حکومت کلیسایی طالبان؛ چرا برخی ها از سکولاریسم صحبت می کنند؟

دسته: تحلیل
نویسنده: غلام رضا سادات
1403/06/06
11:02 ق.ظ
بازدید: 37

پایگاه خبری تحلیلی روایت : پس از نشر قانون امر به معروف و نهی از منکر طالبان که در آن شرایط بسیار سختی را برای افراد جامعه بویژه زنان وضع کرده است؛ رحمت‌الله نبیل، از سیاسیون افغانستان و رئیس سابق امنیت ملی و عبدالطیف پدرام، رهبر حزب کنگره ملی افغانستان خواستار جدایی دین از سیاست در افغانستان شدند و گفتند که این جدایی به پایداری و عدالت می‌انجامد. به گفته آقای نبیل “پس از گذار از افراطیت مذهبی طالبان، فرصت تجدید نظر در نقش دین در سیاست فراهم خواهد شد”. نبیل همچنین گفته است: «دیر یا زود طالبان رفتنی هستند و با پایان این دوره سیاه، فرصتی برای بازنگری و تجدید نظر در نقش دین در سیاست فراهم خواهد شد.»

پس از نشر قانون امر به معروف و نهی از منکر طالبان که در آن شرایط بسیار سختی را برای افراد جامعه بویژه زنان وضع کرده است؛ رحمت‌الله نبیل، از سیاسیون افغانستان و رئیس سابق امنیت ملی و عبدالطیف پدرام، رهبر حزب کنگره ملی افغانستان خواستار جدایی دین از سیاست در افغانستان شدند و گفتند که این جدایی به پایداری و عدالت می‌انجامد. به گفته آقای نبیل “پس از گذار از افراطیت مذهبی طالبان، فرصت تجدید نظر در نقش دین در سیاست فراهم خواهد شد”. نبیل همچنین گفته است: «دیر یا زود طالبان رفتنی هستند و با پایان این دوره سیاه، فرصتی برای بازنگری و تجدید نظر در نقش دین در سیاست فراهم خواهد شد.»
در همین حال، عبدالطیف پدرام رهبر حزب کنگره ملی می‌گوید با جدایی دین از سیاست در افغانستان، زمینه برای هم‌زیستی «ادیان، اعتقادات و ایدئولوژی‌های مختلف» و تحکیم عدالت فراهم می‌شود.
آقای پدرام می افزاید که قلمرو دین و قلمرو دولت از هم جدا است، اما این به معنای این نیست که «دین‌داران سیاست نکنند.»
او اشاره کرد که در کشورهای مختلف جهان دین‌داران در فعالیت‌های سیاسی سهم می‌گیرند، اما دین‌داری آنها به عنوان «امر خصوصی» در نظر گرفته می‌شود.
او گفت که در حال حاضر از آنجا که حکومت طالبان فقه حنفی را به رسمیت می‌شناسد و «فقه جعفری را انکار می‌کند»، شیعیان افغانستان آزادی برگزاری مناسک مذهبی خود را ندارند.
فارغ از اینکه نظام سکولاریسم در افغانستان قابل تطبیق است یا خیر، حالا پرسش این است که چرا سیاسیون و مردمان کشور بویژه جوانان و زنان باسواد، بیشتر از گذشته خواستار کنار گذاشتن دین از سیاست و تفکیک آن در سیاست گذاری یا به قول معروف متمایل به سکولاریسم، شده اند؟ یعنی من شخصا در فضای مجازی وحقیقی بارها با این پرسش به شکل جمعی مواجه شده ام که چرا مردم افغانستان با آن دین‌مداری خاص که در جهان و منطقه شهره هستند، اکثرا با حفظ دین داری متمایل به ایجاد حکومت سکولار هستند؟
حالا اگر به صورت کوتاه، پرسش را با پرسش جواب دهیم، این‌که با وضع قوانین مانند الزام داشتن عمامه به سر، منع کوتاه کردن ریش و مو، الزام پوشیدن برقع، منع تحصیل دختران، عورت شمردن صدای زنان و زانوی مردان و اجرایی قوانین سخت گیرانه و محدودیت‌های نامحدود دیگر برای مردان و زنان که با نام دین و استدلال دینی صورت می‌گیرد، چگونه می توان مردمان کشور را پای تعهد دینی آنان حداقل در زمینه حکومت داری نگه داشت؟

