چرا طالبان خواسته‌های شیعیان را نمی‌پذیرند؟

دسته: تحلیل
نویسنده: غلام‌رضا سادات
1402/12/09
11:41 ق.ظ
بازدید: 50

پایگاه خبری تحلیلی روایت : دو روز پیش سید حسین عالمی بلخی، عضو ارشد شورای علمای شیعه افغا‌نستان در مراسم ولادت امام مهدی در غرب کابل گفت که طالبان در نزدیک به سه سال گذشته به خواسته‌های شیعیان افغانستان پاسخ مثبت نداده‌اند‌.وی با انتقاد صریح از طالبان گفت: “چه اشکال دارد که شیعه به فقه خود عمل کند، شیعیان در نظام حضور داشته باشند و تدریس فقه جعفری در دانشگاه‌ها صورت بگیرد”.عالمی بلخی همچنین به رسمیت شناختن مذهب جعفری، مشارکت شیعیان در عرصه‌های سیاسی، حل‌وفصل دعاوی مردم شیعه مطابق فقه جعفری و اجازه تدریس فقه جعفری در مکاتب و دانشگاه‌های افغانستان را از مهم‌ترین مطالبات شورای علمای شیعه و جامعه شیعیان افغانستان عنوان کرده و افزود که آنان هرگز از این خواسته‌های خود عقب‌نشینی نمی‌کنند.

دو روز پیش سید حسین عالمی بلخی، عضو ارشد شورای علمای شیعه افغا‌نستان در مراسم ولادت امام مهدی در غرب کابل گفت که طالبان در نزدیک به سه سال گذشته به خواسته‌های شیعیان افغانستان پاسخ مثبت نداده‌اند‌.

وی با انتقاد صریح از طالبان گفت: “چه اشکال دارد که شیعه به فقه خود عمل کند، شیعیان در نظام حضور داشته باشند و تدریس فقه جعفری در دانشگاه‌ها صورت بگیرد”.

عالمی بلخی همچنین به رسمیت شناختن مذهب جعفری، مشارکت شیعیان در عرصه‌های سیاسی، حل‌وفصل دعاوی مردم شیعه مطابق فقه جعفری و اجازه تدریس فقه جعفری در مکاتب و دانشگاه‌های افغانستان را از مهم‌ترین مطالبات شورای علمای شیعه و جامعه شیعیان افغانستان عنوان کرده و افزود که آنان هرگز از این خواسته‌های خود عقب‌نشینی نمی‌کنند.

حالا اما پرسش این است که باوجود همراهی و تعامل شورای علمای شیعه افغانستان با طالبان، چرا خواسته‌های شیعیان که همانا تداوم رسمیت مذهب جعفری، تدریس فقه شیعه و مشارکت در ساختار سیاسی است، از سوی طالبان پذیرفته نمی‌شود؟

برای تبیین این موضوع به چند دلیل اصلی که طالبان هرگز حقوق مسلم شیعیان را به رسمیت نشناخته و نمی‌شناسند، اشاره می‌کنیم:

نخستین علتی که طالبان به خواسته‌های شیعیان تمکین نمی‌کنند، افکار و عقاید تندروانه‌ی طالبان است که شیعیان را غالی می‌خوانند و مذهب حق نمی‌دانند. از دیدگاه بسیاری از اعضای طالبان، مذهب جعفری به‌عنوان یک مذهب اسلامی، موردقبول نیست. چنانچه والی هرات این گروه در کتابی که اخیرا به چاپ رسانده، شیعیان را به گونه صریح و مستقیم تکفیر نموده است. بنابراین، از دیدگاه بسیاری از اعضای طالبان شیعیان حق ندارند که به‌عنوان بخشی از جامعه در ساختار سیاسی و اجتماعی دخیل شوند. از دیدگاه اکثریت افراد طالبان، شیعیان من‌حیث یک گروه مذهبی خارج از دایره اسلام، فقط حق زندگی زیر سایه به‌اصطلاح نظام امارت آنان را دارند و تمام. شاید بعضی افراد این گروه دیدگاه ملایم‌تری نسبت به شیعیان داشته باشند، ولی آنچه به‌وضوح قابل‌مشاهده است، اکثریت آنان به تشیع مانند یک مذهب اسلامی نمی‌نگرند.

