جدیدترین و آخرین اخبار تحلیل | پایگاه خبری تحلیلی روایت

زبان ازبکی در افغانستان؛ از رسمیت تا فراموشی و حذف

۱۴۰۴/۰۷/۲۹ 14:04 بدون دیدگاه

زبان ازبکی با ریشه‌های عمیق در تاریخ و فرهنگ افغانستان و آسیای میانه جایگاه ویژه‌ای دارد. این زبان در شمال افغانستان به‌خصوص در ولایت‌های فاریاب، جوزجان، بلخ، سرپل و تخار رایج بوده و بخشی از هویت فرهنگی مردم این مناطق را تشکیل می‌دهد. در دوران جمهوری اسلامی افغانستان، زبان ازبکی منحیث یکی از زبان‌ رسمی کشور شناخته شد و در کنار زبان‌های فارسی و پشتو در رسانه‌ها، آموزش و اداره‌های دولتی حضور داشت. برنامه‌های تلویزیونی و رادیویی به زبان ازبکی پخش می‌شد و کتاب‌های درسی در این زبان تالیف، توزیع و تدریس شد. در سال ۱۳۹۹ هجری آفتابی، دولت

گذار یا بازتولید نیابت؟

۱۴۰۴/۰۷/۲۹ 13:31 بدون دیدگاه

این مقاله به نقد و رد فرضیه‌ای می‌پردازد که تحولات اخیر در روابط طالبان و پاکستان را به‌منزلهٔ «گذار از نیابت به استقلال» در ساختار قدرت منطقه‌ای تعبیر می‌کند. استدلال اصلی مقاله آن است که طالبان، برخلاف برداشت استقلال‌محور، هنوز از چارچوب‌های نیابتی رها نشده‌اند؛ بلکه صرفاً از وابستگی تک‌محور به اسلام‌آباد به وابستگی چندمحور نسبت به پیکربندی چارضلعی دوحه–پکن–مسکو – هند انتقال یافته‌اند. با بررسی ابعاد اقتصادی، امنیتی و دیپلماتیک این تحولات، نشان داده می‌شود که افغانستان کنونی هنوز نه دولت سرزمینیِ خودبسنده است و نه بازیگر مستقل، بلکه گره‌ای در شبکهٔ رقابت‌های اوراسیایی میان قدرت‌های منطقه‌ای به‌شمار

طوفان در سرزمین آزادی؛ “نه” مردم امریکا به دیکتاتوری و سلطنت‌گرایی ترامپ

۱۴۰۴/۰۷/۲۹ 12:47 بدون دیدگاه

روز شنبه، ایالات متحده امریکا شاهد یکی از گسترده‌ترین تظاهرات‌های سیاسی چند دهه اخیر بود؛ رویدادی با عنوان «نه به پادشاه» که در ۵۰ ایالت و بیش از ۲۶۰۰ نقطه برگزار شد. طبق ادعای دمکرات ها که گردانندگان اصلی این تظاهرات بودند، حدود ۷ میلیون نفر به خیابان‌ها آمدند تا اعتراض خود را به سیاست‌ها و سبک رهبری دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور کنونی آمریکا، اعلام کنند. این اعتراضات نه صرفاً واکنشی به تصمیمات اجرایی، بلکه فریادی بود علیه آنچه بسیاری از شهروندان آمریکایی آن را «سلطنت‌طلبی مدرن» می‌نامند؛ سبکی از حکمرانی که در آن رئیس‌جمهور خود را فراتر از قانون

پایان یا گسترش افغانستان؟

۱۴۰۴/۰۷/۲۹ 11:17 بدون دیدگاه

تجاوز نظامی پاکستان با موافقت آمریکا به کشورما، در رسانه های داخلی، شبکه های اجتماعی و نشست های مجازی بازتاب گسترده داشت، کنگره ی ملی تجاوز پاکستان را نقض حقوق بین الملل دانسته آن را محکوم کرد. در جستجوی اسناد حقوقی در باره ی این حادثه، به نوشته ای بر خوردم در باره ی نقش و مسوولیت روشنفکران و متخصصان علوم. در آن نوشته تاکید شده بود، که وقتی روشنفکران و فعالان مدنی در باره‌ی مساله و رخدادی ابراز نظری می کنند وظیفه ی دانشمندان و متخصصان است که آن موضوع و رخداد را مبتنی بر حرفه و رشته

