ستم ملی یعنی چه؟روایتی از بدخشان تاریخ و امروز

دسته: تحلیل
نویسنده: انجنیر محمود بدخشی
1404/09/30
10:02 ق.ظ
بازدید: 27

پایگاه خبری تحلیلی روایت : ستم ملی مفهومی شعار گونه نیست ستم ملی را باید در زندگی روز مره مردم در نشانه‌ ها در تصمیم‌ ها در حذف‌ ها و تحمیل‌ ها دید. امروز یکی از روشن‌ ترین جلوه ‌های ستم ملی را می‌ توان در بدخشان مشاهده کرد جایی که لوحه ‌ها و نوشته‌ هایی به زبان پشتو نصب می‌ شود در حالی‌ که بدخشان نه قندهار است نه لغمان نه لوگر و نه هلمند بدخشان سرزمین فرهنگ هنر و زبان فارسی‌ و اوزبیکی است سرزمینی که در هیچ‌ یک از ولسوالی ‌ها و دهکده‌ های آن جمعیت بومی پشتون وجود نداشته و ندارد. تحمیل زبان و هویت بیگانه بر جغرافیای فرهنگی بدخشان خود نمونه آشکار ستم ملی است.

ستم ملی مفهومی شعار گونه نیست ستم ملی را باید در زندگی روز مره مردم در نشانه‌ ها در تصمیم‌ ها در حذف‌ ها و تحمیل‌ ها دید. امروز یکی از روشن‌ ترین جلوه ‌های ستم ملی را می‌ توان در بدخشان مشاهده کرد جایی که لوحه ‌ها و نوشته‌ هایی به زبان پشتو نصب می‌ شود در حالی‌ که بدخشان نه قندهار است نه لغمان نه لوگر و نه هلمند بدخشان سرزمین فرهنگ هنر و زبان فارسی‌ و اوزبیکی است سرزمینی که در هیچ‌ یک از ولسوالی ‌ها و دهکده‌ های آن جمعیت بومی پشتون وجود نداشته و ندارد. تحمیل زبان و هویت بیگانه بر جغرافیای فرهنگی بدخشان خود نمونه آشکار ستم ملی است.

بدخشان همواره یکی از کهن‌ ترین مراکز تمدن فرهنگ و اندیشه بوده است اما امروز در سکوتی سنگین نشانه‌ های هویتی آن نادیده گرفته می‌ شود در همین حال مردم بزرگان و حتی فرهنگیان بدخشان بیش از آن‌ که صدای اعتراض باشند مصروف بزکشی شده‌ اند بزکشی بی‌ تردید میراثی اصیل باباگی و اجدادی است و جایگاه خود را دارد اما وقتی همه ‌چیز به بزکشی تقلیل داده می‌ شود و آگاهی فرهنگ زبان و حق سیاسی به حاشیه رانده می‌ شود این خود بخشی از فاجعه است فاجعه‌ ای که ستم ملی را عادی و خاموش می‌ کند.

این وضعیت ریشه در تاریخ دارد ستم ملی پدیده‌ ای تازه نیست در زمان داود خان نیز این ستم به‌ روشنی وجود داشت طاهر بدخشی اندیشمند و مبارز عدالت‌ خواه یکی از نخستین کسانی بود که با شجاعت تمام این ستم را نام ‌گذاری و افشا کرد داود خان طاهر بدخشی را زندانی کرده بود در یکی از همین گفتگو ها‌ داود خان از طاهر بدخشی می‌ خواهد که «ستم ملی» را برایش توضیح دهد.

پاسخ طاهر بدخشی ساده اما کوبنده بود او گفت
از ولایت ‌های کوچک و محدود مانند کنر لغمان بادغس و ارزگان چند والی وزیر و حاکم دارید؟ شمار شان بسیار است اما از ولایت‌ های بزرگ و پر جمعیتی چون بدخشان فاریاب تخار و دیگر مناطق شمال چه تعداد حاکم و مقام بلند پایه برخاسته است؟ بسیار اندک این نابرابری ساختاری همین تفاوت فاحش در سهم قدرت خود تعریف روشن ستم ملی است.

ستم ملی یعنی این‌ که ولایت‌ های کوچک سهم بزرگ از قدرت داشته باشند و ولایت‌ های بزرگ سهم ناچیز یعنی زبان و فرهنگ اکثریت نادیده گرفته شود و هویت دیگران تحمیل گردد. یعنی تاریخ عزت و شرافت مردم قربانی سیاست شود.

در همان دوره حاجی حضرت ‌الله قل خان ریس پیشین فدراسیون بزکشی بدخشان از سوی حکومت داود خان به‌ عنوان «قهرمان» مورد تقدیر قرار گرفت او هنگام دریافت مدال در برابر داود خان سر فرود آورد همین رفتار با واکنش تند طاهر بدخشی روبه ‌رو شد طاهر بدخشی از طریق جمیل جیهون نامه‌ ای به حاجی حضرت‌ قل خان فرستاد و او را به‌ شدت نقد کرد. در آن نامه آمده بود که چرا سر فرود آوردی؟ چرا عزت و کرامت خود و مردم بدخشان را پایین آوردی؟ مدال گرفتن ننگ نیست اما خم شدن در برابر قدرتی که مردم تو را ستم‌ دیده نگه داشته ننگ‌ آور است باید سر بلند می‌ ماندی.

این نگاه‌ جوهر اندیشه طاهر بدخشی بود کرامت انسانی عزت جمعی و ایستادگی در برابر ستم حتی اگر ستم‌ گر قدرتمند باشد.

امروز پس از دهه ‌ها ستم ملی همچنان ادامه دارد فقط شکل آن تغییر کرده است. امروز به‌ جای زندان لوحه‌ ها سخن می‌ گویند به‌ جای فرمان تحمیل خاموش جریان دارد و به‌ جای اعتراض سکوت نشسته است بدخشان هنوز هم قربانی همان معادله ناعادلانه است.

پرسش این‌ جاست:
آیا بدخشان قندهار است؟
آیا زبان تاریخ و هویت این سرزمین را می‌ توان با یک لوحه انکار کرد؟
و تا چه زمان مردم و بزرگان بدخشان در برابر این ستم خاموش خواهند ماند؟

یاد طاهر بدخشی یاد آور این حقیقت است که ستم ملی اگر نام ‌گذاری نشود عادی می‌ شود و اگر در برابرش ایستادگی نشود ریشه می‌ دواند.

نوشته های مرتبط :