تحلیل

دست‌برد به بشردوستی؛ طالبان چگونه کمک‌های جهانی را مصادره می‌کند؟

۱۴۰۴/۰۵/۰۲ 11:34 بدون دیدگاه

گزارش اخیر دفتر هماهنگی کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل (اوچا) پرده‌ای تازه از رویکرد نظامی طالبان در قبال فعالیت‌های امدادی برداشته است. افزایش ۱۳ درصدی خشونت و دخالت در عملیات بشردوستانه در ماه جون، همراه با بازداشت کارکنان امدادی (از جمله هنگام تسهیل جلسات برای زنان)، گواهی آشکار بر سیاست سازمان‌یافته این گروه برای مصادره کمک‌های بین‌المللی و استفاده ابزاری از آن‌هاست. در شرایطی که ۲۲ میلیون تن در کشور در سال ۲۰۲۴ به این کمک‌ها وابسته بوده‌اند و کمبود بودجه ۱.۴۳ میلیارد دااری، خدمات حیاتی را تهدید می‌کند، طالبان به جای تسهیل کمک‌رسانی، طبق گزارش اوچا به عامل اصلی

خون در غزه، سرکوب در کلمبیا، سکوت در جهان عرب

۱۴۰۴/۰۵/۰۲ 09:19 بدون دیدگاه

هم‌زمان با تداوم جنگ و نسل‌کشی در غزه، دانشگاه کلمبیا در نیویورک بیش از ۸۰ دانشجوی معترض را به دلیل حمایت از مردم فلسطین با مجازات‌هایی از جمله تعلیق، اخراج و لغو مدرک تحصیلی روبه‌رو کرده است. این تصمیم نه‌تنها نقض صریح آزادی آکادمیک است، بلکه نشان‌دهنده‌ی پیوند ناگسستنی منافع مالی و فشارهای سیاسی با سرکوب حق‌طلبی در نهادهای دانشگاهی‌ست. دانشگاه که مهد حق طلبی، مبارزه در برابر بی‌عدالتی است، در پُرمدعاترین کشور برای حقوق بشر، مورد سرکوب قرار می‌گیرد و حامیان مظلومان محکوم به اخراج می‌شوند. این مسأله به وضوح نشان می‌دهد که عدالت غربی نیز همان است

آزادی، سرنوشت ماست؛ هیچ ظلمی جاودانه نیست.

۱۴۰۴/۰۵/۰۱ 13:44 بدون دیدگاه

من از شهری می‌آیم که دیگر صدا ندارد. در اینجا، خنده کودکان، ترانه‌های قدیمی و حتا زمزمه آرام مردم همه در سکوتی خفقان‌آور دفن شده‌اند. از وقتی سایه این حاکمان سیاه بر شهر افتاده، زندگی دیگر شبیه زندگی نیست. خیابان‌ها، که روزی پر از آدم‌های خسته اما امیدوار بود، حالا مثل قبرستانی‌اند که پرچم‌های سفید و سیاه‌شان بر باد می‌لرزند و اعلام می‌کنند: «ما اینجاییم و هیچ‌کس حق ندارد نفس بکشد مگر با اجازه ما.» مردها مجبورند ریش بگذارند، دستار ببندند و لباس‌هایی بپوشند که آن‌ها تأیید می‌کنند. هرکس اندکی متفاوت باشد، وسط بازار شلاق می‌خورد. جوانی را دیدم

یوناما؛ ناظر بی‌طرف یا شریک خاموش طالبان

۱۴۰۴/۰۵/۰۱ 12:03 بدون دیدگاه

از منظر یک شهروند، ناظر و فعال رسانه‌ای که سال‌ها شاهد جنایت، تبعیض، تعصب، زن‌ستیزی، سرکوب و فریب در افغانستان بوده‌ام، دیگر تردیدی باقی نمانده که یوناما، (دفتر نمایندگی سازمان ملل در افغانستان)، از نقش بی‌طرف خود فاصله گرفته و عملن به سخن‌گو، شریک خاموش طالبان و لابی‌گر نرم این گروه تبدیل شده است. این فقط دیدگاه شخصی بنده نیست، نظر مشترک بسیاری از نهادهای حقوق بشری، جامعه مدنی و حتا شهروندان عادی کشور در نزدیک به چهار سال پسین بوده است. یوناما که باید مدافع حق مردم، محافظ ارزش‌های جهانی و ناظر بی‌طرف بر روندهای سیاسی باشد، حالا

