طالبان؛ تقدم عنعنه بر مذهب

دسته: تاریخ, تحلیل, عقیده, گفتگوی ملی, هویت
نویسنده: تحریریه روایت
1401/12/16
10:55 ق.ظ
بازدید: 4

امروز ۱۵ حوت، روز آغاز سال تحصیلی جدید در دانشگاه‌های کشور است. طالبان با اعلامیه‌ای از دانشجویان پسر خواسته‌اند که در کلاس‌های درس خود حاضر شوند اما از دختران نه.

در ختم سال تحصیلی ۱۴۰۱ ملاهبت‌الله فرمانی صادر کرد که بر بنیاد آن دروازه دانشگاه‌ها به روی دانش‌جویان دختر تا به امر ثانی بسته اعلام شد؛ امری که هنوز صادر نشده و معلوم نیست که هرگز صادر خواهد شد یا خیر.

طالبان را جهان به عنوان یک گروه اسلام‌گرا می‌شناسند. به همین دلیل هر آن ناروایی را که این گروه مرتکب شوند، دیگران به اسم اسلام می‌نویسند. اما اگر نیک بنگریم رفتار زن‌ستیزانه‌ی این گروه ریشه در سنت‌های عقب‌مانده‌ی قبایلی دارد، نه در اسلام. باری فیض محمد کاتب، مورخ معروف و نویسنده کتاب «سراج‌التواریخ» در باره‌ی افغانستان نوشته بود که در این‌جا عنعنه (سنت) برتر و مقدم‌تر از مذهب پنداشته می‌شود. من که می‌بینم این سخن او بیش‌تر از همه در باره‌ی طالبان صدق می‌کند. طالبان اگر چه خود را یک گروه مذهبی می‌دانند اما تا هنوز یک دلیل مذهبی و قرآنی برای منع آموزش زنان نتوانسته‌اند ارایه کنند. زیرا آموزه‌های قرآنی و مذهبی بر آموزش زنان تاکید دارد. من چندی پیش کتابی از امام رستغفنی یکی از علمای بزرگ حنفی در ماوراءالنهر و شاگرد امام ابومنصور ماتریدی را می‌خواندم که در آن چنان بر آموزش زنان تاکید شده که گفته است آن‌ها حق دارند از خانه بدون اجازه شوهر بیرون شوند اگر به مجلس علم می‌روند. این در حالی است که نویسنده‌ی آن کتاب در باره بیرون شدن زنان از خانه بدون اجازه شوهر در سایر موارد موضع سخت‌گیرانه‌ی اتخاذ کرده است

همچنین بخوانید: رینا امیری: توجیهات و بهانه‌های طالبان در داخل، منطقه و جهان رد شده است

در عوض، طالبان در خصوص منع آموزش زنان بیش‌تر به سنت‌های قبیله‌ای استناد می‌کنند و پای فرهنگ افغانی را به میان می‌کشند.

فرهنگ افغانی عبارت از مجموعه ارزش‌ها، رسوم و عنعناتی می‌باشد که در طول هزاران سال زندگی شکل گرفته و در میان افغان‌ها تبدیل به سنت گردیده است. این ارزش‌ها که بیش‌تر ملهم از طرز زندگی قبیلوی می‌باشد، در کنار یک‌سری عناصر خوب، عناصری ضداجتماعی مانند بی‌رحمی، استبداد، ناامنی، فساد، تبارپرستی، چادرنشینی، کم‌توجهی به علم و دانش، زن‌ستیزی و کهنه‌پرستی را نیز شامل می‌شود. متاسفانه در جامعه‌ی قبایلی افغانستان کسی عناصر خوب این فرهنگ را از زشتش و کارآمد آن را از ناکارآمد و غیراسلامی و غیرانسانی‌اش تفکیک نمی‌کند، بلکه به همه‌ی شان یک‌سان به چشم ارزش‌های قابل احترام می‌نگرند.

جان اندرسن، پژوهش‌گر معروف امریکایی که در مورد افغانستان تحقیق کرده‌است در این باره می‌نویسد: «میان غلزایی‌ها – غالباً ارزش‌هایی سنتی «پختونوالی» از ارج و بهای بیش‌تری برخوردار است تا احکام شریعت و نصوص دینی. به گونه نمونه؛ در شریعت اسلامی، طلاق و بهره بردن از میراث و داشتن ملکیت، به حیث بخش‌ها و پاره‌هایی از حقوق زن شناخته شده است اما در میان قبیله غلزایی، این حقوق عملاً نادیده گرفته می‌شود. بدین معنا که زنان از حق طلاق، میراث و داشتن ملکیت محروم هستند».

حکام و گروه‌های سیاسی که نیز از میان این قبایل بر می‌خیزند، متاسفانه بیش‌تر خود را ملتزم به اجرای این رسوم می‌دانند تا آموزه‌های اسلامی و انسانی. و بدین طریق در افغانستان همیشه مذهب قربانی عنعنه شده و ارزش‌های اسلامی و انسانی متروک و مهجور باقی می‌مانند. به همین دلیل من فکر می‌کنم یکی از رسالت‌های علماء و دانشمندان مان این است که تلاش کنند که سره و ناسره را از هم تفکیک نموده و آموزه‌های ناب اسلامی را به خورد مردمان دهند. اصلاح دینی نه تنها باعث تدین مردم مان خواهد شد، بلکه ما را در امر توسعه و انکشاف نیز یاری خواهد بخشید. آموزه‌های ناب اسلامی نه تنها که مخالف ترقی و پیشرفت و حقوق زنان نیست، بلکه ممد آن نیز می‌باشد.

همچنین بخوانید: زمان برگزاری آزمون کانکور لوگر اعلام شد؛ خبری از داوطلبان دختر نیست

نوشته های مرتبط :