افغانستان در سایه فقر و فرسودگی روانی؛ گرسنگی‌ای که از سفره‌ها به جان‌ها سرایت کرده است

۱۴۰۴/۰۷/۲۹ 09:01 بدون دیدگاه

در کوچه‌های خاکی کابل، صدای چرخ گاری‌هایی که بقایای نان خشک را جمع می‌کنند، با صدای نفس‌گیر کودکی که از گرسنگی به گریه افتاده، درهم می‌آمیزد. صحنه‌ای که روزی نشانه فقر چند خانواده بود، امروز تصویر عمومی یک کشور است. در کشوری که دهه‌ها جنگ، فقر و بی‌ثباتی را پشت سر گذاشته، حالا گرسنگی و بحران روانی در هم تنیده‌اند. میلیون‌ها خانواده افغانستان زیر حاکمیت طالبان با فقر شدید، سوء‌تغذیه و ناامیدی دست‌وپنجه نرم می‌کنند؛ وضعیتی که برنامه جهانی غذا آن را یکی از وخیم‌ترین بحران‌های انسانی در جهان خوانده است. برنامه جهانی غذا (WFP) در تازه‌ترین گزارشش هشدار

افغانستان در منطق اوراسیانیسم دوگین: از شکست غرب تا بازگشت خودآگاهی منطقه‌ای

۱۴۰۴/۰۷/۲۸ 15:32 بدون دیدگاه

تحلیل انتقادی در چارچوب ژئوایدئولوژی اوراسیایی نویسندهٔ اصلی: الکساندر دوگین ۱. چارچوب نظری: اوراسیانیسم به‌مثابهٔ گفتمان بازسازی تمدنی اوراسیانیسم در اندیشهٔ دوگین، صرفاً نظریه‌ای ژئوپلیتیکی نیست، بلکه نوعی ایدئولوژی تمدنی برای بازتعریف جایگاه روسیه پس از فروپاشی شوروی است. دوگین، غرب را نه فقط رقیب ژئوپلیتیکی بلکه «آنتی‌تز تاریخی اوراسیا» می‌داند؛ و از این منظر، هر بحران در پیرامون روسیه ــ از اوکراین تا افغانستان ــ میدان بازسازی اقتدار تمدنی روسیه تلقی می‌شود. در این منظومه، افغانستان نه کشور بلکه گره تمدنی است: حلقهٔ جنوبی نظام اوراسیایی که باید از سلطهٔ آتلانتیکی رها و به مدار مسکو بازگردانده شود.

برنده و بازنده‌ی توافق دوحه با پاکستان کی بود؟

۱۴۰۴/۰۷/۲۸ 11:17 بدون دیدگاه

در روزهایی که تنش‌های مرزی میان افغانستان و پاکستان شدت گرفته بود، نگاه بسیاری از تحلیلگران به دوحه دوخته شد؛ جایی که نمایندگان طالبان و ارتش پاکستان، با میانجی‌گری قطر، پشت میز مذاکره نشستند. نتیجه این گفت‌وگو، توافقی بود که هدف آن کاهش درگیری‌های مرزی و باز شدن گذرگاه‌های تجاری بود. اما آیا این توافق یک بازی برابر بود؟ واقعیت این است که در این میان، طالبان نه‌تنها امتیاز خاصی نگرفت، بلکه مجبور به پذیرش شرایطی شد که بیش از همه منافع پاکستان را تأمین می‌کند. زمینه‌ی توافق چه بود؟ در هفته‌های اخیر، درگیری‌هایی در مرز افغانستان و

نام‌اش نگیر، بینداز

۱۴۰۴/۰۷/۲۸ 10:41 بدون دیدگاه

در روزگاری، مردی ملای را گفتند: «شراب بیندازیم، می‌نوشی؟» گفت: «نام‌اش نگیر، بینداز!» این حکایت نمونه‌ای از ریاکاری و دوگانگی گفتار و کردار است؛ همان چیزی که امروز در رفتار طالبان نیز به‌روشنی دیده می‌شود. طالبان در ظاهر خود را پاسداران عقیده، استقلال و مرزهای افغانستان می‌نمایانند، اما در عمل، بر سر همان اصول معامله می‌کنند. در شعار، می‌گویند «مرز دیورند را نمی‌پذیریم»، یا اینکه اعضای تحریک طالبان پاکستانی و سایر گروه‌های تروریستی در افغانستان حضور ندارند، اما در عمل، امضا می‌کنند که” یک مکانیسم نظارتی مشخص برای رسیدگی به تهدید تروریسم ناشی از خاک افغانستان به سمت پاکستان

