تحلیل

نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل؛ برای افغانستان این نهادها چه کاری انجام داده است؟

۱۴۰۴/۰۶/۱۷ 12:08 بدون دیدگاه

در حالی‌که شصتمین نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل در ژنو در حال برگزاری است و طبق اخبار، گزارش تازه‌ای از وضعیت افغانستان ارائه شده؛ اما پرسش‌های جدی درباره کارآمدی این نهاد و نقش آن در بهبود وضعیت حقوق بشر در کشورهای بحران‌زده، به‌ویژه افغانستان، مطرح می‌شود. با توجه به تاریخچه عملکرد این شورا و نهادهای مشابه و حتی سازمان های مقدرتر مانند شورای امنیت و مجمع عمومی سازمان ملل، بسیاری به تأثیر واقعی این نشست‌ها و گزارش‌ها ابراز تردید می‌کنند. سوال اساسی در باره نهاد حقوق بشر سازمان ملل این است که چرا این شورا نتوانسته نقش مؤثری

خوش‌آمدگویی بی‌جا؛ همدستی ناخواسته با پروژهٔ خاموش‌سازی مقاومت وعدالتخواهی

۱۴۰۴/۰۶/۱۷ 11:44 بدون دیدگاه

مقدمه امروز مهاجران افغانستانی در اروپا و آمریکا با یک چالش مهم روبه‌رو هستند: موج تازه‌ای از وزیران، وکیلان، فرماندهان و افسران جمهوریت که پس از تحویل دهی کشور افغانستان را ترک کردند. این افراد که روزگاری بر مسند قدرت بودند، اکنون در صف پناهندگان قرار گرفته‌اند. پرسش اصلی این است: مهاجران قدیمی، که سال‌ها درد غربت را چشیده‌اند، چگونه باید با آنان رفتار کنند؟ اگر به استقبال گرم، احترام بی‌جا و خوش‌آمدگویی پرشور رو آورند، یک خطر بزرگ در کمین است که ناخواسته در پروژه‌ای شریک می‌شوند که هدف آن خاموش‌سازی مقاومت در برابر طالبان است. ۱. رفاه،

روز جهانی سوادآموزی؛ چراغی که در افغانستان خاموش مانده‌است

۱۴۰۴/۰۶/۱۷ 11:01 بدون دیدگاه

هشتم سپتامبر/ ۱۷ سنبله، در تقویم جهانی روز بین‌المللی سوادآموزی ثبت شده است. این نامگذاری با تصویب قطعنامه‌ای در سازمان ملل و در چارچوب یونسکو انجام شده است. هدف از تعیین این روز، یادآوری اهمیت آموزش و نشان دادن این حقیقت است که بی‌سوادی یکی از بزرگ‌ترین موانع پیشرفت اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی جوامع است. روز جهانی سواد آموزی یادآوری می‌کند که خواندن و نوشتن اساسی‌ ترین ابزار برای زندگی، استقلال و رشد هر انسان و جامعه است. وقتی این مناسبت را در تقویم جهانی دیدم، ذهنم بی‌اختیار به افغانستان رفت؛ کشوری که سال‌ها در فهرست بالاترین نرخ بی‌سوادی

برشی از رمانِ عقابان پامیر

۱۴۰۴/۰۶/۱۷ 10:10 بدون دیدگاه

سواری به سرعت ازییلاق بیرون زده بود،ازمیان دره به سوی کوه های کبودِ فام میتاخت. زمانی که انبوه درختان جنگل رادید، ایستاد، مدتی روی تپه لگام کشید، بعدبه اطراف نگاه کرد، کسی دیده نمیشد، صدایی به گوش نمی رسید، هرازچندگاه پرنده ای در دور دستهاسکوت را درهم میشکست، سایهِ درخت های بلندجنگل چون اشباح به نظرمی رسید. سوار همه جاراپایید،باوجودکه اطراف رامی شناخت، امادلهره ای دروجودش شکل گرفته بود. دودل بود، فکرمیکرد حکومتی ها دراطراف کمین کرده اند، یک دم اندیشید که به کوه برود، نگاهی به کوهِ پرازمه که جلویش ایستاده بود کرد، باخودگف چرا هیچ کس نیست؟

