روایت فتح؛ پژواک غیرت در کوچه‌پس‌کوچه‌های هرات

دسته: تحلیل
نویسنده: محمد خالد صدیقی
1404/01/29
9:55 ق.ظ
بازدید: 11

پایگاه خبری تحلیلی روایت : در تاریخ هر ملتی، روزهایی طلوع می‌کنند که خورشید آن نه از مشرق جغرافیا، که از افق ایمان و غیرت سر برمی‌آورد؛ روزهایی که ملت‌ها خود را بازمی‌شناسند، با گذشته‌شان آشتی می‌کنند و به آینده‌ خود معنا می‌بخشند. ۲۹ حمل ۱۳۷۱ خورشیدی یکی از همان روزهاست، روزی که هرات، شهر شعر و شمشیر، دیوارهای سکوت و ستم را درهم شکست و ندای آزادی از ماذنه‌های آن طنین‌انداز شد. فتح هرات، نقطه‌ پایان یک اشغال نبود، آغازی بود بر یک بیداری بزرگ. این روز، روزی‌ست که سلاح ایمان از غلافِ سکوت بیرون آمد و ریشه‌های ظلم را لرزاند. این روز، روزی‌ست که خاکستر سال‌ها اشغال، جرقه‌ی آتش غیرت را شعله‌ور ساخت و مردانی با دستانی خالی اما دل‌هایی لبریز از نور، در برابر ارتشی مجهز به میدان آمدند؛ ارتشی که تانک داشت اما انگیزه نداشت، و مردمی که سلاح نداشتند اما روح‌شان افق‌ها را درمی‌نوردید.

در تاریخ هر ملتی، روزهایی طلوع می‌کنند که خورشید آن نه از مشرق جغرافیا، که از افق ایمان و غیرت سر برمی‌آورد؛ روزهایی که ملت‌ها خود را بازمی‌شناسند، با گذشته‌شان آشتی می‌کنند و به آینده‌ خود معنا می‌بخشند. ۲۹ حمل ۱۳۷۱ خورشیدی یکی از همان روزهاست، روزی که هرات، شهر شعر و شمشیر، دیوارهای سکوت و ستم را درهم شکست و ندای آزادی از ماذنه‌های آن طنین‌انداز شد.
فتح هرات، نقطه‌ پایان یک اشغال نبود، آغازی بود بر یک بیداری بزرگ. این روز، روزی‌ست که سلاح ایمان از غلافِ سکوت بیرون آمد و ریشه‌های ظلم را لرزاند. این روز، روزی‌ست که خاکستر سال‌ها اشغال، جرقه‌ی آتش غیرت را شعله‌ور ساخت و مردانی با دستانی خالی اما دل‌هایی لبریز از نور، در برابر ارتشی مجهز به میدان آمدند؛ ارتشی که تانک داشت اما انگیزه نداشت، و مردمی که سلاح نداشتند اما روح‌شان افق‌ها را درمی‌نوردید.

آغاز جهاد، حماسه‌ای در دل ظلمت

چهارده سال پیش از این روز بزرگ، مردم افغانستان با تجاوز ارتش سرخ شوروی مواجه شدند؛ امپراتوری نظامی‌ای که خود را شکست‌ناپذیر می‌پنداشت. اما هرات، همچون سدی از ایمان، پیشاپیش کوه‌های صعب‌العبور و بیابان‌های خشک، به قامت ایستاد. از کوچه‌های قنده‌هار تا دره‌های پنجشیر، از بلندی‌های بدخشان تا دشت‌های فراه، ملتی برخاست که تسلیم را در لغت‌نامه‌اش راه نداده بود.
در این میان، هرات جایگاه ویژه‌ای داشت. شهری که همواره خاستگاه علم، فرهنگ و هنر بود، اکنون سنگر مقاومت شده بود. و در رأس این قیام، چهره‌ی آشنای تاریخ معاصر افغانستان، امیر جهاد و مقاومت، محمد اسماعیل خان ایستاده بود. مردی که نامش با شهامت، مدیریت، تدبیر و تسلیم‌ناپذیری گره خورده است. او نه تنها فرمانده‌ای نظامی، بلکه معمار یک بیداری تاریخی بود؛ مردی که هرات را از چنگال استبداد آزاد ساخت و پس از آن، پایه‌های نظم و عدالت را بر خرابه‌های جنگ برافراشت.

