بهای آزادی

دسته: تحلیل
نویسنده: تحریریه روایت
1402/02/06
12:31 ب.ظ
بازدید: 5

وقتی فیدل کاسترو تصمیم برنفی استبداد و استعمار در کیوبا گرفت، با ۸۱ نفر و ۵۰ هزار دالر انقلاب اش را آغاز کرد. از ۸۱ نفر انقلابی و جنگجو که همراه کاسترو بودند، این تعداد افراد تا رسیدن به کیوبا و نخستین حمله‌‌ی که انجام دادند، فقط ۱۲ نفر باقی ماندند؛ اما همین ۱۲ نفر یکی از بزرگترین انقلاب‌های کمونیستی در تاریخ را رقم زدند و بزرگان مانند کاسترو، چگوارا و رائول کاسترو از بطن آن متولد شدند. این دوازده نفر عدد ۱۲ را در تقویم کیوبا به عنوان مهم‌‌ترین و احترام‌آمیزترین یوم، درج تاریخ سرزمین امریکای لاتین کردند.

البته هیچ انقلاب و حرکت تاریخی بدون هزینه نبوده و هیچ آزادی بدون اعتراض و انتقاد به دست نیامده است. یکی از مبنا‌ها در ایده و مکتب کمونیسم جبر تاریخی است. جبر تاریخی یعنی مبارزه دوامدار توده‌ها با استعمار و فیودال و مستبد و مستکبر. به قول لینن توده‌ها باید سرنوشت جهان را رقم بزنند. کمونیست‌ها با این ایده قرن بیستم را قرن کمونیسم و سوسیالیسم و جنبش جبر تاریخی با انقلاب‌هایی که کردند، نام گذاری نمودند.

با این حال هرچند مقایسه‌ی مکتب اسلام با توجه به حقانیت آن که مسلمانان باورمند به آن هستند و در عین حال هزار ۴۰۰ سال پایداری آن که بسیار قابل توجه و اهمیت است با کمونیسم شاید درست نباشد و از دید بسیاری‌ها اشتباه؛ ولی یک قرن حیات و جنبش کمونیسم و بحث جبر تاریخی ( تز و سنتز) آن، تمام مکاتب دیگر را به چالش کشید. عبور سلامت اسلام هم با وجود هجمه‌های زیاد از مخمصه‌ی جهان‌خواری کمونیسم و لیبرالیسم استعماری در قرن پرتنش ۲۰، همان عدالت محوری و «جبر تاریخی» از نگاه اسلام بود که در مهمترین کتاب مسلمانان با ذکر داستان‌های تاریخی از پیامبران و انبیا مطرح شده است. چنانچه در بسیاری از آیه‌های قرآن، خداوند مردم را به ظلم ستیزی و آزادی و احقاق حق شان فرا خوانده است که با این رویکرد مسلمانان نیز آشنا بودند و هستند و حرکت‌ها و انقلاب‌هایی را در قرن بیستم انجام دادند.

همچنین بخوانید: نقش فیسبوک در تعمیق قطبیت قومی در افغانستان

البته هرقدر به قرون جدید و معاصر نزدیک ‌می‌شویم، هم روش‌های استبداد و ستم‌گری به اشکال جدید و مدرن بر مردمان تحمیل شده است و در عین حال مبارزان آزادی خواه نیز رویکرد شان را متناسب با مستبد تغییر داده اند. فیدل کاسترو و چه‌گوارا در جریان انقلاب کوبا آموخته بودند که فلسفه پراکسیس به منزله تئوری کنش و واکنش انقلابی است و آموزه لنینی به آنان آموخت که انتقال از یک جامعه به جامعه دیگر نمی‌تواند انتقالی مکانیکی باشد و تاریخ را انباشت نیرو‌های اقتصادی، به طور مکانیکی تعیین نمی‌کند. تغییر انقلابی مستلزم مبارزه سیاسی و طبقاتی است. در نتیجه نقش احزاب پیشتاز و جنگ چریکی کمک به ایجاد شرایط لازم برای تسخیر قدرت است؛ یعنی با کنفرانس و التماس و مذاکرات یک‌جانبه، هیچ آزادی به دست نیامده و نخواهد آمد.

به تاریخ کشورهای استعمار زده و مستبد پسااستعمار اعم از اسلامی و غیر اسلامی اگر نگاه کنیم، تضاد‌هایی را در آنان می‌بینیم که عامل شده اند برای انقلاب و آزادی؛ سرکوب سیاسی، عدم تعادل و رکود اقتصادی و سیاست‌های قومی و حزبی افراطی که این سه مورد مهمترین حرکت‌های تاریخی و جنبش هارا از افغانستان و اقمار شوروی سابق گرفته تا یوگوسلاوی و اروپای شرقی و امریکای لاتین رقم زده اند.

چگوارا وقتی با کاسترو یکجا شد، یک پزشک بود و هیچ آموزش سیاسی و نظامی ندیده بود. وی پس از این‌که قتل عام همرزمانش را دید، با کاسترو و ۱۰ تن دیگر ترجیح داد سلاح در دست بگیرد؛ چنانچه خودش می‌گوید: «نمی‌دانستم چه باید بکنم. کیف پر از دارو روی دوشم بود و جعبه‌ای مملو از گلوله در دستم. نمی‌توانستم هر دو را حمل کنم. تصمیم گرفتم کیف دارو را بر زمین بگذارم و گلوله‌ها را بردارم.» درست‌تر آن است که بگوییم زندگی چه‌گوارا به عنوان چریک مسلح از همین انتخاب بود که آغاز شد. انتخابی برای آزادی با حرکت انقلابی.

همچنین بخوانید: عاشورای افغانستان؛ عریان شدن چهره طالب، نافرمانی مردم و فروپاشی ترس

همین‌طور در تاریخ افریقا، احمد بن بلا رهبر آزادی خواهان الجزایر با حرکت انقلابی اش و جنگ‌های چریکی جنرال شارل دوگل که خودرا یکی از فاتحین جنگ جهانی دوم می‌دانست، به زانو درآورد. عمرمختار در مصر و لیبیا برای آزادی حرکت انقلابی کرد.

بنابراین هیچ استقلال و آزادی را در تاریخ نمی توان یافت که بدون هزینه و هدیه داده شده باشد؛ آزادی، محصول و خواست ملت‌ها و انقلابیون است.

در افغانستان نیز هستند کسانی که مطالبه‌ی آزادی دارند اما عمر شان در اشتراک در کنفرانس‌های خارجی و دیدار با این و آن نماینده دپلماتیک کشورهای خارجی می‌گذرد. توقع دارند آزادی را خارجیان برای شان به ارمغان بیاورند. چنین چیزی ممکن نیست. آزادی‌خواهی با کنفرانس و نشست و تجمل گرایی و خودفریبی به دست نمی‌آید.

نوشته های مرتبط :