آیا نخبگان غیرپشتون با پاکستان منافع مشترک دارند؟

۱۴۰۴/۰۷/۲۸ 09:31 بدون دیدگاه

در هفته‌ی گذشته، درگیری‌هایی میان نیروهای پاکستان و طالبان در مرزهای شرقی افغانستان رخ داد. هم‌زمان با درگیری‌های نظامی، جنگ رسانه‌ای گسترده‌ای نیز میان دو طرف درگرفت. در این جنگ رسانه‌ای، بیشتر نخبگان اقوام غیرپشتون موضعی انتقادی نسبت به طالبان گرفتند. برخی از نخبگان پشتون این مواضع را با برچسب‌هایی چون «جاسوسی» یا «وطن‌فروشی» پاسخ دادند. اما برچسب‌زدن هیچ‌گاه راه درستی برای فهم پدیده‌ها نیست؛ بلکه ذهن‌هایی را راضی می‌کند که از تفکر گریزان‌اند. برای درک این رفتار، باید ریشه‌های فکری و تاریخی آن را بررسی کرد. یکی از علل و عوامل این همدلی می تواند، ستمگری های طالبان

دوحهٔ دوم؛ واگذاری خط دیورند، محدودیت حاکمیت و بازگشت تدریجی نفوذ آمریکا

۱۴۰۴/۰۷/۲۸ 09:28 بدون دیدگاه

طالبان که در مذاکرات دوحهٔ اول با غرور و اعتماد به نفس بالا توانسته بودند تمامی امتیازات ممکن را به دست آورند، این بار نیز با همان روحیه به مذاکرات با پاکستان وارد شدند. اما نبود میانجی قدرتمند و همسو مانند زلمی خلیل‌زاد، همراه با فشار هدفمند و لابی فعال تیم مذاکره‌کننده پاکستان، ضعف و محدودیت‌های طالبان را آشکار ساخت و حتی از حفظ ظاهر استقلال سیاسی عاجز ماندند. نبود پشتیبانی میانجی با تجربه، طالبان را در موقعیتی قرار داد که وابستگی عملی و محدودیت چانه‌زنی‌شان بیش از پیش نمایان شود. طالبان که پیش‌تر در برابر آمریکا خود

ریشه‌های نازک‌خیالی و زودرنجی در جامعه افغانستان

۱۴۰۴/۰۷/۲۷ 14:28 بدون دیدگاه

جامعه افغانستان، چه در میان زنان و چه مردان، با ویژگی‌هایی چون نازک‌خیالی، زودرنجی، و پر توقعی شناخته می‌شود. این صفات، برخاسته از یک تاریخ پرفشار و تربیت در بستری مردسالار، مملو از سرکوب، تحمیل، و دنباله‌روی است. این یادداشت تلاشی است برای ریشه‌یابی روان‌شناختی و اجتماعی این رفتارها، و پاسخ به این پرسش که چرا شهروندان افغانستان غالباً به کوچک‌ترین اختلاف، حساسیت شدید نشان می‌دهند و ارتباطات‌شان با سوءتفاهم، قهر و گله‌مندی گره می‌خورد. ساختار تربیتی پدرسالار و اقتدارگرا جامعه‌ی سنتی افغانستان همواره با الگوی خانواده اقتدارگرا پرورش یافته؛ جایی‌که پدر تصمیم می‌گیرد و دیگر اعضا صرفاً

وحدت کاذب در سایهٔ تهدید خارجی

۱۴۰۴/۰۷/۲۷ 12:01 بدون دیدگاه

وحدت ملی، گمشدهٔ دیرینهٔ مردم افغانستان است؛ آرزویی که در طول بیش از یک قرن دولت‌سازی، هرگز به واقعیت تبدیل نشد. آنچه راه رسیدن به آن را همواره ناممکن ساخته، زیاده‌خواهی تاریخی و انحصارگرایی سیاسی قوم پشتون در ساختار قدرت است. از زمان تأسیس دولت مدرن در عصر امان‌الله خان تا امروز، قدرت سیاسی در افغانستان نه بر پایهٔ مشارکت برابر شهروندان، بلکه بر محور سلطهٔ قومی، زبان رسمی واحد و حذف تدریجی سایر هویت‌ها بنا شده است. از سرکوب قیام‌های شمال در دههٔ سی تا تبعیض نظام‌مند در نهادهای دولتی در دههٔ نود میلادی، تاریخ افغانستان پر است