کمک‌های بشردوستانه به مردم کنر به کجا می‌رود؟

۱۴۰۴/۰۶/۱۷ 09:55 بدون دیدگاه

پس از حاذثه‌ی طبیعی زمین‌لرزه در کنر که جان صدها انسان را گرفت و خانه‌های‌شان را ویران کرد، کمک‌های بشر دوستانه از دور نزدیک به سمت این ولایت در حرکت شد. در تازه‌ترین مورد اتحادیه اروپا اعلام کرده که ۱۴ میلیون یورو کمک به افغانستان اختصاص داده است. در ظاهر، این کمک‌ها قرار است برای آسیب‌دیدگان حوادث طبیعی و به‌ویژه زلزله‌زدگان کنر مصرف شود؛ اما گزارش‌های میدانی و شهادت منابع محلی حکایت از آن دارد که این کمک‌ها، به جای رسیدن به مستحقان واقعی در کنر، به سوی قندهار و مناطقی هدایت می‌شود که هیچ آسیبی از زلزله ندیده‌اند.

هفته‌ی شهید و هجدهم سنبله

۱۴۰۴/۰۶/۱۷ 08:49 بدون دیدگاه

روزها، ماه‌ها و سال‌ها در افغانستان ـ به‌ویژه در میان جوامع روستایی و مردم عادی ـ همواره حامل پیام‌ها و باورهای عقیدتی و ایمانی بوده‌اند. این امر بر می‌گردد به ایمان‌داری و باورهای عمیق مردم ما که ریشه در سنت کهن دارند. در میان این روزها، ماه سنبله برای مردم افغانستان، به‌ویژه مردمان حوزه‌ی جهاد و مقاومت، خونین‌ترین ماه در چند دهه‌ی اخیر بوده است؛ ماهی که در آن سرداران بسیاری از میان ما به آسمان عروج کردند، سپه‌سالاران بزرگی بر زمین افتادند، و عقابان بی‌شماری از قله‌های تاریخ و ارزش‌های ما کوچیدند. به همین دلیل، ما و حوزه‌ی

مسعود؛ میهن‌پرستی که جهان را از خطر تروریسم هشدار داده بود

۱۴۰۴/۰۶/۱۶ 14:32 بدون دیدگاه

در واقع قهرمان ملی هم از افراط‌گرایی دینی بیزار بود و هم از تفریط نمایندگان گفتمان مدرنیته، همین امر جایگاه فکری او را ممتاز ساخته بود. دوم: تفکر ملی و میهن‌پرستانه مسعود مسعود یک میهن‌پرست آزاده بود و به وطن و مردم‌اش بیشتر از هر کنشگر و سیاست‌مدار در تاریخ معاصر افغانستان عشق می‌ورزید و دوست داشت در وطن و زادگاه‌اش آزادانه با هم‌میهنانش زندگی کند. او حضور هیچ نیروی بیگانه‌ای را در افغانستان قبول نداشت. مسعود به قول مائوریتسیو ویرولی، نویسنده مشهور اروپایی، یک میهن‌پرست واقعی بود که به وطن‌اش عشق می‌ورزید و مردم‌اش را دوست داشت. او

اعتراف ناخواسته ترمپ نگاهی کوتاه به چهره واقعی سیاست آمریکا در قبال کشورهای جهان سوم

۱۴۰۴/۰۶/۱۶ 13:54 بدون دیدگاه

چکیده در این نوشته تا حدی تلاش شده تا از حقیقت که به گونه‌ی ناخواسته از زبان ترمپ، رئیس جمهور آمریکا برآمده، به گونه تحلیلی پرده‌برداری شود و چهره‌ی واقعی مدافعان البته مدافعان خود خوانده‌ی حقوق‌بشر، حقوق اطفال، آزادی، صلح‌طلبی و… به نمایش گذاشته شود. به دیوانه‌گی‌های ترمپ نباید تعجب کرد، بلی! تعجبی در کار نیست. سخن ترامپ در مورد تغییر نام «وزارت دفاع» به «وزارت جنگ»، نه یک شوخی سیاسی، بلکه اعترافی ناخواسته به ماهیت واقعی سیاست خارجی ایالات متحده آمریکاست. تاریخ معاصر گواه آن است که آمریکا هرگز مدافع واقعی آزادی و حقوق بشر نبوده، بلکه

رسوای پرداخت پول از سوی دولت آلمان به طالبان؛ غرب و ۲۰ سال بازی دوگانه در افغانستان