غبارِ یک تصویر

۱۴۰۴/۰۵/۰۱ 10:54 بدون دیدگاه

در انتهای کشوی کمد قدیمی، میان نامه‌های نخ‌نما و دکمه‌های گمشده، چیزی بود که کمتر کسی به آن توجه می‌کرد. یک عکس. نه عکسِ بزرگ، نه حتی در قابِ نفیس. فقط تکه‌ای کاغذ، به رنگ غبار زمان که انگار سال‌ها در انتظار لمس دستِ آشنا، نفس کشیده بود. گوشه‌هایش تا خورده، و روی آن لکه‌ای قهوه‌ای، شاید اثر قطره‌ای باران یا اشکی دیرین، که بی‌صدا خشکیده بود. تصویرش محو بود، گویی زمان، رنگ‌ها را ذره‌ذره مکیده بود تا جز شبحِ خاطره‌ای از آن باقی نماند. اما با دقت که نگاه می‌کردی، با تمرکز بر این شبح، می‌توانستی لبخندی را

حامد کرزی، معمار بازگشت طالبان؛ مدعی دروغین حق تحصیل دختران

۱۴۰۴/۰۵/۰۱ 10:43 بدون دیدگاه

پیام اخیر حامد کرزی، رئیس‌جمهور پیشین افغانستان، خطاب به طالبان مبنی بر بازگشایی مکاتب و دانشگاه‌ها به روی دختران، در فضای سراسر محرومیت و تاریکی حاکم بر افغانستان، همچون صدایی ناآشنا و نابه‌هنگام طنین انداز شد. کرزی با ابراز تاسف از عدم حضور دختران در آزمون کانکور ۱۴۰۴، بر ضرورت آموزش برای همه جوانان، فارغ از جنسیت، به عنوان سنگ بنای توسعه کشور تأکید کرد. اما این موضع‌گیری ظاهری، در برابر کوهی از عملکردهای متناقض و سیاست‌های مخرب دوران حکومت و حتی پس از آنِ خود او، چیزی جز «اشک تمساح» و تلاشی بی‌ثمر برای تطهیر چهره‌ای نیست که

در امکان و امتناع قیام عمومی در افغانستان

۱۴۰۴/۰۵/۰۱ 09:22 بدون دیدگاه

در پی اظهارات اخیر تیم برچت، نماینده جمهوری‌خواه مجلس نمایندگان ایالات متحده، که از مردم افغانستان خواسته تا علیه طالبان برخیزند و سرنوشت خود را به دست گیرند، بحث درباره ضرورت و امکان‌پذیری یک قیام عمومی در برابر حاکمیت فعلی در افغانستان مطرح می‌شود. قیام‌های عمومی اغلب از دل بحران‌های اجتماعی به وجود می‌آیند. از خفقان، محدودیت‌های دست و پاگیر سیاسی، تبعیض، ستم و پامال شدن حقوق بشری مردم. شرایط افغانستان فعلاً همین است. حقوق بشری مردم رعایت نمی‌شود، تبعیض، تعصب، ستم و ترور شهروندان به بهانه‌های مختلف وجود دارد و خفقان اجتماعی روزگار مردم را خراب کرده است.

به پایان عصر آمریکا خوش آمدید

۱۴۰۴/۰۵/۰۱ 09:11 بدون دیدگاه

ایالات متحده آمریکا طی سال‌های اخیر به‌تدریج از بسیاری از نهادها و توافق‌نامه‌های بین‌المللی کناره‌گیری کرده است. خروج از سازمان یونسکو، ترک توافق‌نامه اقلیمی پاریس، کاهش کمک‌ها به سازمان بین‌المللی مهاجرت، و البته عدم عضویت در نهادهایی چون دادگاه بین‌المللی لاهه، همگی نشانه‌هایی از تغییری بنیادین در رویکرد آمریکا به نظم بین‌الملل است. این اقدامات چه معنایی دارند؟ می‌توان آن‌ها را از دو زاویه‌ مختلف تحلیل کرد: نخست، این‌که آمریکا عملاً در حال دامن زدن به نوعی هرج‌ومرج جهانی است. پس از جنگ جهانی دوم، جامعه جهانی تلاش کرد تا به‌جای بازگشت به رقابت‌های بی‌قاعده قدرت‌ها، نوعی نظم مبتنی