تحلیل ژئوپلیتیک مرز دیورند، به عنوان عامل اصلی تنش‌ دیرینه افغانستان و پاکستان

۱۴۰۴/۰۷/۲۷ 11:53 بدون دیدگاه

مرز دیورند صرفاً خطی جغرافیایی میان افغانستان و پاکستان نیست؛ بلکه یکی از پرچالش‌ترین خطوط ژئوپلیتیکی جنوب آسیاست که بیش از یک قرن، روابط افغانستان با همسایه شرقی‌اش را در سطحی از بی‌اعتمادی و کشمکش نگاه داشته است. در روزهای اخیر، بار دیگر تنش‌های دیرینه میان دو کشور به درگیری‌های مرزی و حملات نظامی انجامیده است. به باور من، ریشه اصلی این تنش‌ها در مسئله مرز دیورند نهفته است؛ از همین رو، در این نوشتار با رویکردی ژئوپلیتیکی به بررسی و تحلیل این خط مرزی پرداخته‌ام. فهم این مرز، در حقیقت، فهم ژئوپلیتیک قدرت، تاریخ استعمار و هویت ملی

مقایسه حملات هوایی ۲۰ ساله امریکا بر غیرنظامیان افغانستان و تجاوز هوایی اسرائیل به غزه؛ مشابهت‌ها و پیامدها

۱۴۰۴/۰۷/۲۷ 11:43 بدون دیدگاه

در بیش از دو دهه اخیر، جهان شاهد نمونه‌های زیادی از حملات هوایی گسترده و بی‌ملاحظه علیه غیرنظامیان از سوی کشورهای متجاوز بویژه امریکا و اسرائیل بوده است. در این میان اما به دو نمونه که جلو چشم ما اتفاق افتاد و هزاران تن در قربانی شدند اشاره می کنیم. یکی حملات هوایی بی ملاحظه امریکا و ناتو بر مردم افغانستان و دیگری تجاوز بی باکانه و حملات وحشیانه رژیم اسرائیل طی دو سال گذشته در نوار غزه. هر دوی این حملات منجر به فجایع انسانی گسترده، تخریب زیرساخت‌ها و جان‌باختن هزاران زن، کودک و شهروند بی‌گناه شدند. طبق

اسیر روایت‌ها؛ از سکوت سلول تا فریاد رسانه‌ها

۱۴۰۴/۰۷/۲۷ 11:31 بدون دیدگاه

در طول تاریخ، برخی انسان‌ها نه فقط به دلیل اعمال خود، بلکه به خاطر روایت‌هایی که درباره‌شان ساخته می‌شود، شناخته می‌شوند. عبدالله البرغوتی یکی از این افراد است؛ شخصیتی که زندگی‌اش در سلول‌های زندان اسرائیل سپری می‌شود، اما تصویر و معناهایش در سطح جهان گسترش یافته‌اند. او تنها یک زندانی نیست؛ بلکه نقطه‌ای است که رسانه‌ها، سیاست، افکار عمومی و حتی احساسات جمعی در آن برخورد می‌کنند. پرونده البرغوتی نشان می‌دهد که چگونه رسانه‌ها می‌توانند واقعیت را به روایت و معنا تبدیل کنند، و چگونه یک فرد حتی در محدودترین شرایط می‌تواند نمادی جهانی شود. این یادداشت قصد دارد

آتش‌بس دوحه؛ گفت‌وگو در سایه تهدید

۱۴۰۴/۰۷/۲۷ 10:27 بدون دیدگاه

دور نخست گفت‌وگوهای نمایندگان طالبان افغانستان و دولت پاکستان با میانجی‌گری قطر در دوحه پایان یافته و و دوطرف اعلام کردند که به توافق صلح فوری دست یافتند‌اند. قرار است دور دوم این گفت‌وگوها را ترکیه میزبانی کند. موضوع اصلی مذاکرات، مسئله نفوذ گروه‌های مسلح از خاک افغانستان به پاکستان عنوان شده است. در حالی که نمایندگان طالبان و مقام‌های پاکستانی در دوحه پشت میز مذاکره نشسته‌اند، اما از کابل تا اسلام‌آباد صدای هشدار میاید، دو طرف از واژه‌ها و اصطلاحات استفاده می‌کنند که بیشتر بوی تهدید می‌دهد تا صلح. رسانه المرصاد، نزدیک به استخبارات طالبان، پاکستان را به