هرات، شهری که از خاکستر برخاست

پس از فتح هرات، آنچه رخ داد، صرفاً بازپس‌گیری یک شهر نبود. اسماعیل خان، با درایتی بی‌نظیر، جلو هرج‌ومرج را گرفت؛ نهادهای مردمی را احیا کرد، امنیت را برقرار نمود و در مدتی کوتاه، هرات را به الگویی از مدیریت مردمی و توسعه در دل آشوب عمومی افغانستان تبدیل ساخت. مدارس باز شدند، شفاخانه ها فعال شدند، جاده‌ها مرمت شد و چراغ امید در دل‌های مردم روشن گردید.
او به انتقام نیندیشید، به بازسازی اندیشید. این رویکرد نه‌تنها ثمره‌ی بینش سیاسی و اخلاقی او بود، بلکه برگ زرینی در کتاب تاریخ جهاد افغانستان به شمار می‌رود؛ صفحه‌ای که نشان می‌دهد جهاد، صرفاً جنگ نیست، بلکه رسالتی‌ست برای خدمت، برای سازندگی، برای عدالت.

شهادت، قیمت آزادی

اما این پیروزی آسان به دست نیامد. هزاران فرزند این خاک در راه آزادی، جان‌شان را نثار کردند. جوانانی که در دل شب‌های سرد، با شکم گرسنه و سلاح‌های ابتدایی، در برابر تانک‌ها ایستادند؛ مادرانی که لباس عزا بر تن کردند، اما فرزندان‌شان را با افتخار به سنگر فرستادند؛ پدرانی که قامت‌شان خم شد اما دل‌شان محکم ماند.
این شهدا، بی‌ادعاترین قهرمانان تاریخ ما هستند. آنان که نه به خاطر نام و نشان، بلکه برای خدا، مردم و وطن جنگیدند. آنان که هر مرمی را با دعا شلیک کردند، و هر لحظه‌ای را با یاد خدا استوار ماندند.

از دیروز تا امروز؛ صدای تاریخ خاموش نمی‌شود

امروز، در حالی‌که بسیاری از آن نسل پرافتخار در مهاجرت، تبعید و فراموشی روزگار می‌گذرانند، ما فرزندان همان سنگرها، باید مشعل یادشان را زنده نگه داریم. نسل امروز باید بداند که آزادی بر سر سفره نیامده، بلکه در خون مجاهدان و اشک مادران آبیاری شده است.
ما باید بخوانیم، بنویسیم، روایت کنیم تا فراموش نکنیم؛ تا نسل آینده نیز بداند که ایمان، وقتی با اراده همراه شود، می‌تواند قدرت‌های جهانی را به زانو درآورد.

نتیجه‌گیری: چرا ۲۹ حمل را باید زنده نگه داریم؟

۲۹ حمل، تنها برگ تاریخ نیست؛ یک سرمایه‌ی ملی، یک الگوی موفق از جهاد، مدیریت و گذار از جنگ به صلح است. در جهانی که روایت‌های تحریف‌شده بر حافظه‌ی ملت‌ها سایه انداخته‌اند، زنده نگه‌داشتن چنین روزهایی یعنی دفاع از حقیقت، کرامت و هویت.
باشد که این روز، همچنان الهام‌بخش وحدت ملی، آگاهی اجتماعی و مقاومت در برابر هر نوع ظلم و اشغال باقی بماند.

نوشته های مرتبط :