طالبان و «نسل‌کشی فکری و فرهنگی» در افغانستان

دسته: تحلیل
نویسنده: شهرام خراسانی
1404/07/14
9:16 ق.ظ
بازدید: 8

پایگاه خبری تحلیلی روایت : 13 میزان، روز جهانی معلم، در بسیاری از کشورها زمانی‌ست برای پاسداشت مقام آموزگاران؛ آنان که چراغ راه نسل‌ها هستند. اما در افغانستان، این روز دیگر نه بوی امید می‌دهد و نه رنگ دانایی دارد. در کشوری که روزگاری هزاران زن و مرد در سنگر آموزش ایستاده بودند، امروز سکوت و خاموشی بر کلاس‌های درس سایه افکنده است.طبق گفته‌ی فضل محمود فضلی رییس اداره امور پیشین، بیش از ۲۰۰ هزار زن که در عرصه آموزش و تدریس در سراسر افغانستان فعال بودند، از کار محروم شده‌اند. این زنان، که ستون فقرات نظام آموزشی کشور به شمار می‌رفتند، حالا به‌خاطر زن بودن، خانه‌نشین شده‌اند. آنان مشعل دانایی را در ذهن کودکان روشن نگه می‌داشتند؛ اما امروز خود در تاریکی و سکوت گیر افتاده‌اند.

۱۳ میزان، روز جهانی معلم، در بسیاری از کشورها زمانی‌ست برای پاسداشت مقام آموزگاران؛ آنان که چراغ راه نسل‌ها هستند. اما در افغانستان، این روز دیگر نه بوی امید می‌دهد و نه رنگ دانایی دارد. در کشوری که روزگاری هزاران زن و مرد در سنگر آموزش ایستاده بودند، امروز سکوت و خاموشی بر کلاس‌های درس سایه افکنده است.

طبق گفته‌ی فضل محمود فضلی رییس اداره امور پیشین، بیش از ۲۰۰ هزار زن که در عرصه آموزش و تدریس در سراسر افغانستان فعال بودند، از کار محروم شده‌اند. این زنان، که ستون فقرات نظام آموزشی کشور به شمار می‌رفتند، حالا به‌خاطر زن بودن، خانه‌نشین شده‌اند. آنان مشعل دانایی را در ذهن کودکان روشن نگه می‌داشتند؛ اما امروز خود در تاریکی و سکوت گیر افتاده‌اند.

اما مسئله فقط زنان نیستند. هزاران معلم و استاد مرد نیز یا از کار برکنار یا برای حفظ جان، کرامت انسانی و آزادی فکر خود ناچار به ترک کشور شده‌اند. این نه یک اخراج ساده از کار، بلکه تخریب یک نظام کامل فکری و فرهنگی‌ست که سال‌ها برای ساخت آن تلاش شده بود.

چنین روندی را باید با صراحت و بدون ملاحظه، آن‌چه هست نامید: نسل‌کشی فکری و فرهنگی.

طالبان، پس از بازگشت به قدرت، با ممنوعیت آموزش دختران، حذف زنان از نظام آموزشی، اعمال سانسور گسترده، محدودسازی محتوای درسی و سرکوب معلمان منتقد، در حال ویران کردن زیرساخت‌های فکری جامعه‌اند. آن‌ها نه‌تنها آموزش را تهدیدی برای قدرت خود می‌دانند، بلکه به شکلی سیستماتیک تلاش می‌کنند جامعه‌ای مطیع، ناآگاه و منزوی بسازند؛ جامعه‌ای که فکر نکند، سؤال نکند و تسلیم باشد.

همچنین بخوانید: وخامت سلامت روانی دختران و زنان در افغانستان

محروم‌سازی از آموزش، خاموش‌کردن استادان، و پاک‌سازی دانشگاه‌ها و مدارس از چهره‌های مستقل و اندیشمند، تنها به معنای بستن دروازه‌های مدارس نیست؛ این حذف، آینده‌ی یک ملت را نشانه گرفته است. تخریب آموزش، یعنی فروپاشی بنیان اندیشه، فرهنگ، پیشرفت و آزادی. نتیجه‌ی نهایی آن، جامعه‌ای خواهد بود که نسل‌هایش نه با دانایی، بلکه با ترس، جهل و سرکوب رشد می‌کنند.

آنچه در افغانستان در حال وقوع است، از جنگ با سلاح خطرناک‌تر است. چرا که جنگ می‌تواند زیرساخت‌ها را ویران کند، اما نسل‌کشی فکری، هویت و آگاهی یک ملت را از درون تهی می‌سازد. این ویرانی، بازسازی‌اش سال‌ها زمان می‌برد و زخم‌هایش در روان و روح جامعه باقی می‌ماند.

امروز بیش از هر زمانی، نیاز است تا افغانستانی‌های آگاه، روشن‌اندیش و متعهد، فارغ از گرایش‌های سیاسی یا قومی، برای نجات آموزش و فرهنگ بایستند. باید صدای معلمان خاموش‌شده، دختران محروم از درس، و استادان در تبعید را بلند کرد. سکوت، به معنای همراهی با تاریکی‌ست.

اگر امروز برای بازگرداندن معلمان به کلاس‌های درس، دختران به مدارس، و اندیشه به دانشگاه‌ها اقدامی صورت نگیرد، فردا با نسلی مواجه خواهیم شد که در غیاب آگاهی، تنها میراثش ترس و تعصب خواهد بود.

مبارزه با این وضعیت، بی‌شک دشوار است. اما این مبارزه، مقدس است. چون پای آینده در میان است؛ آینده‌ای که اگر قرار است روشن باشد، باید از دل همین تاریکی ساخته شود. روشنایی از جایی آغاز می‌شود که ایستادگی در برابر ظلم، جهل و حذف آغاز شود.

پیروزی در این نبرد، تنها زمانی ممکن است که جامعه باور کند آموزش نه امتیاز، بلکه حق است؛ و معلم نه دشمن، بلکه ناجی آینده. اگر این درک جمعی شکل بگیرد، بی‌گمان چراغ‌های خاموش امروز، دوباره روشن خواهند شد.

همچنین بخوانید: جبهه مقاومت، ادعای کشتن معاون قول اردوی الفاروق طالبان را در هرات نمود

نوشته های مرتبط :