دیروز کاخ سفید عکسی از دیدار دونالد ترامپ با چارلز سوم، پادشاه بریتانیا، منتشر کرد و نوشت: «دو پادشاه». نظام سیاسی ایالات متحده آمریکا یک نظام جمهوری است که در آن رئیسجمهور با رأی مردم و از طریق آرای الکترال انتخاب میشود. در این نظام، کسی منصب «پادشاهی» ندارد. اینکه دولت ترامپ او را پادشاه خطاب میکند، شاید در نگاه اول شوخی بامزهای به نظر برسد، اما در واقع پرده از گرایشهای اقتدارگرایانه او برمیدارد.
ترامپ یکی از رؤسای جمهوری در تاریخ ایالات متحده آمریکا است که بهشدت گرایشهای اقتدارگرایانه دارد و میکوشد مانند شاهان، همه قدرت را در انحصار خود داشته باشد. این گرایشها را میتوان در رفتار و گفتار او بهوضوح مشاهده کرد.
من در اینجا چند نمونه از تحسین تجمید ترامپ از اقتدارگرایان را میآورم:
در سالی که شی جینپینگ، رئیسجمهوری چین، قانون اساسی را تغییر داد و زمینه را برای ریاستجمهوری مادامالعمر خود فراهم کرد، ترامپ از او ستایش کرد. او گفت: «الآن او رئیسجمهوری مادامالعمر است. رئیس مادامالعمر جمهوری. نه! شی جینپینگ عالی است. ببینید، او توانست این کار را انجام دهد. به نظر من عالیه! شاید ما هم روزی مجبور شویم چنین کاری کنیم.» در آن زمان، طرفداران ترامپ این سخنان را شوخی تلقی کردند، اما او بعدتر نیز گرایشهای اقتدارگرایانه بیشتری از خود نشان داد و در تحسین و تمجید دیکتاتورهای متعددی سخن گفت.
او تا امروز عمدتاً از رهبران اقتدارگرا تمجید کرده است. دوترته، دیکتاتور و خودکامه فیلیپین، صدها نفر را به اتهام قاچاق مواد مخدر بهصورت غیرقانونی در خیابانها اعدام کرد. ترامپ به او تلفن کرد و گفت: «میخواستم به خاطر اقدام قاطعانهای که درباره حل مشکل مواد مخدر انجام دادید، به شما تبریک بگویم.»
رهبر دیگری که مورد ستایش او قرار گرفته، رجب طیب اردوغان است؛ کسی که پس از کودتای نافرجام ترکیه، مخالفان سیاسی خود را از ادارات کنار زد، بر رسانههای آزاد محدودیت وضع کرد و دموکراسی ترکیه را تضعیف کرد. ترامپ اما او را میستاید و دربارهاش میگوید: «او بر منطقه خطرخیزی از جهان حکمرانی میکند و بسیار بسیار مشغول است و انصافاً نمره بسیار بالایی میگیرد.»
پوتین از دیگر چهرههایی است که اقتدارگرایی او ترامپ را مجذوب کرده است. او بارها در سخنرانیهای خود از پوتین تمجید کرده و در یکی از تجمعها گفت: «از من پرسیدند آیا پوتین باهوش است؟ بله، پوتین باهوش است.»
بهتازگی، در فهرست افراد مورد ستایش او، فیلد مارشال عاصم منیر نیز قرار گرفته است. عاصم منیر، رئیس ارتش پاکستان است؛ کسی که بهجای حکومت منتخب، عملاً اداره کشور را در دست دارد. اراده او در پاکستان بر اراده رئیسجمهور غالب است و حرف اول و آخر را میزند. ترامپ اما او را «عالی» میداند و از کارها و کارنامهاش ستایش میکند.
این تقدیر و تمجیدها از رهبران اقتدارگرای جهان باعث شده است که بسیاری، او را دارای گرایشهای اقتدارگرایانه بدانند و بگویند که ترامپ نیز آرزو دارد مانند آنها قدرت و صلاحیت گستردهتری داشته باشد. با این حال، آنچه تاکنون مانع تحقق چنین گرایشهایی شده، یکی رسانههای آزاد و دیگری نظام توازن قوا در آمریکا است.
ترامپ در برابر این دو عامل نیز ساکت ننشسته و در جهت تضعیف آنها حرکت کرده است. او رسانههای آزاد را «رسانههای اخبار جعلی» مینامد و نظام توازن قوا را نیز برنمیتابد. او در مصاحبهای رادیویی، درباره اینکه چرا نمیتواند در امور افبیآی و وزارت دادگستری دخالت کند، گفت: «میدانید، خیلی غمانگیز است که من، رئیسجمهور ایالات متحده آمریکا، قرار نیست کارهایی را انجام بدهم که دوست دارم انجام دهم. این خیلی عذابآور است.» او با این سخنان، عملاً نارضایتی خود از نظام توازن قوا را نشان داد.
در نتیجه، ترامپ چهرهای با گرایشهای اقتدارطلبانه است. او خود را مستحق شاه بودن میداند و از اینکه قدرت شاهان مطلقه و مستبدان را در اختیار ندارد، ناراضی به نظر میرسد.