۱۴۰۴/۰۶/۱۶ 12:24 بدون دیدگاه

در حالی‌که طالبان متهم به نقض گسترده حقوق بشر، سرکوب زنان، حذف اقلیت‌ها و محدودسازی آزادی‌های مدنی در افغانستان بوده و به این کار ادامه می‌دهد، کشورهای غربی در ظاهر با محکومیت و موضع‌گیری اما در پشت پرده یکی پس از دیگری وارد تعاملات پنهانی با این گروه می‌شوند. تازه‌ترین نمونه، جنجال سیاسی در آلمان است که بر سر ادعای پرداخت پول به طالبان برای پذیرش مهاجران اخراجی افغانستانی، فضای سیاسی این کشور را ملتهب کرده است. احزاب مخالف دولت آلمان دولت این کشور را تحت فشار قرارداده که بر چه مبنا برای گروه طالبان پول پرداخته است. البته

طالبان و دشمنی با تصوف

۱۴۰۴/۰۶/۱۶ 10:19 بدون دیدگاه

در واپسین اتفاق طالبان تعدادی از صوفیان را که اهل طریقت بوده‌اند در کابل بازداشت کرده است. این گروه در کنار سخت‌گیری‌های مذهبی و برداشت تنگ‌نظرانه‌شان از اسلام، همواره دشمنی عمیقی با تصوف و سنت‌های صوفیانه در افغانستان داشته‌اند. تصوف در تاریخ اسلامی، به‌ویژه در افغانستان، ریشه‌های عمیق دارد. خانقاه‌ها، محافل ذکر و مجالس عرفانی قرن‌ها بخشی از زندگی اجتماعی و دینی مردم این سرزمین بوده است. بسیاری از روستاها و شهرهای افغانستان در اطراف زیارتگاه‌ها و خانقاه‌های صوفیان شکل گرفته و نسل‌های متوالی از طریق تصوف با آموزه‌های محبت، تسامح، معنویت و آرامش روحی پرورش یافته‌اند. اما طالبان

چپ‌اندیشی در جهان نوین؛ بازخوانی یک افق فراموش‌ نشده

۱۴۰۴/۰۶/۱۶ 07:46 بدون دیدگاه

چپ‌اندیشی، به‌عنوان جریان فکری، سیاسی و اجتماعی، بیش از دو سده است که در کانون تحولات جهان ایستاده است. از نخستین جرقه‌های عدالت‌خواهی در انقلاب فرانسه تا ظهور نظریه‌های مارکس و انگلس، از انقلاب‌های سوسیالیستی قرن بیستم تا جنبش‌های عدالت‌طلب معاصر، همواره مفاهیمی چون برابری، آزادی و رهایی انسان از سلطه، در متن این اندیشه حضور داشته‌اند. بااین‌حال، قرن بیست‌ویکم و «جهان نوین» با ویژگی‌های خاص خود ــ جهانی‌شدن اقتصاد، سلطه نولیبرالیسم، بحران‌های زیست‌محیطی، شکاف دیجیتال و بازتعریف هویت‌ها ــ شرایطی متفاوت برای اندیشه چپ فراهم کرده است. اکنون پرسش اصلی این است: آیا چپ‌اندیشی، پس از شکست‌ها

کاش می‌توانستم شوربا را به آمرصاحب بدهم

۱۴۰۴/۰۶/۱۶ 07:36 بدون دیدگاه

در دو سال پایانی دوره مقاومت اول، سه بار افتخار دیدن آمرصاحب احمدشاه مسعود را از نزدیک در پنجشیر یافتم. درآن روزها جنگ میان نیروهای دولت اسلامی افغانستان و گروه طالبان به شدت جریان داشت. احمدشاه مسعود که پیوسته در خطوط مقدم نبرد در شمال‌شرق کشور و مناطق شمالی حضور می‌یافت، همواره در رفت‌وآمد از مسیر سرک پنجشیر بود. من در آن زمان کودک هشت تا ده ساله‌ای بیش نبودم، اما به‌سبب کنجکاوی و هوشیاری کودکانه‌ام، اخبار و گفت‌وگوهای سیاسی را همراه با پدرم از رادیو مشهد، رادیو بی‌بی‌سی فارسی و رادیو صلح که مقر آن در جبل‌السراج بود،

