طالبان بهاتفاق اکثریت تاریخنگاران، تحلیلگران و براساس شواهد عینی و مستندات قطعی یک حرکت پشتونمحور، قومگرا، انحصارطلب و فاشیست است و اکثریت رهبران، طرفداران و اعضای این گروه را افغانها (پشتونها) تشکیل میدهد. این گروه در پی حذف و سرکوب اقوام دیگر و زبان پارسی است و تاکنون در این راستا اقداماتی نیز انجام دادهاست.
در تازهترین مورد، رهبران طالبان استفاده از واژههای بیگانه را در مکتوبهای اداری و اسناد رسمی منع کردهاست. بهطور عام، منظور از واژههای بیگانه همان واژههای سچهٔ فارسی است که فاشیستهای پشتون دههها میشود برای حذف آن کار میکنند.
برخی اقدامات طالبان که نشاندهنده دشمنی این گروه با زبان پارسی است، قرار ذیل است:
۱- حذف واژهٔ دانشگاه از لوحههای دانشگاههای مناطق فارسینشین:
طالبان به پیروی سیاست پشتونوالی و دیگر حاکمیتهای قبلی پشتونمحور و سیاستهای فارسیستیزانه واژههای دانشگاه را از لوحه چندین دانشگاه در مناطق فارسینشین برداشتهاند و بهجای آن واژهٔ بیگانه و غیر فارسی «پوهنتون» را گذاشتهاند.
۲- نصب لوحهها به زبان پشتو و ترجمه اسمهای خاص به زبان پشتو:
شهرداریهای طالبان در ولایات کابل و هرات و دیگر مناطق عمدتا فارسینشین اسمهای خاص فارسی را به زبان پشتو ترجمه کردهاند. آنها در مواردی نیز نام مناطق فارسینشین را به پشتو تغییر دادهاند. همچنان لوحههای برخی فروشگاهها به بهانه اینکه واژههای بیگانه دارد، تغییر داده شده و از مغازهداران و دیگر کسبهکاران خواسته شدهاست که برخی واژههای را که پارسی است، از لوحههای خود بردارند.
۳- پخش و توزیع کتابها به پشتو در مناطق فارسینشین:
طالبان در ولایات عمدتا فارسینشین کتابها و جزوههای را به زبان پشتو پخش و نشر کردهاند. کتابهای منسوب به رهبر غائب طالبان نیز به زبان پشتو نوشته گردیده و گاهی به همان زبان به مردم توزیع گردیدهاست.
۴- سخنرانی اکثریت مقامات طالبان به زبان پشتو:
بررسی و رصد رسانههای وابسته به طالبان و صفحات وزارتخانهها و ولایات زیر کنترول طالبان و همچنان سخنرانیهای منسوب به رهبر طالبان نشان میدهد که تمام این مقامات به زبان پشتو سخنرانی میکنند. این در حالیست که اکثریت باشندگان افغانستان پشتو نمیدانند و معمولا مقامات حکومتی در گذشته به پارسی حرف میزدهاند.
۵- پخش و نصب لوحههای پشتو در پنجشیر:
طالبان در ولایت پنجشیر که خالص تاجیک و پارسیزبان است، به زبان پشتو برخی لوحهها را نوشته و شماری از بنرها راا در کنار جادهها نصب کردهاند. این همه در حالیست که چنین اقدام قبلا در پنجشیر صورت نگرفته و باشندگان این ولایت پشتو نمیدانند.
۶- ارسال مکتوبها به زبان پشتو
طالبان در ولایات غیر پشتون در مکاتبات اداری زبان فارسی را حذف نموده و پشتو را جایگزین کردهاند. در برخی موارد چنین کاری سبب کندی در روند اجراآت اداری گردیده و کارمندان ادارات در امر افهام و تفهیم به مشکل برخوردهاند. این کارمندان ملکی و ردهٔپایین اکثرا پشتو نمیدانند.
۷- اجبار کارمندان به یادگیری زبان پشتو:
در اقدام دیگر در برخی ادارات دولتی، طالبان کارمندان غیر پشتون را مجبور به یادگیری زبان پشتو کردهاند. این کارمندان مجبور هستند برای حفظ وظیفه و کسب یک لقمه نان به زبان پشتو به اجبار و بهگونه شکسته گپ بزنند.
۸- جلوگیری از کاربرد واژههای فارسی:
یکی دیگر از اقدامات طالبان برای تطبیق سیاستهای فارسیستیزانه و برنامههای فاشیسم قومی جلوگیری از کاربرد واژههای سچهٔ فارسی همچون: دانشگاه، دانشکده و بیمارستان و غیره است. رهبر طالبان چند روز پیش در فرمانی کاربرد واژههای بیگانه را در مکاتبات اداری و رسمی ممنوع کرد. منظور از واژههای بیگانه از منظر طالبان و حامیان آنها واژههای سچهٔ فارسی است.
بدبختانه پس از محمود طرزی تاکنون واژههای سچهٔ فارسی بنام واژههای بیگانه حذف میگردد و حاکمیتهای پشتونمحور همواره با لباسهای مختلف اما با اهداف مشترک این سیاست را عملی کردهاند.
