تحلیل

سکولاریسم و انواع آن: از الگوی فرانسه تا تجربه کبک (۱)

۱۴۰۲/۰۶/۲۶ 11:48 بدون دیدگاه

چندی است که در افغانستان میان موافقان و مخالفان سکولاریسم، بحث و گفتگوهای تندی جریان دارد. وقتی نقد و نظرهای موافقان و مخالفان سکولاریسم را می‌خوانیم، به وضوح دیده می‌شود که در این زمینه دچار همان فقر تیوریک هستیم که در زمینه مفاهیم دیگری مانند دموکراسی، جمهوری‌خواهی و امثال آن. اگر بخواهیم بدانیم که سکولاریسم چیست و به چند نوع است، یکی از کتاب‌هایی که می‌تواند در این زمینه ما را رهنمایی کند، کتاب «سکولاریسم و آزادی وجدان» اثر چارلز تیلور و جاسلین مکلور است. این کتاب به همین نام توسط مهدی حسینی به فارسی ترجمه شده و

مذاکرات بین الافغانی یا مذاکرات ملی؟

۱۴۰۲/۰۶/۲۵ 13:48 بدون دیدگاه

حامد کرزی، رییس‌جمهور پیشین کشور و توماس وِست، نماینده‌ی ویژه ایالات متحده امریکا در امور افغانستان، در یک گفت‌وگوی ویدیویی بر ضرورت «گفت‌و‌گوی بین‌الافغانی» برای رسیدن به صلح و ثبات دایمی در افغانستان تأکید کرده‌اند. آقای کرزی گفته است که دو طرف ابراز امیدواری کرده‌اند که زمینه‌ی چنین تفاهمی به زودی فراهم شود. یکی از کلمات که در بیست سال گذشته در مباحث مختلف ملی به صورت سازمان یافته مطرح گردید؛ کلمه “مذاکرات بین الافغانی” بود که به جای “مذاکرات ملی” به کار رفته است. کاربرد این کلمه پس از سال ۲۰۰۵ از سوی حامد کرزی در بین

دموکراسی بدون دموکرات‌ها

۱۴۰۲/۰۶/۲۵ 13:24 بدون دیدگاه

دیروز، روز جهانی دموکراسی بود. سازمان ملل روز ۱۵ سپتمبر را «روز جهانی دموکراسی» نام‌گذاری کرده است تا حمایت و پشتیبانی خود را از جنبش‌های ضداستبدادی اعلام کند. تا چند سال قبل مردم افغانستان نیز از این روز بزرگداشت می‌کردند، اما با تسلط مجدد طالبان پرونده دموکراسی در افغانستان بسته شد و یک حکومت استبدادی که مبنای مشروعیت خود را «تغلب» و تصرف قهرآمیز کشور می‌داند، به قدرت رسید. در روز جهانی دموکراسی باید پرسید که چرا دموکراسی افغانستان فروپاشید و نتوانست بیخ و بن بگیرد و ریشه بدواند و به استحکام برسد؟ من هر باری که به

اصلاح یک باور نادرست در مورد افغانستان

۱۴۰۲/۰۶/۲۵ 11:26 بدون دیدگاه

پندار رایج در مورد افغانستان این است که افغانستان یک کشور فقیر، تروریست، ناآگاه، ناتوان در تصامیم منطقه‌ای و جهانی می‌باشد. این پندار، چهره افغانستان را در نزد کشورهای دور و نزدیک، دگرگون نشان داده است. مشکلات یادشده به طور پراکنده در بخش‌هایی از کشور قابل لمس می‌باشد؛ اما به صورت دربست، سراسر افغانستان را تحت یک داوری قرار داده و از این نظر به آن نگاه‌کردن باوری‌ست نادرست و متاسفانه فراگیر. این نوشته، در پی آن است که به جوانب مختلف مساله پرداخته و این کلاف سردرگم را بکاود. بر خلاف باور رایج که در مورد