اتحاد در غم، جدایی در شادی

۱۴۰۴/۰۶/۱۶ 07:33 بدون دیدگاه

همیشه در تاریخ معاصر افغانستان کاسه‌ی غم نقطه‌ی وصل بوده است. در حالیکه در جوامع دیگر جشن‌ها، خوشی‌ها، دست‌آوردها و افتخارات حلقه‌ی پیوند میان مردم و ملت‌ها می‌شود، در سرزمین ما تنها ماتم و مصیبت توانسته مردم را برای لحظه‌ای کنار هم بنشاند. این واقعیت تلخ پرسش بزرگ در برابر ما می‌گذارد؛ تا چه زمانی باید زلزله، سیل، انفجار و انزجار از ما قربانی بگیرد و یادمان بیاید که همدیگر داریم؟ زلزله‌ی ویرانگر شرق افغانستان بار دیگر تکه‌ای از مردم ما را در ماتم نشاند. هزاران خانواده به خاک سیاه نشستند و همگان با احساس مسئولیت انسانی خود را

وزارت جنگ؛ چهره واقعی پنتاگون

۱۴۰۴/۰۶/۱۵ 13:54 بدون دیدگاه

یکی از تفاوت‌های اساسی دونالد ترامپ با بسیاری از سیاستمداران پیشین آمریکا این است که او سیاست‌های استعماری ایالات متحده را بی‌پرده و بدون نقاب «دموکراسی، صلح و حقوق بشر» بیان می‌کند. در حالی‌که دولت‌های پیشین ـ به‌ویژه دموکرات‌ها ـ این سیاست‌ها را در پوشش شعارهای انسان‌دوستانه دنبال می‌کردند، ترامپ با صراحت بیشتری به ماهیت واقعی آن‌ها اذعان کرده است. از تازه‌ترین نمونه‌های این رویکرد، اقدام او در تغییر نام «وزارت دفاع آمریکا» به «وزارت جنگ» بود. فرمان ترامپ در این زمینه بازتاب‌دهنده واقعیتی است که بسیاری از تحلیلگران سال‌ها بر آن تأکید داشته‌اند: ارتش آمریکا در عمل، نهادی

روز جهانی کتاب‌خوانی و یاد کتاب‌های زندانی در افغانستان

۱۴۰۴/۰۶/۱۵ 12:56 بدون دیدگاه

روز جهانی کتاب‌خوانی هر سال در ۶ سپتامبر برگزار می‌شود. این روز یک مناسبت غیررسمی است که نخستین‌بار در آمریکا شکل گرفت و هدف آن یادآوری اهمیت کتاب و مطالعه در زندگی روزمره است. مردم، مکتب‌ها، کتابخانه‌ها و ناشران در این روز افراد را تشویق می‌کنند تا کم از کم چند صفحه‌ کتاب بخوانند یا کتاب تازه‌ای را شروع کنند. این روز به همه یادآوری می‌کند که مطالعه می‌تواند پنجره‌ای به دنیای تازه باشد، حتا وقتی زندگی با محدویت‌ها مواجه باشد و مهاجر و بی‌وطن باشیم. کتاب‌ و مطالعه ابزار یادگیری، تجربه و تخیل‌است. مطالعه باعث می‌شود آدم‌ها

مسعود؛ میهن‌پرستی که جهان را از خطر تروریسم هشدار داده بود

۱۴۰۴/۰۶/۱۵ 11:34 بدون دیدگاه

بخش اول: مقدمه و بستر تاریخی پیوند تروریسم با جغرافیای افغانستان برمی‌گردد به تحولات دوران جنگ سرد و اشغال افغانستان توسط شوروی. درست در فردای پس از وارد شدن نیروهای اتحاد شوروی به افغانستان و شکل‌گیری مقاومت‌های مردمی در برابر ارتش سرخ، گروه‌ها و سازمان‌های تندرو اسلامی از کشور‌های همسایه به‌ویژه از پاکستان و کشور‌های خاورمیانه جهت اشتراک در جهاد و آزادسازی افغانستان از زیر سلطه شوروی به این کشور ریختند و تا ختم دوره جهاد و خروج نیروهای ارتش سرخ از افغانستان در کنار برخی از تنظیم‌های جهادی افغانستان به مبارزه مسلحانه ادامه دادند. پس از پایان

