روی دیگر سکه‌ی بدخشان؛ عدالت‌خواهی و برابری‌طلبی

دسته: تحلیل
نویسنده: عبدالشهید ثاقب
1403/02/16
9:53 ق.ظ
بازدید: 49

پایگاه خبری تحلیلی روایت : یکی از شعارهای مردم بدخشان در این اعتراضات این است که «چرا طالبان قندهاری و هلمندی در بدخشان حکومت می‌کنند؟» تصور نکنید که این شعار بر زبان مردم بدخشان از سر تصادف جاری شده باشد.، نخیر. بلکه واقعیت این است که بدخشان – از گذشته‌‌های دور تا امروز – همواره یکی از مراکز اصلی جنبش‌های برابری‌طلبی و ضدشئونیستی در افغانستان بوده است. بدخشان، زادگاه طاهر بدخشی است. طاهر بدخشی کسی است که نخستین بار در تاریخ افغانستان موضوع مبارزه علیه برتری‌طلبی‌های قومی و نژادی را مطرح کرد و برای حل عادلانه‌ی معضل قومی مبارزه نمود و جان داد. او معتقد بود که در افغانستان ستم‌گری ملی و قومی وجود دارد و تضاد اصلی در افغانستان برخاسته از همین ستم ملی می‌باشد.

در طی چند سال گذشته هر باری که از بدخشان صحبت شده است، تحلیل‌گران از رشد افراطیت مذهبی در آن ولایت اظهار نگرانی کرده‌اند. شاهدی هم که برای این ادعا آورده‌اند حضور پررنگ بدخشانی‌ها در صفوف طالبان و نقش افرادی چون قاری فصیح‌الدین فطرت در سقوط شمال و شمال‌شرق می‌باشد. در این‌که افراطیت مذهبی در بدخشان رشد کرده و شماری از جوانان به صفوف طالبان، حزب‌التحریر و جمعیت اصلاح جذب شده اند و شماری از ملاهای آن به وهابیت و سلفیت گراییده‌اند، تردیدی نیست. اما این یک روی سکه‌ای «بدخشان» است؛ روی دیگری این سکه، چیزی است که در اعتراضات ضدطالبانی مردم آن ولایت شاهدش هستیم.
دو روز پی در پی است که مردم ولایت بدخشان علیه طالبان دست به اعتراض می‌زنند. اگرچه این اعتراضات از هنگامی آغاز شد که افراد طالبان به بهانه‌ی مبارزه با کشت مواد مخدر، به خانه‌های مردم یورش برده و حریم خصوصی آن‌ها را نقض کرده و چند تن افراد عادی را کشتند، اما شعارهایی که در این اعتراضات سر داده می‌شود نشان‌دهنده‌ی نارضایتی عمیق مردم از سلطه تک‌قومی طالبان است.
یکی از شعارهای مردم بدخشان در این اعتراضات این است که «چرا طالبان قندهاری و هلمندی در بدخشان حکومت می‌کنند؟»
تصور نکنید که این شعار بر زبان مردم بدخشان از سر تصادف جاری شده باشد.، نخیر. بلکه واقعیت این است که بدخشان – از گذشته‌‌های دور تا امروز – همواره یکی از مراکز اصلی جنبش‌های برابری‌طلبی و ضدشئونیستی در افغانستان بوده است.
بدخشان، زادگاه طاهر بدخشی است. طاهر بدخشی کسی است که نخستین بار در تاریخ افغانستان موضوع مبارزه علیه برتری‌طلبی‌های قومی و نژادی را مطرح کرد و برای حل عادلانه‌ی معضل قومی مبارزه نمود و جان داد. او معتقد بود که در افغانستان ستم‌گری ملی و قومی وجود دارد و تضاد اصلی در افغانستان برخاسته از همین ستم ملی می‌باشد.
تفکری را که او مطرح کرد، بیش‌تر از هر ولایت دیگری، در میان بدخشانیان هوادار پیدا کرد. بدخشانی‌ها در نیم قرن اخیر در راه مبارزه علیه ستم‌گری قومی و ملی فداکاری‌های بسیاری انجام دادند و قربانیان زیادی تقدیم کردند. یکی از این قربانیان، خود و خانواده طاهر بدخشی بود. قربانی دیگری این راه، مولانا بحرالدین باعث است که در بدخشان دست به شورش مسلحانه زد و پس از ۴۵ روز مقاومت، شماری از رفقایش شهید و خودش دستگیر و بعدها اعدام شد. در بیست سال گذشته، در روزگاری که دیگران با پول‌های بادآورده‌ی غرب در کشور بدمستی می‌کردند، این جوانان بدخشانی بودند که بحث پاسداری از هویت و برابری‌طلبی را در خیابان‌های کشور فریاد می‌کشیدند. این رخ دیگری سکه‌ی بدخشان است. بدخشان را به تعبیری می‌توان خاستگاه جنبش‌های برابری‌طلبی خواند.
در حال حاضر نیز اعتراضات مردم بدخشان، انگیزه‌های برابری‌طلبانه دارد. آن‌ها به طالبان اعتراض دارند که چرا حکومت تک‌قومی ایجاد کرده‌اند و چرا در بدخشان، به جای بدخشانی، هلمندی و قندهاری حکومت می‌کند.
صدایی را که امروز بدخشان بلند کرده‌است، صدای همه‌ی مردم افغانستان و اقوام ستمدیده‌ی کشور است. چنین اعتراضی را مردم بلخ و بامیان و هرات و فاریاب نیز دارند.
طالبان شاید با سرکوب بتوانند این صدا را برای مدتی خاموش کنند، اما برای همیشه نه. این گروه اگر به واقعیت‌های افغانستان تن نداده و یک حکومت همه‌شمول به معنای واقعی کلمه ایجاد نکنند، به زودی با اعتراضات سراسری مواجه خواهند شد.
لسان‌الغیب حافظ شیرازی بسیار درست می‌گوید:
ساقی به جام عدل بده باده تا گدا
غیرت نیاورد که جهان پربلا بکند

همچنین بخوانید: احتمال حمله‌‌ی داعش به کدام کشورها بیشتر است؟

نوشته های مرتبط :