مصریها روز جمعه نخستین روز عید فطر را تجلیل کردند. طبق معمول نماز عید در مصر با تشریفات رسمی و با حضور رییس جمهور، نخستوزیر، وزیران، مقامات بلندپایه، عالمان دینی برجسته و وکلای پارلمان در یکی از مساجد مشهور شهر قاهره پایتخت مصر ادا میگردد. اینبار، نماز عید فطر به طور رسمی و با حضور ارکین بلندپایهٔ حکومت در مسجد «الفتاح العلیم» در پایتخت اداری جدید مصر برگزار گردید. خطبهای نماز عید توسط دکتور سید عبدالباری ارایه گردید و در آن دعای شبیه دعای شیعیان و با توسل به حضرت پیامبر، فاطمه، علی و حسن و حسین وجود داشت. اما این خطبه در مصر غوغا برپا کرد و در صفحات اجتماعی به «ترند» مبدل شد.
امام در خطبه چه گفت؟
دکتور سید عبدالباری یکی از امامان ارتش مصر در پایان خطبه چنین دعا کرد: «خدایا به حق فاطمه و پدرش و به حق شوهر و پسرانش و به «سرِ مکنون در او» مصر را محتاج کسی نگردان و خودت نیازهای ما را برآورده ساز.»
توسل به حضرت پیامبر، فاطمه، علی و حسن و حسین و اشاره به «سرِ پوشیده» واکنش کابران را در صفحات اجتماعی برانگیخت.
کاربران چه گفتند؟
واکنش کاربران مصری را در این موضوع میتوان به دو نوع اساسی تقسیم کرد. برخی کاربران از بازگشت تشیع به مصر اظهار تاسف کردند و از احیای تشیع در مصر سخن گفتند و برخی دیگر این دعا را دعای عادی خواندند و به جواز توسل در مذهب جمهور اهل سنت اشاره کردند و از واکنشهایی که این امام را به شیعهگری متهم میکنند، تعجب نمودند.
حاتم الحوینی، پسر ابو اسحاق الحوینی از بزرگان جریان سلفیت در مصر در واکنش به این خطبه نوشت: چگونه این حرف در سرزمینی که الازهر در آن وجود دارد، گفته میشود؟ موقف شیخ الازهر در این مورد چیست؟ موقف علمای امت در این مورد (دعا به سبک شیعیان) چیست؟
دکتر محمد ابراهیم عشماوی، استاد دانشگاه الازهر ضمن اشاره به جایگاه علمی و ریشه خانوادگی دکتور سید عبدالباری گفت: دکتور سید عبدالباری خوب میداند که چه میگوید و او آگاهانه این دعا را نموده است. در کنار این، او در یک خانواده سنی صوفی نشو و نمو نموده و از ازهریهای است که اصالت خود را حفظ کردهاند. وی همچنان اشاره نمود که در این دعا اشکالی وجود ندارد و با استناد به آیات قرآنی و روایات نبوی مشروعیت آنرا اثبات نمود.
این استاد دانشگاه الازهر در پاسخ حاتم الحوینی جریان سلفیت در مصر را به دوگانهگی متهم نمود و گفت: اینها شیر خانه و روباه بیرون هستند. وی همچنان گفت: این افراد هیچگاه در بارهٔ موضوعاتی که در کشوری که زندگی میکنند و کشورهای پیرامون آن (قطر و کشورهای خلیجی) رخ میدهد، اظهار نظر نمیکنند و همیشه مصر را نکوهش میکنند.
چرا چنین شد؟
این دعا در خطبه نماز عید و آنهم در حضور رییس جمهور در یک کشور سنیمذهب و در اوضاعی که جنگ ایران ادامه دارد، غوغا برپا کرد. دستکم دلایل ذیل در این مورد مؤثر بوده است:
۱- مصریها سنیمذهب هستند و نسبت به مذهب تشیع یک نوع سوء تفاهم و برداشتهای نادرست در این کشور وجود دارد. برخیها در مصر هر نوع همگرایی با ایران و اهل بیت را نوعی «شیعهگری» تلقی میکنند.
۲- موضوع «توسل به مردگان» از موضوعات اختلافی است. در حالیکه جمهور اهل سنت و شیعیان این کار را درست میدانند، برخی مذاهب از جمله سلفیها شدیدا با این موضوع مخالف هستند و آنرا از «نواقض اسلام» و «شرکیات» میدانند و مبارزه در برابر آنرا وجیبه دینی و شرعی خود میخوانند و به هر نحوی تلاش میکنند تا جلو آنرا بگیرند. گسترش روزافزون سلفیت در مصر سبب گردیده که کم کم مصریها در برابر این موضوعات موضعگیری شدید نشان بدهند. در این میان، تنشهای فکری میان سلفیها و صوفیها و الازهر گاهی در این کشور به اوج خود میرسد و باعث واکنشها و برخوردهای شدید هر دو طرف میگردد.
۳- بازگشت تشیع به مصر: برخیها این کار را بازگشت مذهب تشیع به مصر خواندند و از وجود افرادی که شیعه هستند، اما شیعهگری خود را نمایان نمیکنند، سخن گفتند.
۴- واژهٔ «سر پوشیده» در این دعا حدسها و گمانهزنیها زیادی را برانیگخته است. برخیها این واژهٔ و اصطلاح را یک اصطلاح باطنی دانستند و آنرا به مذهب «باطنیها» نسبت دانند و یا دستکم گفتند که بوی «باطنیگری» از این اصطلاح و کلمه به مشام میرسد.
۵- شمار دیگری از اینکه یادآوری نام اهل بیت پیامبر صلیالله علیه و سلم در دعا چنین غوغا و هنگامهای برپا نموده، تعجب نمودند و گفتند: چرا یادآوری نام اهل بیت باید چنین غوغایی برپا کند و باعث این همه دعوا و جدال گردد؟