پایان مأموریت رزا اوتونبایوا در افغانستان؛ نماینده‌ی که به جای صدای مردم بلند گوی طالبان بود؟

۱۴۰۴/۰۶/۱۵ 10:36 بدون دیدگاه

با پایان مأموریت سه‌ساله رزا اوتونبایوا به‌عنوان نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد در افغانستان، فرصتی است تا کارنامه‌ی او را بررسی کرد. اوتونبایوا، که با سابقه‌ای دیپلماتیک و ریاست‌جمهوری در قرقیزستان به این سمت منصوب شد، در دوره‌ای حساس و بحرانی که جمهوریت سقوط و طالبان بر کشور مسلط شدند، وارد افغانستان شد؛ زمانی که طالبان، قدرت را تصاحب کردند، موجی از محدودیت‌ها، تبعیض‌ها و سرکوب‌ها را بر جامعه افغانستان تحمیل کردند. با این حال، مأموریت اوتونبایوا نه تنها نتوانست صدای مردم افغانستان باشد، بلکه در مواردی به‌نظر می‌رسد که به مدافع سیاست‌های طالبان بدل شد. از چشم

زلزله و طالبان؛ ناکارگی را نمی‌توان پای خدا نوشت

۱۴۰۴/۰۶/۱۵ 07:32 بدون دیدگاه

فرار از مسوولیت زیر نام «عذاب الهی» هر بار که زمین در افغانستان می‌لرزد و صدها خانواده زیر آوار و در بی‌سرپناهی می‌مانند، طالبان به جای اقدام فوری، روایت کهنهٔ «عذاب الهی» را تکرار می‌کنند. رهبران طالبان می‌گویند این بلا نتیجهٔ «گناهان مردم» است؛ سخنی که نه کمکی به قربانیان می‌کند و نه درد مردم را کاهش می‌دهد. در حقیقت، این یک تاکتیک سیاسی است برای فرار از مسئولیت و پنهان کردن ناکامی‌های حکومتی. در واپسین حادثه که زمین لرزه باعث ویرانی خانه‌های زیاد و جان دادن صدها انسان در شرق افغانستان شد، طالبان این جمله‌ی تکراری را که

در سپیده‌دم ابدی یک فرزند درواز؛ نماد ایستادگی در برابر تاریکی

۱۴۰۴/۰۶/۱۵ 07:30 بدون دیدگاه

در سپیده‌دم ابدی یک فرزند درواز متولد شد؛ فرزندی که نه برای قدرت، که برای عزت جنگید و نه برای حکومت، که برای آرمان جان سپرد. در گذرگاه پرپیچ‌وخم تاریخ، چهره‌هایی چنین سر برمی‌آورند تا مشعل‌های فروزانی باشند که شعله‌هایشان تاریکی ستم را می‌سوزاند و راه را برای نسل‌های پسین روشن می‌کند. اگر تاریخ این سرزمین را ورق بزنیم، صفحاتی از آن به خون مردانی آغشته است که جان را در طبق اخلاص نهادند و فریاد «آزادی» سر دادند. امروز رسالت ما این است که این صفحات را نخوانده نگذاریم، این نام‌ها را فراموش نکنیم و این شعله‌ها را

تقابل سنت و مدرنیته در جامعه‌ی افغانستان

۱۴۰۴/۰۶/۱۵ 07:21 بدون دیدگاه

به باور من، تقابل عمیق میان سنت و مدرنیته در جامعه‌ی ما وجود دارد. این تقابل را می‌توان در میان سنت‌گراها و مدرنیته‌گراها مشاهده کرد. زمانی که مدرنیته‌گرایان در قدرت بودند، همواره در پی حذف سنت‌گرایان و همچنین بی‌توجه به سنت‌های جامعه بوده‌اند. آنان دین و سنت را مانع توسعه می‌دانستند؛ در حالی‌که دین و سنت‌های درست و پسندیده هیچ‌گاه مانع توسعه نبوده‌اند. به قول ماکس وبر، جامعه‌شناس آلمانی، عامل رشد سرمایه‌داری در اروپا مذهب پروتستان بود. اگر دین را مانع توسعه بدانیم، بر اساس این دیدگاه باید پذیرفت که بسیاری از کشورهای دنیا دین را از حوزه‌ی عمومی