همچنین بخوانید: ضعف‌های اساسی جریان‌های مخالف طالبان

گرایش به سکولاریسم در افغانستان از بطن این قوانین سخت گیرانه سربلند کرده است. اگر به تاریخ نگاه کنیم، پیدایش سکولاریسم واکنشی به فریب‌کاری، زراندوزی، قدرت‌طلبی، و ستم‌گری به نام دین بود تا دست افراد و گروه‌هایی را که از دین به مثابه نردبان قدرت و ثروت استفاده می‌کردند از این کار کوتاه کند. این تجربه اولین بار در اروپای سده‌های میانه اتفاق افتاد و اتحاد کلیسا و حاکمان سیاسی تاریخ‌ سیاه و خونین را رقم زد. بسیاری معتقد اند که در جهان اسلام نیز در طول بیش از یک هزار سال از سوی خلفای اموی، عباسی، عثمانی، و پادشاهان دیگر به اضافه گروه‌هایی که با ابزارسازی مذهب به سیاستگری روی می‌آوردند، سبب سواستفاده از دین و ایجاد تنفر عمومی و در نهایت گرایش مردم به سکولاریسم گردید.

بسیاری از کارشناسان بویژه آنانی که گرایش به تاریخ دارند، معتقد اند که از نظر تاریخی تنها حکومتی که در تاریخ جوامع بشری خیلی به حکومت طالبان شبیه بوده است، حکومت کلیسا در قرون وسطا در اروپا است. در قرون وسطی در اروپا نیز یک تشکیلات کلیسایی وجود داشت که متشکل از کاردینال‌ها، اسقف‌ها و کشیش‌ها بود و در راس همه پاپ قرار داشت. این تشکیلات خود را نماینده خدا و مسیح در روی زمین معرفی کرده و به نام خدا حکم می‌راند.
حکومت کلیسا در قرون وسطا، از تاریک‌ترین دوره‌های تاریخ اروپا شمرده می‌شود؛ دوره‌ای که کلیسا دستگاه تفتیش عقاید برپا کرد و بسیاری از متفکران و دانش‌مندان را به جرم دگراندیشی در آتش سوزاند.
من در بسیاری متون و مقالات خواندم که نویسندگان به صورت موردی و جزو به جزو، حکومت طالبان را به تمام معنی با دستگاه کلیسا و تشکیلات کلیسایی در اروپای قرون وسطا مقایسه کرده و به این نکته تاکید کرده اند که همان‌گونه سرانجام اروپایی‌ها به سکولاریسم روی آوردند و دین را از سیاست جدا کردند، در افغانستان نیز با تندروی موجود، این اتفاق دیر یا زود خواهد افتاد.

همچنین بخوانید: نقشِ ایران در تحولِ فرهنگی افغانستان

خلاصه این‌که وقتی قانون امر به معروف و نهی از منکر طالبان چند روز قبل صادر شد که محتسب را مامور اندازه کردن ریش مردان کشور و خفه کردن صدای زنان کشور بر مبنای عورت پنداری نموده، نفرت عمومی چند برابر گردید. بسیاری‌ها با نقد این قانون می گویند که آن‌چه را طالبان نیز امروزه به نام اسلام بر مردم تحمیل کرده‌اند، نه تنها سبب دین گریزی شده که نگرش به سکولاریسم را تقویت می‌کند.

و همان گونه که برای اولین بار چند فرد سیاسی از سکولاریسم در کشور سخن زدند، این قوانین و سخت‌گیری ها در آینده نزدیک باعث سکولاریزه‌شدن جامعه در افغانستان نیز خواهد شد.

این است خدمات طالبان به دین و اسلام!

نوشته های مرتبط :