برای بحث درباره حافظ و حقوق بشر ابتدا باید ببینیم جوهره اعلامیه سی ماده یی حقوق بشر چیست تا تکلیف مان روشن شود والا بدیهی است که نمی توان اعلامیهیی سی ماده یی در دیوان حافظ یافت، اما می توان نکات پراکنده در غزل ها را که لازمه بیان هنری است، گرد آورد و با مواد اعلامیه حقوق بشر تطبیق داد. پیداست که این امر گرچه شدنی است، اما به تمامه در این مختصر و در این گفت وگو نمی گنجد، لاجرم بر بنیادها و بر اصول انگشت می نهیم؛ در اعلامیه حقوق بشر بر «آزادی، برابری، و حقوق