در باب آزادی و آزاده‌گی

۱۴۰۴/۰۴/۳۱ 15:02 بدون دیدگاه

آزادی، روح سرکش تاریخ و نغمه‌ی جاویدی است که از لحظه‌ی آفرینش، در رگ‌های انسان جاری بوده است. هیچ قدرتی، هیچ امپراتوری‌ای، و هیچ نظامی نتوانسته است این شعله‌ی مقدس را خاموش کند. آزادی همانند آتشی است که اگرچه در خاکستر پنهان شود، با یک نفس حقیقت دوباره زبانه می‌کشد. این عطش همیشگی، ریشه در ذات انسان دارد؛ زیرا انسان به‌گونه‌ای خلق شده است که در اسارت پژمرده می‌شود و در آزادی شکوفا. در معنای عمیق فلسفی، آزادی نه تحفه‌ای از سوی قدرت‌ها، بلکه حق ازلی انسان است؛ حقی که از روح و جوهر هستی‌اش جداشدنی نیست. آزادی یعنی

شناسایی طالبان؛ آزمونی بزرگ برای وجدان جهان اسلام

۱۴۰۴/۰۴/۳۱ 13:44 بدون دیدگاه

رسانه ها گزارش داده اند که محمد بن عبدالکریم عیسا دبیرکل سازمان همبستگی جهان اسلام به کابل رفته است تا با مقامات طالبان دیدار کند. مقامات طالبان ضمن استقبال گسترده از او، خواهان گسترش رابطه با عربستان سعودی شده اند. عربستان سعودی یکی از کشورهای عربی است که کمترین رابطه را با طالبان دارد. یکی از علل این امر، رابطه تاریخی طالبان با القاعده است. اما موضوع مهم تر مساله منع دختران از آموزش از سوی طالبان می باشد. جهان اسلام و کشورهای اسلامی تا هنوز در شناسایی طالبان و عادی سازی روابط با آنان بسیار محتاطانه عمل کرده

فاروق اعظم، مشاور دو نظام، مدافع یک هدف: برتری قبیله‌ای و مهندسی کانکور

۱۴۰۴/۰۴/۳۱ 12:04 بدون دیدگاه

با اعلام نتایج کانکور ۱۴۰۴، فاروق اعظم، مشاور وزارت انرژی و آب گروه طالبان، از شفاف بودن روند امتحان کانکور ابراز رضایت کرد. هرچند این حرف‌ها به نظر مثبت می‌آید، اما در واقع نشان‌دهنده اجرای یک سیستم جدید است که بر اساس قدرت قومی شکل گرفته و نابرابری‌های ساختاری در آموزش را تقویت می‌کند. فاروق اعظم یکی از چهره‌هایی است که هم در نظام جمهوریت و هم در دوران تسلط طالبان نقش سیاسی فعال و موثر ایفا کرده و می‌کند. او در زمان جمهوریت مشاور ارگ ریاست جمهوری بود و اکنون نیز در نظام طالبان به‌‌صفت مشاور وزارت انرژی

جنگ طالبان با پرچم سه رنگ؛ علل و عوامل و پیامدها

۱۴۰۴/۰۴/۳۱ 11:09 بدون دیدگاه

روز گذشته طالبان در ولسوالی احمدآباد پکتیا به بازیکنان کریکت مبنی بر پوشیدن لباس‌های حاوی رنگ‌های پرچم ملی افغانستان (سیاه، سرخ و سبز) و لوگوی جمهوری اسلامی افغانستان هشدار جدی دادند. نیروهای استخبارات طالبان این نمادها را «خلاف نظام» خوانده و بازیکنان تهدید به محرومیت از بازی کردند. البته این اقدام، تنها یک دستور محلی نیست؛ حلقه‌ای از زنجیره تلاش سیستماتیک طالبان برای محو هرگونه نماد مرتبط با دوره جمهوریت، به ویژه پرچم سه‌رنگ، از صحنه عمومی افغانستان است. اما در پس این ممنوعیت، جنگ هویتی عمیق‌تری نهفته است: جنگی که این بار نه میان اقوام، که در دل

