ثاقب: بی سوادی و فقر، کتابخوانی را در افغانستان به کالایی لوکس تبدیل کرده است

دسته: گزارش ها
نویسنده: تحریریه روایت
1405/01/28
3:21 ب.ظ
بازدید: 23

پایگاه خبری تحلیلی روایت : عبدالشهید ثاقب، نویسنده و پژوهشگر، در برنامه کافه پرسش روایت با اشاره به بی‌سوادی ۶۶ درصدی و فقر ۶۴ درصدی در افغانستان گفت که کتابخوانی به کالایی لوکس تبدیل شده است. او استبداد تاریخی، تصوف‌زدگی و نگاه سنتی فقهی را از موانع اصلی دانست و بر خواندن نقادانه به جای تکرار محض اندیشه نویسنده تأکید کرد.

عبدالشهید ثاقب، نویسنده و پژوهشگر، در برنامه کافه پرسش روایت با اشاره به بی‌سوادی ۶۶ درصدی و فقر ۶۴ درصدی در افغانستان گفت که کتابخوانی به کالایی لوکس تبدیل شده است. او استبداد تاریخی، تصوف‌زدگی و نگاه سنتی فقهی را از موانع اصلی دانست و بر خواندن نقادانه به جای تکرار محض اندیشه نویسنده تأکید کرد.

بی‌سوادی و فقر؛ دو مانع نخست
ثاقب با برشمردن چندین علت اصلی، نخست به بی‌سوادی اشاره کرد و گفت؛ ۶۶ درصد مردم بی‌سواد هستند و تنها ۳۴ درصد سواد خواندن دارند و کتابخوانی بدون سواد ممکن نیست.
دومین علت را فقر دانست و افزود؛ ۶۴ درصد مردم درگیر فقر چندبعدی هستند و مردم دنبال تغذیه شکم هستند تا تغذیه روح و روان با کتاب. کتابخوانی در افغانستان تبدیل شده به یک کالای لوکس و مردم توان خرید کتاب ندارند.

استبداد تاریخی؛ از محمد هاشم خان تا طالبان
سومین علت را استبداد تاریخی برشمرد و گفت؛ در تاریخ معاصر تا پیش از کودتای داود، نظام‌های استبدادی از توسعه مکتب و معارف و کتاب هراس داشتند. محمد هاشم خان، عموی ظاهرشاه، می‌گفت عبدالهادی داوی به خاطر دانشمند بودن باید در زندان باشد.
ثاقب افزود؛ نظام‌های بعدی از جمله رژیم کمونیستی کتاب‌ها را دسته‌بندی می‌کردند و به جرم خواندن کتاب غیرمارکسیستی زندانی می‌کردند. پس از انقلاب نیز مجاهدین و طالبان نگاه تنگ‌نظرانه داشتند. طالبان در دور نخست آثار یوسف قرضاوی را جمع‌آوری کرد و حالا هم کتاب‌های زیادی را جمع‌آوری کرده است. در دوران جمهوریت نیز نمونه‌هایی بود از جمله انداختن کتاب به دریا در نیمروز.

تصوف‌زدگی و جامعه روستایی
ثاقب «تصوف‌زدگی» را دلیل دیگر خواند و تأکید کرد؛ افغانستان به سرزمین عرفان و تصوف افتخار می‌کند، اما تصوف نگاه جالبی به کتاب ندارد و تعدادی زیادی از صوفیان بی‌اعتنایی کردند و کتاب را منبع معرفت نمی‌دیدند.
وی جامعه روستایی را نیز مانع دانست و بیان کرد؛ جامعه روستایی تحت تاثیر فقه و فقاهت سنتی، توجه چندانی به کتاب ندارند و کتابخوانی را تحریف فکری و انحراف می‌دانند. برداشت سنتی از دین می‌گوید وقتی قرآن و علوم دینی را داریم، کتاب‌های دیگر را نمی‌گذارند.

همچنین بخوانید: نمایشگاه کتاب تهران و نکاتی پیرامون آن

فضای مجازی جای کتاب را نمی‌گیرد
در پاسخ به سوال درباره فضای مجازی گفت؛ شبکه‌های اجتماعی هرگز نمی‌تواند جای کتاب را بگیرد و کتاب ترویج خودانتقادی بوده است. او با اشاره به سخنان کارل پوپر افزود؛ در زمان سقراط و جامعه یونان، کتاب برای خودانتقادی مهم بوده است.

چگونه کتاب بخوانیم؛ هشدار درباره کتابخوان احمق
ثاقب درباره اینکه چه کتابی باید خواند، توضیح داد؛ نمی‌شود توصیه خاص کرد اما اول اینکه کتاب بخوانیم اما کتابخوان احمق نباشیم. کتابخوان احمق کسی است که صرفاً مسیر فکری نویسنده را تکرار می‌کند و از قدرت تفکر مستقل بی‌بهره است. خواندن سطحی و بدون تفکر غلط است و باید با نقد و سنجش عقلانی پذیرفته شود.
دوم، خواندن تأییدطلبانه نباید باشد و نباید فقط دنبال متونی رفت که با باورهای قبلی ما سازگار است. باید کتاب‌های نظرات مخالف فکر خود را هم خواند تا شاید نگاه ما اصلاح شود.
سوم، هر کتابی را خواندن نادرست است و بسیاری از کتاب‌ها زباله‌های فکری و مسموم‌کننده ذهن هستند. انتخاب کتاب خودش یک تفکر است و باید ناشر، مترجم و ابعاد کتاب بررسی شود.
او در پایان گفت؛ امروز عصر همه‌چیزدان گذشته است و اگر کتاب می‌خوانیم تمرکز در یکی دو حوزه مشخص باشد.

نوشته های مرتبط :