالار بود (خلیلی، ۱۳۸۵: ۳۶). خلیلی با آن که در کابل تولد یافته و بیشتر عمرش در کابل و غربت سپری شده است، اما در سروده‌هایش زادگاه و اقامت‌گاه اصلی خود را همیشه پروان ذکر کرده است. در

میر مفتون؛ صدایی که از کوه‌های پامیر طنین انداخت و به گوش جهان رسید

۱۴۰۴/۰۲/۱۳ 14:53 بدون دیدگاه

من نه اهل ادبیاتم و نه اهل موسیقی منطورم از تخصص در این دو امور است – اما همیشه موسیقی گوش می‌دهم و شعر می‌خوانم- حالا دارم از سر شوق درباره‌ی سلطان موسیقی محلی افغانستان می‌نویسم و امیدوارم اهل فن، اشتباهاتم را ببخشند. در اینجا می‌خواهم به گوشه‌ای از زندگی این سلطان، این عاشق سوخته و این صدای لبریز از عشق و درد بپردازم. سوزی که در صدای مفتون است، بدون شک ریشه در آشنایی او با طبیعت و رازهای نهفته در دل آن دارد. هر بار که فلکِ این سلطان را گوش می‌دهید، می‌بینید که شما را به