طالبان بین دولت پاکستان و طالبان پاکستانی، کدام یک‌ را انتخاب می کند؟

دسته: تحلیل
نویسنده: غلام رضا سادات
1403/05/28
10:19 ق.ظ
بازدید: 21

پایگاه خبری تحلیلی روایت : پس از تشدید تنش در روابط طالبان و پاکستان، اخیرا رسانه‌های پاکستانی به نقل از ذبیح اله مجاهد گزارش داده اند که وی ضمن تاکید بر بهبود روابط با پاکستان، باردیگرد از آمادگی طالبان برای میانجیگری بین دولت اسلام‌آباد و گروه تحریک طالبان پاکستانی خبر داده است. این در حالی است که اخیرا فرمانده ارتش پاکستان هم ضمن رد هرگونه گفتگو با طالبان پاکستانی، باردیگر از طالبان خواسته که جای دولت پاکستان را در روابط خود به طالبان پاکستانی ندهد. حالا پرسش اصلی این است که طالبان بین دولت پاکستان و گروه تی تی پی، کدام یک را انتخاب می‌کنند؟

پس از تشدید تنش در روابط طالبان و پاکستان، اخیرا رسانه‌های پاکستانی به نقل از ذبیح اله مجاهد گزارش داده اند که وی ضمن تاکید بر بهبود روابط با پاکستان، باردیگرد از آمادگی طالبان برای میانجیگری بین دولت اسلام‌آباد و گروه تحریک طالبان پاکستانی خبر داده است. این در حالی است که اخیرا فرمانده ارتش پاکستان هم ضمن رد هرگونه گفتگو با طالبان پاکستانی، باردیگر از طالبان خواسته که جای دولت پاکستان را در روابط خود به طالبان پاکستانی ندهد. حالا پرسش اصلی این است که طالبان بین دولت پاکستان و گروه تی تی پی، کدام یک را انتخاب می‌کنند؟

در حالی‌که نقش دولت و نظامیان پاکستان را در بوجود آوردن و به قدرت رسیدن طالبان هیچ کسی نمی تواند انکار کند، اما فعلا با تشدید حملات تی تی پی روابط دو طرف به ظاهر بسیار متشنج و غیر دوستانه پیش می‌رود. این تنش روابط همزمان با سه وقوع سه مسئله جدی در پاکستان (برکناری عمران خان، به حاشیه کشاندن مولانا فضل الرحمن و تشدید حملات تی تی پی) به وخامت گرایید.

این‌که طالبان از بین دولت پاکستان و تی تی پی، کدام یک را انتخاب می‌کند؛ اول این‌که طالبان پاکستانی متأثر از اندیشه های دیوبندیه و بعضا متعلم مدارس حقانیه هستند. آنها پیوند فکری، ایدئولوژیکی و حتی عاطفی عمیقی با طالبان افغان دارند. در بیست سال حکومت کرزی و غنی و حضور امریکا در افغانستان دوشادوش طالبان افغان جنگیدند، ترور کردند، قربانی دادند و عمیقاً رفیق و همرزم بودند. طالبان پاکستانی با رهبران طالبان افغان در چندین نوبت و مقطع بیعت کرده و امیر جداگانه ای نداشته اند. فرماندهان ارشد تی‌تی‌پی در بیعت با ملاعمر، ملا دادالله، ملامنصور و ملا هبت‌الله بوده و هستند.
از سوی هم آنها حکومت و نظام پاکستان را وابسته و غیراسلامی می دانند و خواهان برپایی حکومت اسلامی در مجاورت امارت اسلامی و نهایتا حکومتی اسلامی واحد بین این جغرافیا هستند. آنها با سایر گروههای جنگی شامل القاعده و تروریست های آسیای میانه پیوند ناگسستنی دارند و آرزو دارند با ساقط نمودن نظام سیاسی به زعم آنان “کفری” پاکستان، ضمن برپایی حکومت اسلامی، به سلاح های استراتژیک و اتمی پاکستان دست یابند تا به زعم خود بتوانند حکومت مقتدر اسلامی را در برابر دنیای کفر و قدرت های غربی ایجاد کنند. از طرف دیگر میان اکثریت طالبان افغان و پاکستانی پیوند خانوادگی و قومی وجود دارد و این پیوند همان‌گونه که می‌دانیم، در مناسبات قبیلوی پشتون ها بسیار مهم است. بنابر‌این از این زاویه این به نظر نمی رسد که طالبان به آسانی حمایت و همراهی با طالبان پاکستانی را کنار بگذارند.

همچنین بخوانید: طالبان با یورش به یک‌ رادیوی محلی در خوست چهار کارمند آن را بازداشت کردند

اما از سوی دیگر، طالبان افغان نیز در حالی‌که در این آرزو و خیال پردازی با تی تی پی هم عقیده هستند؛ اما مشکل رهبران طالبان افغان اینست که آنها در داخل پاکستان منافعی دارند و سرمایه و زندگانی که به سختی می توانند خود را از آن، رها بسازند. طالبان افغان در ظهور و بروز تا به قدرت رسیدن و … همه را مدیون ارتش و دولت پاکستان هستند. یعنی علاوه‌ بر این‌که شاخص ترین افراد طالبان از محمدیعقوب مجاهد وزیر دفاع این گروه تا حقانی‌ها و … همه در پاکستان خانه و زندگی دارند، تشکیل و به قدرت رسیدن و حکومت امروز شان را نیز مدیون حمایت های پاکستان هستند. بنابر این قطع روابط با پاکستان هم دشواری های خود را دارد.

نکته اخیر اما؛ در حالی‌که بغضی از تحلیل‌گران، تقابل دولت و ارتش پاکستان با تی تی پی را بازی جدید پاکستان برای مقاصد سیاسی و اقتصادی منجمله دریافت کمک‌های عنوان کرده اند. اما نکته این است که اگر این تنش حتی بازی سیاسی از سوی پاکستان باشد، بازهم بخش اصلی از بدنه طالبان افغان و پاکستانی غافل از این بازی‌ها بوده و آنان باورمند جنگ عقیدتی هستند. از این رو به نظر نمی رسد که دولت و ارتش پاکستان خود خواسته جنگ را داخل کشور شان برای دریافت کمک شعله ور کنند.
بنابراین امروز شرایط دشوار و تصمیم گیری سخت پیش روی طالبان قرار دارد. با تمام اما و اگر‌ها، در صورت ادامه جنگ بین ارتش و طالبان پاکستانی، این گروه باید از بین تی تی پی و دولت پاکستان یکی را انتخاب کنند. انتخاب دشواری که می تواند آینده طالبان را رقم بزند.

همچنین بخوانید: برای ثبات و صلح بلندمدت در افغانستان، به حکومتِ فراگیر نیاز است

نوشته های مرتبط :