خشونت و اقتـدار پدرسالارانه در مدارس دینی

۱۴۰۲/۰۶/۲۳ 17:19 بدون دیدگاه

در یکی دو روز اخیر ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی دست بدست می‌شود که نشان می‌دهد حافظی در یکی از مدارس دینی فاریاب شاگرد خود را بی‌رحمانه لت و کوب می‌کند. چنان بی‌رحمانه در عصر کنونی مردم با حیوانات چنین رفتاری نمی‌کنند. چنین رفتار از کجا نشئت می‌گیرد؟ یکی از چیزهایی که باید در آسیب‌شناسی مدارس بررسی شود، چگونگی رابطه شاگرد و استاد است. در حالی که نظام‌های آموزش و پرورش در دنیای کنونی شاگردمحوراند، اما مدارس افغانستان و پاکستان هنوز با همان ساختار سنتی استادمحور اداره می‌گردد. آن‌هایی که تاریخ آموزش و پرورش در جهان اسلام را مطالعه

پیامدهای نگاه حریصانه و استعماری به افغانستان

۱۴۰۲/۰۶/۲۳ 15:29 بدون دیدگاه

با گذشت دو سال از تسلط مجدد طالبان، در یک جمع‌بندی می‌توان گفت که در میان کشورهای منطقه و جهان دو نوع نگاه نسبت به مساله افغانستان وجود دارد: ۱) نگاه حقوق بشری؛ ۲) نگاه استعماری. نگاه حقوق بشری به مساله‌ی افغانستان، عبارت از نگاهی است که طالبان را متهم به تشکیل حکومت تک‌قومی، حذف زنان، ستم بر اقوام و اقلیت‌های مذهبی و نادیده‌گیری حقوق شهروندان کرده و تشکیل حکومت فراگیر ملی و رعایت حقوق زنان را به عنوان پیش‌شرط‌های به رسمیت‌شناسی حکومت این گروه مطرح می‌کند. این نگاه، نگاه غالب در میان کشورهای منطقه و جهان است

در فضیلت تنهایی

۱۴۰۲/۰۶/۲۳ 12:44 بدون دیدگاه

امروز سالروز رحلت پیامبر بزرگوار اسلام است. دیروز هنگامی که داشتم به این مناسبت فکر می‌کردم، پرسشی در ذهنم شکل گرفت مبنی براین‌که چرا باری تعالی، پیش از بعثت پیامبر اسلام و در ایام کودکی و شیرخوارگی‌اش، جان پدر و مادر وی را گرفت و آن بزرگوار را تنها گذاشت؟ آیا در تنهایی هم فضیلتی است؟ این پرسش برای من از لحاظ دیگری نیز اهمیت دارد و آن مساله یتیمان سرزمینم می‌باشد. در کشور عزیزمان افغانستان نزدیک به نیم قرن می‌شود که جنگ و خشونت بیداد می‌کند و فاجعه می‌آفریند. در جنگ‌های که تاهنوز در کشورمان جریان دارد بیش

حذف فقه جعفری از کتب درسی، روایتی از درون یک دانشگاه

۱۴۰۲/۰۶/۲۳ 12:34 بدون دیدگاه

دقیق یادم است، یک روز گرم تابستانی و روال عادی درسی بود که سر و کله استاد ثقافت با ریش انبوه و چهره‌ی عبوس نمایان گشت. وی مثل همیش با جمله‌ی السَّلام علیکم که با دقت آن‌را از مخرج‌اش ادا می‌کرد وارد صنف درسی شد. همه به احترام وی از جا برخاستند و استاد بدون احوال‌پرسی و مقدمه که عادت همیشگی‌اش بود مستقیم دنبال موضوع درسی رفت. اتفاقا عنوان درس آن‌روز راجع به اصول و زیربنای اسلام بود؛ استاد بعد از روخوانی چپتر نوت و بیان چند جمله‌ی ناقص که علمیت و ظرفیت علمی‌اش بیشتر از آن ایجاب