احمد مسعود؛ راه ما راه مسعود است، نه نسخه‌های خارجی

۱۴۰۴/۰۷/۲۷ 10:14 بدون دیدگاه

احمد مسعود در مراسم مجازی بزرگداشت جنرال عبدالرازق، فرمانده پیشین پولیس قندهار، با اشاره به وضعیت موجود و درگیری‌های پاکستان با گروه طالبان گفت؛ راه ما راه احمد شاه مسعود است. ما ادامه دهنده‌ای راه او هستیم. این نشست مجازی که جهت یادبود از چهره‌ی ضد تروریزم و ضد پاکستان و طالبان در جنوب افغانستان بود، همچنان صحنه‌ای برای بازتاب دوباره‌ی گفتمان مقاومت ملی و نقد نقش خارجی‌ها در سرنوشت افغانستان نیز به شمار می‌رفت. احمد مسعود، رهبر جبهه مقاومت ملی، در این نشست با تأکید بر اینکه «راه ما راه مسعود و نجات افغانستان تنها در دست مردم

سایه‌ی سنگین بی‌تدبیری در میدانِ نبرد و سیاست

۱۴۰۴/۰۷/۲۶ 11:56 بدون دیدگاه

کارل فون کلوزویتس می‌گویید” جنگ ادامه‌ی سیاست است” جنگ و سیاست دو مولفه‌ی جدانا پذیر و به‌شدت با هم گره خورده استند؛ از این‌رو هر اتفاقی در حوزه‌ی نظامی و جنگ رخ می‌دهد بی‌تأثیر از رویکرد سیاسی نیست؛ آن‌چه مهم و قابل تأمل است. عمل‌کرد نظامیان است که چه‌قدر می‌توانند گردنِ سیاسیون را در میدانِ جنگ و محاربه بلند نگه‌دارند؛ بر بنیاد توصیه‌های سان‌تزو” وقتی فرماندهان از تصمیم‌گیری عاجز باشند دولت‌ها از ایستادگی در برابر دشمن ناتوان می‌شوند”. برخلافِ ما در هر دو حوزه “سیاست- جنگ” دچار چالش‌ها و پارادوکس عمل‌کردی- رفتاری، فراوان بوده‌ایم/ استیم. به‌سخنِ بومی” چیزی گندم

خشونت، فساد و قومگرایی؛ عوامل ناکامی طالبان در حکومت‌داری

۱۴۰۴/۰۷/۲۶ 11:26 بدون دیدگاه

طالبان ابتدا به عنوان گروهی امنیتی برای حفاظت از پایپ‌لاین نفتی ترکمنستان-پاکستان شکل گرفتند و با هماهنگی شرکت یونی‌کال و پاکستانی‌ها فعالیت می‌کردند. در همان زمان، حکومت اسلامی مجاهدین در کابل گرفتار تنش‌های طراحی‌شده توسط پاکستان از طریق حکمتیار بود و اختلاف دیدگاه میان استاد مزاری، استاد سیاف و حکومت اسلامی، چالش‌های دیگری بر سر راه مدیریت کشور ایجاد می‌کرد. در این شرایط، طراحان طالبان فرصت را مناسب دیدند و پروژه طالبان را از یک شرکت امنیتی به گزینه‌ای برای تصرف حکومت ارتقا دادند. با تصرف کندهار، هلمند و چند ولایت دیگر، طالبان به سمت کابل پیش رفتند و

بشار بن برد تخارستانی/ تخاری شاعر نامور، اما ناشناخته

۱۴۰۴/۰۷/۲۶ 11:19 بدون دیدگاه

در حوزهٔ شعر عربي همانند دیگر علوم دسته بندی وجود دارد که از آن به طبقات یاد می‌گردد. میگویند: طبقات شعرا، طبقات فقها، طبقات مفسرین و… ازین رو شاعران و شعر عربي نیز طبقات خود را دارد که به سه طبقه شهرت یافته اند: ۱-طبقه ای جاهلین (شاعران دورهٔ جاهلیت) ۲- طبقه ای مخضرمین (شاعران که هردو دوره، جاهلیت و اسلام دریافته اند ۳-طبقه ای محدثین (شاعران دورهٔ پسا اسلامی) شعر در میان عربها از جایگاه ویژه ای برخوردار است و در تاریخ قبل از اسلام عربها به منظور ارسال پیام، سرزنش وهجو، سرکوب و تحقیر مخالفان، ترغیب جنگجویان