طالبان، چین و مردم؛ سه‌ضلعی پرتنش بر سر معادن افغانستان

۱۴۰۴/۰۴/۳۱ 09:35 بدون دیدگاه

در واپسین تحولات در ولایت بدخشان افغانستان، حملات مسلحانه‌ای علیه شرکت‌های چینی که در استخراج معادن این منطقه فعال‌اند صورت گرفته است. این حملات که منجر به کشته و زخمی شدن چندین نفر شده‌اند، نه‌تنها توجه رسانه‌ها را جلب کرده بلکه یک بار دیگر بحث درباره نقش و حضور چین در افغانستان را به سطح اول تحلیل‌های امنیتی، سیاسی و اقتصادی کشانده است. پس از تسلیمی حکومت افغانستان به دست گروه طالبان، حضور چین در افغانستان محصوصن بخش‌های اقتصادی و معادن آن بی پیشینه بوده است و این نگرانی تاراج مواد معدنی افغانستان را بیش‌تر کرده است. گزارش‌ها می‌رساند

کانکور ۱۴۰۴؛ رقابت بی‌مزه در سایه تبعیض و ناامیدی

۱۴۰۴/۰۴/۳۰ 13:43 بدون دیدگاه

دیروز، وزارت تحصیلات عالی طالبان نتایج امتحان کانکور ۱۴۰۴ را اعلام کرد. برخلاف سال‌های گذشته، این رویداد با شور، هیجان و امید جوانان همراه نبود و فضای رقابت علمی در آن کاملن کمرنگ به‌نظر می‌رسید. برای چهارمین سال پیاپی، نام هیچ دختری در فهرست پذیرفته‌شدگان به چشم نمی‌خورد؛ غیبتی که دیگر نمی‌توان آن‌را یک بی‌عدالتی گفت، بل به نمادی از تبعیض ساختاری و سیاست‌های نظام‌مند علیه زنان تبدیل شده‌است. آنچه به وضوح دیده شد، این روند امید و انگیزه دختران برای تحصیل را بیشتر تضعیف کرد و زخم‌های تازه‌ای بر جامعه زنان افغانستان گذاشت. حذف نیمی از جمعیت از

مهاجرستیزی؛ زهر برای پناهجویان، نعمت برای طالبان

۱۴۰۴/۰۴/۳۰ 12:10 بدون دیدگاه

روز گذشته، رسانه‌ها از تحولی تازه و بحث‌برانگیز در مناسبات دیپلماتیک میان آلمان و طالبان پرده برداشتند: دیپلمات‌های منصوب‌شده از سوی طالبان، اکنون کنترل سفارت افغانستان در آلمان را در اختیار گرفته‌اند. منابع موثق از شهرهای برلین و بن تأیید کرده‌اند که دولت آلمان این دیپلمات‌ها را به رسمیت شناخته و عملاً نمایندگی سیاسی افغانستان در آلمان را به طالبان واگذار کرده است. در کنار این تحول، گزارش‌هایی منتشر شد مبنی بر بازگرداندن ۸۱ نفر از پناهندگان افغانستانی از آلمان به کابل؛ اقدامی که بدون همکاری طالبان ممکن نیست. این دو رویداد نشانه‌ای روشن از افزایش سطح تعامل آلمان

وقتی نادانی حکومت می‌کند؛ تأملی بر بحران حکمرانی در افغانستان با توجه به دیدگاه آیزایا برلین

۱۴۰۴/۰۴/۳۰ 09:42 بدون دیدگاه

در جهان امروز، حکمرانی دیگر نه صرفاً یک مسأله قدرت و سیاست، بلکه دانشی پیچیده و چندبُعدی است که به فهم عمیق از انسان، جامعه، و ارزش‌ها نیاز دارد. آیزایا برلین، فیلسوف لیبرال قرن بیستم، در کتاب «آزادی و خیانت به آزادی» به نکته‌ای کلیدی اشاره می‌کند: همان‌گونه که ساختن یک پل نیاز به دانشی فنی دارد، فرمان راندن بر یک کشور نیز نیازمند درک علمی و اخلاقی از جامعه انسانی است. حکمرانِ بی‌دانش، نه‌تنها راه به کامیابی نمی‌برد، بلکه مردم را به رنج‌های بزرگ‌تری گرفتار می‌سازد. این نکته در زمینه‌ی افغانستان، کشوری که بیش از چهار دهه درگیر