رویکرد یک‌پارچه؛ راهکار منطقه و جهان برای پاسخ‌گوسازی طالبان

۱۴۰۲/۰۶/۲۲ 14:56 بدون دیدگاه

هدربار، مسوول بخش زنان سازمانِ دیدبان حقوق بشر، گفته است که قرار است شورای امنیت سازمان ملل در ۱۷ نوامبر ۲۰۲۳ توصیه‌های آینده‌نگر را برای رویکردی یک‌پارچه و منسجم از سوی جامعه بین‌المللی در قبال چالش‌های کنونی که افغانستان با آن مواجه است، ارایه کند. چه نیازی به این توصیه‌ وجود دارد و چرا شورای از ضرورت رویکرد یکپارچه صحبت می کند؟ نیاز به توصیه همزمان با تسلط مجدد طالبان در افغانستان، جامعه جهانی و کشورهای منطقه، چند پیش‌شرطی برای به‌رسمیت‌شناسی حکومت این گروه وضع کردند. این پیش‌شرط‌ها شامل مطالبات چون قطع رابطه با تروریسم بین‌المللی، تشکیل

چرا مبارزات بیرون‌مرزی مهم است؟

۱۴۰۲/۰۶/۲۲ 10:56 بدون دیدگاه

اعتصاب غذایی خانم تمنا زریاب پریانی دیروز رسماَ پایان یافت. او به مدت ۱۲ روز در شهرِ کلنِ آلمان اعتصاب غذایی کرد تا از جهان مطالبه کند که اقدامات زن‌ستیزانه‌ی طالبان را آپارتاید جنسیتی تلقی کنند و با این گروه برخورد جدی نمایند. خانم پریانی دیروز پس از ۱۲ روز به اعتصاب غذایی خود پایان بخشید و گفت که به زودی مرحله جدیدی از مبارزات خود را آغاز می‌کند. اگرچه کشورهای غربی حتا در حد صدور یک اعلامیه هم به اعتصاب غذایی خانم پریانی واکنش نشان ندادند، اما این امر نباید باعث دل‌سردی مبارزان راه آزادی و عدالت

۱۱ سپتامبر؛ آغاز بیست سال جنگ و خشونت بی هدف با پایان ننگین

۱۴۰۲/۰۶/۲۱ 13:24 بدون دیدگاه

۲۲ سال قبل از امروز چند عضو گروه القاعده چهار هواپیمای مسافربری را که در فضای آمریکا در حال پرواز بودند ربوده و به چند ساختمان از جمله ساختمان تجارت جهانی در نیویارک و وزارت دفاع آمریکا در واشنگتن کوبیدند که در نتیجه آن نزدیک به سه هزار نفر کشته شدند و صدها تن دیگر مجروح گردیدند. ساعاتی بعد از این حمله، جورج بوش، رئیس جمهور وقت آمریکا، القاعده را دشمن درجه یک امنیت جهانی خوانده و جنگ علیه این گروه را اعلام نمود. چند روز بعد از این حادثه هم با توجه به گمانه‌‌زنی‌های آمریکا راجع به رابطه

القاعده و حادثه ۱۱ سپتمبر

۱۴۰۲/۰۶/۲۱ 13:11 بدون دیدگاه

در ۲۲مین سال‌گرد حملات القاعده بر برج‌های سازمان تجارت جهانی در نیویورک قرار داریم؛ حادثه‌ای که باعث شد که جورج پسر به شماری از کشورهای اسلامی، از جمله افغانستان، لشکرکشی کند. عامل و طراح این حمله، سازمان القاعده بود. سازمان القاعده، سازمان تروریستی بود که توسط اسامه بن لادن و شماری دیگری از عرب‌های افغان تهداب‌گذاری شده بود. عرب‌های افغان، به عرب‌هایی اطلاق می‌گردد که در جهاد افغانستان علیه اتحاد جماهیر شوروی حضور داشتند. گفته می‌شود در دوره جهاد علیه اتحاد جماهیر شوروی حدود ۵۰۰۰ عربستانی، ۳۰۰۰ یمنی، ۳۰۰۰ الجزایری، ۲۰۰۰ مصری، ۴۰۰ تونسی، ۳۵۰ عراقی، ۲۰۰ لیبیایی