همچنین بخوانید: دین و سیاست؛ آب و آتش؟

نکته دوم بحث، تمامیت‌خواهی طالبان است که هیچ گروه و فردی را در بدنه‌ی‌شان تحمل نمی‌کنند. طالبان شریک سیاسی نمی‌خواهند و آن را هرگز نمی‌پذیرند. طالبان فقط باورمند به رعیت و پیرو بودن افراد از آنان هستند. چنانچه در دور اول حاکمیت طالبان این مسئله ثابت شد و همچنین در بیش از دو سال اخیر این موضوع کاملا آشکار گردید که طالبان هرگز به تقسیم قدرت که در آن افراد، احزاب و گروه‌ها با افکار و آرای مختلف حضور داشته باشند، باورمند نیستند. آنان فقط رعیت می‌خواهند که دنبال قانون اساسی، قوانین مدنی و شهروندی نباشد؛ بلکه آنچه ملا هبت‌الله از قندهار و پشت پرده حکم می‌کند، به آن عمل نماید. ازاین‌رو آنان‌که ازنظر سیاسی هم‌فکر و هم‌عقیده با طالبان نیستند، ازجمله شیعیان هیچ جایگاهی در حاکمیت این گروه ندارند.

مورد سوم درزمینه‌ی طفره رفتن طالبان از سهم دادن به شیعیان و گروه‌های مطرح قومی، بحث امتیاز گیری از جهان است. با توجه به این‌که حاکمیت طالبان از سوی جهان به رسمیت شناخته نشده، طالبان برای امتیازگیری در تعامل با جهان و کشورهای منطقه و همسایه نیاز به ابزار و اهرم معامله و فشار دارند. بحث مشارکت زنان در مشاغل، آموزش دختران، سهم دادن احزاب و جناح‌ها و شیعیان و موارد دیگر همه ابزارهای هستند که طالبان برای معامله و امتیازگیری احتمالی در دست دارند. در روزهای پسین اعدام‌های علنی و اجرای احکام شلاق و دره‌زنی در محضر عام را هم به این ابزار امتیازگیری افزوده‌اند. یعنی طالبان غیرمستقیم به جهان می‌گوید که اگر قرار است این گروه به رسمیت شناخته نشود، این محدودیت‌هایی که در بالا ذکر شد، همچنان برقرار بوده و به آن افزوده نیز خواهد شد. ازاین‌رو، بحث مشارکت حداقلی شیعیان در قدرت و رسمیت مذهب جعفری می‌تواند به‌عنوان ابزاری برای معامله با کشورها و جهان برای به رسمیت شناختن مطرح باشد.

همچنین بخوانید: حادثه‌های ترافیکی در غرب کشور؛ شش تن جان باخته و ۲۶۲ تن زخم برداشته‌اند

به‌هرحال، در جمع‌بندی می‌توان این‌گونه نتیجه گرفت که اکثریت مطلق اعضای طالبان به شیعیان به‌عنوان یک مذهب رسمی اسلامی نگاه نمی‌کنند. اکثریت طالبان، مذهب جعفری را قبل از این‌که یک مذهب بدانند، یک دین مستقل خارج از اسلام می‌دانند. ازاین‌رو باور به مشارکت آنان در سیاست ندارند. از سوی هم بحث معامله با جهان و کشورها مطرح است که طالبان می‌توانند از شیعیان به‌عنوان امتیاز گیری در آینده استفاده کنند. با تمام این تفاسیر، در صورت ادامه همین حکومت‌داری طالبانی در کشور، هیچ امیدی برای رسمیت مذهب جعفری و مشارکت سیاسی شیعیان در قدرت متصور نیست.

نوشته های مرتبط :