تغلب گفتمان قومی بر اومانیسم و مدل‌های دولت‌داری در ۱۰۰سال پسین افغانستان

دسته: تحلیل
نویسنده: محمد مبین شیرزاد
1403/12/28
11:06 ق.ظ
بازدید: 35

پایگاه خبری تحلیلی روایت : دست‌کم در صدسال پسین افغانستان، ۸قانون‌اساسی و شش ایدولوژی سیاسی و چندین خوانش حقوق‌بشری و مدرن را پشت‌سر گذاشته است. همه‌ این مؤلفات و خوانش‌ها مغلوب روایت‌ها و سازوکار قومی شده‌است. رژیم‌ها–ایدولوژی‌های: شاهی، مشروطه، کمونیزم (لیننستی و مائویستی)، اخوانیزم، وهابیزم و دمواکراتیک. در صدسال پسین همه مغلوب روایت و تولید گفتمان قومی‌ شده‌اند. همین‌سان خوانش‌ها و قرائت و عناصر حقوق‌بشری و مدرن نیز مغلوب بازتولید گفتمان‌های قومی در افغانستان شده‌اند.

با آن‌که مقتضای طبع و شیوه‌ زیسته‌ی امروز، انسانی‌زیستن در پرتو و چارچوب ارزش‌ها و اخلاق اومانیستی است. خِرد بشری نیز؛ بنابر شرایط حاکم–حکم بر انسانی‌زیستن می‌کند. اما اسف‌بار–این‌که در جامعه‌ای ما، چارچوب‌ها و ساختار از پایین–بالا بر مبنای هویت قومی و ارزش‌های قومی و ملاک و داوری‌های قوم و اتنیکی استوار یافته است. لاعلاج گذار از برهوت قومی حاکم، مستلزم نگرش و سازوکار قومی است تا سازوکار اومانیستی.

دست‌کم در صدسال پسین افغانستان، ۸قانون‌اساسی و شش ایدولوژی سیاسی و چندین خوانش حقوق‌بشری و مدرن را پشت‌سر گذاشته است. همه‌ این مؤلفات و خوانش‌ها مغلوب روایت‌ها و سازوکار قومی شده‌است. رژیم‌ها–ایدولوژی‌های: شاهی، مشروطه، کمونیزم (لیننستی و مائویستی)، اخوانیزم، وهابیزم و دمواکراتیک. در صدسال پسین همه مغلوب روایت و تولید گفتمان قومی‌ شده‌اند. همین‌سان خوانش‌ها و قرائت و عناصر حقوق‌بشری و مدرن نیز مغلوب بازتولید گفتمان‌های قومی در افغانستان شده‌اند.

این مصادیق به‌وضوح تبیین می‌کند، مشکل اساسی و بنیادی افغانستان قومی است. رهیأفت آن نیز قومی است. هر گذار و تقلای که نتواند مبنای و مسئله‌ی گفتمان قومی را برتابد و درپرتو آن سیاست‌اندیشی کند. مانند: رژیم‌های گذشته الحق محکوم به شکست است. در ساختارهای که حتا مراودات و بازخوردهای اجتماعی‌اش بر مبنای عناصر قومی تعریف‌شده. هر گذاری از نشانی اومانیسم‌گرایی، مغلوب گفتمان قومیت است.

گذار از معضله‌ی گفتمان قومی در افغانستان، منوط و مرتبط بر آگاه‌سازی لایه‌های متعدد و بنیادین جامعه؛ به‌ویژه گروهی نخبگان و اکادمیک مسبوق بر معایب و نواقص و آسیب‌های گفتمان قومی است–که متأسفانه در افغانستان تا کنون هیچ فرد از این مختصه وجود نداشت–نپرداخته است. هرازگاهی که اکثر جامعه‌ای به‌آگاهی و درک حقوق‌شهروندی، اومانیسم، عدالت‌اجتماعی، قومی، برابری جنسیتی‌و چشم‌انداز فرهنگی مدرن و متکثر دست‌یافت. وانگهی! می‌توان بر برساخته‌ها و قردادهای اجتماعی و بشری موسوم بر مدل‌های دولت‌داری و حکومت‌داری بر مبنای ارزش‌های اومانیستی. لااقل به‌گونه‌ای نسبی دست‌یافت. لابُد همان آش است–همان کاسه.

همچنین بخوانید: امریکا: از پاکستان می‌خواهیم تا به تعهدات خود در برخورد با پناه‌جویان اهل افغانستان پایبند باشند

نوشته های مرتبط :