فعالیت‌های اعتراضی تمنا زریاب پریانی از کابُل تا آلمان

۱۴۰۲/۰۶/۲۰ 15:34 بدون دیدگاه

تمنا زریاب پریانی، دختری از افغانستان است که در این روزها در شهر کلن آلمان، نسبت به بی‌توجهی جهان به مساله افغانستان دست به اعتصاب زده است. هدف او از این اعتصاب، اعمال فشار بر جامعه جهانی است تا آپارتاید جنسیتی در افغانستان را به رسمیت بشناسند. طالبان از روزی که وارد افغانستان شده‌اند بیش از ۵۰ فرمان محدودکننده علیه زنان صادر کرده و بانوان را از حق کار و تحصیل و حضور در اماکن عمومی محروم کرده‌اند. اقدامات زن‌ستیزانه‌ی حکومت طالبان را بسیاری از فعالان مدنی و مسوولان نهادهای حقوق بشری، مصداق تام و تمام «آپارتاید

خدمات القاعده و طالبان به امپراتوری آمریکا

۱۴۰۲/۰۶/۲۰ 14:36 بدون دیدگاه

معمولاً وقتی از اسامه بن لادن، رهبر مقتول سازمان تروریستی القاعده صحبت می‌شود، نخستین چیزی که در ذهن آدمی مجسم می‌گردد، تصویر مرد پرشور و آتشینی است که فرمان درهم کوبیدن برج‌های دوگانه‌ی سازمان تجارت جهانی در نیویورک را صادر کرد و غرور و تکبر بزرگ‌ترین امپراتوری تاریخ بشری را به تمسخر گرفت. بر بنیاد این تصویر، اسامه بن لادن مردی پنداشته می‌شود که با حمله به نیویورک و پنتاگون، یک امپراتوری را به منازعه فراخواند و افسانه‌ی آسیب‌ناپذیری آن را به چالش کشاند. از آن‌جایی که ایالات متحده امریکا مسئول یک‌سری نابسامانی‌ها و شوربختی‌های جهان

اتحاد اقوام از دیدگاه سراج الدین حقانی و تحت حاکمیت طالبان

۱۴۰۲/۰۶/۲۰ 12:14 بدون دیدگاه

سراج الدین حقانی وزیر داخله طالبان طی سفر به ولایت بامیان و در جمع بزرگان محلی این ولایت گفته است که اتحاد و همدلی ضرورت امروز جامعه افغانستان می باشد و نیاز است که اتحاد شیعه و سنی بر همین مبنای فعلی تقویت و حفظ شود. اما با نگاه دقیق به سخنان حقانی در می‌یابیم که هدف وی حفظ اتحاد نه بلکه اطاعت تام جامعه تشیع و هزاره‌ها از حاکمیت طالبان است. چون اگر منظور وی اتحاد بر مبنای برادری و برابری باشد؛ با احتساب دقیق بررسی تشکیلات حکومتی طالبان، چگونه می‌شود که بر اتحاد یک طرفه باورمند بود

ما و قهرمان

۱۴۰۲/۰۶/۱۹ 11:02 بدون دیدگاه

در گذر نزدیک به‌دو دهه‌ای پسین، هم‌چنان‌که بسیاری از هم‌سنگران و نزدیکان و نیز مدّعیان جای‌نشینیِ قهرمان‌ملی، آمر صاحب احمدشاه مسعود، غیر از پاره‌ی سخنان سیاسیِ موسمی و توصیفی و تجلیل‌آمیز و برخی کارهای شکلی، بر نهج و مسیر او گام نگذاشتند، و آرمان‌های او را فرو نهادند و یا نتوانستند چیزی مهم و چشم‌گیر در راستای شناساندن شخصیّت او به‌دست دهند، متاسفانه فرهنگیان یا قلم‌به‌دستان و کتاب‌خوانان ما هم‌چنان فراتر از برخی کارهای نمادین نرفتند، و نتوانستند کاری چشم‌گیر و بنیادین و درخور توجه انجام دهند که بتواند جنبه‌های پنهان و ناگفته‌ای شخصیّت و به‌سخن دیگر، سویه‌های