فرهنگیان؛ سنگربانان همزیستی در مقابل موج مهاجرستیزی و ایران‌هراسی

۱۴۰۴/۰۴/۲۹ 17:54 بدون دیدگاه

در جهان پرآشوب امروزی که خشونت، تبعیض، جنگ، تعصب، خودبرتری بینی و از همه مهمتر بی‌عدالتی مرزهارا شکستانده و به یک هیولا تبدیل شده است؛ مهاجران از آسیب‌پذیرترین اقشار جامعه‌ محسوب میشوند و بیشتر از دیگران نیازمند آسیب شناسی و مهربانی اند. بحث این یادداشت مختصر؛ مهاجرستیزی و ایران‌هراسی است که با توجه به شرایط پیش آمده؛ مسووولیت اهالی فرهنگ، شعر، همدلی و همزبانی را چند برابر ساخته است. موضوعِ مسؤولیت فرهنگیان ایران و افغانستان در برابر مهاجرستیزی و ایران‌هراسی از حساس‌ترین و حیاتی‌ترین مسائلی‌ست که در بستر روابط انسانی، فرهنگی و تاریخی دو ملت باید با ژرف‌نگری به

فلسفه‌ی رنج و حذف معرفت؛ نگاهی پدیدار شناختی- اجتماعی به وضعیت دختران در افغانستان

۱۴۰۴/۰۴/۲۹ 15:56 بدون دیدگاه

رنج، مقدمه واژه ای ساده اما پرمعناست؛ مفهومی که در لایه های مختلف حیات انسانی حضور دارد. در نگاه نخست،ممکن است آن را یک تجربه‌ی صرفا عاطفی یا روتان شناختی بدانیم اما در نگاهی دقیق‌تر، رنج پدیده ای ساختاری، تاریخی و حتا فلسفی است. رنج نه تنها احساس می‌شود بلکه تولید، بازتولید، مشروع و حتا مقدس می‌‌گردد. این فرآیند پیچیده به ویژه در جوامعی مثل افغانستان که ساختار های سیاسی، مذهبی فرهنگی در هم تنیده اند، ابعادی فراتر از درد شخصی پیدا می‌کند. دختران افغان امروز تنها قربانی خشونت های فیزیکی نیستند؛ آن ها با نوعی از رنج موااجه

سیری در جزیره از «میعاد تا هرگز»

۱۴۰۴/۰۴/۲۹ 14:49 بدون دیدگاه

به مناسبت دومین سال‌گرد خاموشی استاد واصف باختری از میعاد تا هرگز، دومین مجموعه از شعرهای واصف باختری است. این مجموعه در برگیرنده‌ی بیست‌وشش شعر در اوزان کلاسیک و نو است. این شعرها تاریخ سال‌های۱۳۴۰-۱۳۶۰ه.ش، را با خود دارند. دراین مجموعه، شعرهای سبزه، بیگانه، کلید گنج سخن، پیر خراسان، بهار بلخ، طلسم شکسته، تاراج خزان، ژاله، پیش رس، سکوت پیش از طوفان، نفرین، در بستر شکوه شهادت، بشارت، از میعاد تا هرگز، رهاییم از خود رهاییم، بر بلندای آسمان خراش، سهراب زنده است، از آن‌سوی آیینه، پاسخی تلخ، غزل واره، از غرفه غروب، در لحظه‌های آبی پرواز، و چنین

از ماه تا محرومیت؛ رویاهایی که در خاک ماندند

۱۴۰۴/۰۴/۲۹ 14:13 بدون دیدگاه

امروز، بیستم ژوئیه، مصادف است با روز جهانی ماه؛ روزی که بشر برای نخستین بار قدم بر سطحی گذاشت که تا پیش از آن فقط در تخیل شاعران و رؤیای ستاره‌شناسان می‌زیست. در چنین روزی، در سال ۱۹۶۹، نیل آرمسترانگ و باز آلدرین در قالب مأموریت آپولو ۱۱، تاریخ را بازنویسی کردند و نامشان را برای همیشه در حافظه آسمان ثبت نمودند. در سال ۲۰۲۱، سازمان ملل متحد با صدور قطعنامه‌ای این روز را به پیشنهاد «انجمن دهکده ماه» به عنوان نمادی از دستاورد تاریخی بشریت و انگیزه‌ای برای نسل‌های آینده در مسیر اکتشافات فضایی نام‌گذاری کرد. این روز،