اسلام طالبانی

۱۴۰۲/۰۶/۱۹ 10:46 بدون دیدگاه

نویسنده : فارس الحباشنة ، روزنامه نگار اردنی برگردان : عدنان ارسلان طالبان در افغانستان رویکرد و شیوه زندگی دلخواه خودشان را بر دیگر مسلمانان تحمیل می‌نمایند. طالبان با زور، اکراه و خشونت رویکرد خودشان نسبت به زندگی، جامعه و هستی را بر دیگران تحمیل می‌کنند. از آن‌جا که آ‌ن‌ها می‌خواهند شیوه زندگی، اقتدار دینی و اجتماعی خود را اجرا نمایند و آن را بخشی از زندگی روزانه مردم بگردانند، باید دارای دولت و نظام باشند. در جامعه‌های اسلامی محدویت‌ها و توصیه‌هایی زیر نام اخلاق وجود دارد که در واقعیت نزدیک به «نظام آداب سلوک» می باشد. اخلاق

هنگامی که زندانی و زندانبان، یک ترانه را زمزمه می‌کنند.

۱۴۰۲/۰۶/۱۹ 10:32 بدون دیدگاه

حسین جعفریان، شاعر ایرانی از مجلس احمدشاه مسعود، روایتی مشهور دارد. او می‌گفت: در دهکده‌ی خواجه بهاءالدین بودیم (خط اول نبرد با طالبان). جنگ سختی در گرفته بود و مسعود، جنگ را رهبری می‌کرد. از شب قبل، صحبت ما درباره‌ی شعر، گل کرده بود. حرف‌هایی درباره‌ی شعر سپید داشت. فرمانده‌هایش جرأت نداشتند حرفش را قطع کنند؛ اما خودشان را می‌خوردند. بالاخره ملا قربان، رفیق نزدیکش جلو آمد و گفت: بسیار ببخشین آمرصاحب، حالی گپِ عملیات است و نه ادبیات. مسعود گفت: «مردکه، تمام ای عملیات، از خاطر ادبیات است.»این تشخیص دقیقی برای مبارزه است که مبارزه، بدون

معضل کوچی‌ها در پنجشیر

۱۴۰۲/۰۶/۱۹ 10:07 بدون دیدگاه

به تازگی کوچی‌ها معلمی را در ولسوالی پریان ولایت پنجشیر با تفنگچه به قتل رسانده‌اند. این آخرین واقعه‌ای است که به دست کوچی‌ها در پنجشیر صورت می‌گیرد. از این اتفاق‌های خرد و کوچک از زمان تسلط طالبان بر پنجشیر، بسیار اتفاق افتاده است. در طول سال‌های متمادی، مردم پنجشیر در برابر کوچی‌ها از خودگذری و ایثار نشان داده‌ و اجازه داده‌اند آن‌ها آزادانه به پنجشیر بیایند و مواشی خود را در علفچرها بچرانند. در دوران مقاومت به رهبری احمدشاه مسعود نیز، در شرایطی که پنجشیر از هر سو در محاصره قرار داشت، کوچی‌ها حق داشتند به

مسعود؛ نابغه نظامی که برای صلح و عدالت جنگید

۱۴۰۲/۰۶/۱۸ 13:36 بدون دیدگاه

نام احمد شاه مسعود با نام افغانستان “آزاد” عجین شده است. وی برای آزادی، حفظ هویت ملی، فرهنگ فارسی و تحول در تغییر در ساختار سیاسی بر اساس نیازهای جامعه یک‌ تنه در مقابل تمامی دشمنان خارجی و گروه‌‌های تروریستی ایستاد و در این راه نیز قربانی شد. احمد شاه مسعود با دلی سرشار از عشق به وطن، فرهنگ و ادبیات فارسی و آزادی و عدالت برای استقلال و حفظ هویت خود جنگید و به نماد استقلال افغانستان تبدیل شد. تکرار مکرر جزئیات شهادت وی، فعالیت‌های چریکی او علیه شوروی و سپس جنگ بی امان بر ضد طالبان تحت حمایت پاکستان