تحلیل

وعده‌های سرخرمن میرویس عزیزی و بحران اعتماد در جامعه؟

۱۴۰۴/۰۸/۱۱ 11:10 بدون دیدگاه

در چهار سال گذشته، هم‌زمان با سلطه طالبان بر افغانستان، میرویس عزیزی، رییس شرکت‌های عزیزی، بارها وعده‌هایی در زمینه سرمایه‌گذاری، کمک‌های بشردوستانه و حمایت از پروژه‌های ملی داده است. اما بررسی عملکرد او نشان می‌دهد که بسیاری از این وعده‌ها یا هرگز عملی نشده‌اند یا در حد تبلیغات باقی مانده‌اند. از جمله وعده سرمایه‌گذاری ۱۰ میلیارد دالری در سال ۱۴۰۲، ایجاد ۱۰۰ هزار شغل، ساخت نیروگاه ۱۰ هزار مگاواتی برق و ده‌ها طرح دیگر که هیچ‌کدام به مرحله اجرا نرسیده‌اند. حالا، پس از پیروزی تاریخی تیم ملی فوتسال زیر ۱۷ سال افغانستان در رقابت‌های قهرمانی آسیا ۲۰۲۵، عزیزی وعده

خبرنگاری در افغانستان؛ شغلی میان مرگ و سکوت

۱۴۰۴/۰۸/۱۱ 10:23 بدون دیدگاه

روز دوم نوامبر را سازمان ملل متحد، روز جهانی پایان دادن به معافیت از مجازات برای جرایم علیه خبرنگاران نام‌گذاری کرده است. ماجرا از آن‌جا آغاز شد که در سال ۲۰۱۳ دو خبرنگار فرانسوی در کشور مالی کشته شدند و عاملان این جنایت هیچ‌گاه مجازات نشدند. این رویداد تلخ باعث شد سازمان ملل تصمیم بگیرد روزی را برای پاسداشت خبرنگارانی که در مسیر حقیقت قربانی می‌شوند تعیین کند. هدف از گرامی داشت از این روز آن است تا همه بدانند که خبرنگاری تنها یک شغل نیست، بلکه رسالتی برای روشنگری، تحول و دفاع از حقیقت است. این مناسبت یادآوری

اتهام طالبان به پاکستان؛ پاکستان زمینه‌ساز بازگشت امریکا به بگرام است

۱۴۰۴/۰۸/۱۱ 09:54 بدون دیدگاه

اظهارات اخیر ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان، مبنی بر این‌که ارتش پاکستان با ایجاد بحران‌های مرزی و انجام حملات هوایی در تلاش است تا زمینهٔ بازگشت ایالات متحده به پایگاه بگرام را فراهم کند، بار دیگر مناسبات پیچیده و چندلایهٔ اسلام‌آباد و کابل را مورد تأمل قرار می‌دهد. این سخنان در حالی بیان می‌شود که طی ماه‌های اخیر روابط میان طالبان و پاکستان به‌شدت تیره شده و از مرزهای دیپلماتیک فراتر رفته است. بستن گذرگاه تورخم، اخراج اجباری مهاجران افغانستانی و درگیری‌های نظامی در مناطق مرزی، نشانه‌هایی روشن از بحرانی شدن روابط دو طرف‌اند. اما آنچه در سخنان مجاهد برجسته

تأملی کوچک در برابر دریای مولانا

۱۴۰۴/۰۸/۱۱ 09:18 بدون دیدگاه

راستش را بخواهید، هر بار که خواستم از مولانا جلال‌الدین بلخی سخن بگویم، قلمم لرزیده است. چگونه می‌شود از آفتاب گفت، وقتی خود شمعی کوچک در گوشه‌ای خاموشی؟ من شاعری کوچک‌ام، قطره‌ای از اقیانوس بی‌کران شعر فارسی، و او، همان دریاست که از موج‌هایش هزاران شاعر جان گرفته‌اند. مولانا برای من تنها یک شاعر بزرگ نیست، بلکه صدایی از آسمان در گوش انسان است. سخن او از عشق، از خدا، از انسان، از رهایی و از حیرت است؛ اما نه به زبان فلسفه و منطق، بلکه به زبان دل. او نی را به ناله آورد تا انسان بفهمد: تمام

از اعتراض مارتین لوتر تا ضرورت اصلاح دینی در جهان اسلام و افغانستان

۱۴۰۴/۰۸/۱۰ 12:12 بدون دیدگاه

روز گذشته سالگرد آغاز جنبش پروتستانیسم در اروپا بود. دقیقا در ۳۱ اکتبر ۱۵۱۷، مارتین لوتر، راهب آلمانی، با نصب ۹۵ تز خود بر در کلیسای دانشگاه ویتنبرگ، نقطه عطفی را در تاریخ اروپا رقم زد. این اقدام نه‌تنها آغازگر جنبش پروتستان بود، بلکه به پایان عصر تاریک قرون وسطی و آغاز عصر روشنگری انجامید. لوتر با اعتراض به فساد کلیسا و فروش آمرزش‌نامه‌ها، خواستار بازگشت به متن مقدس و آزادی وجدان شد. امروز، در سالگرد این حرکت تاریخی، جهان اسلام نیز با چالش‌هایی مشابه مواجه است؛ به‌ویژه در افغانستان، جایی که طالبان با تفاسیر قرون وسطایی، جامعه را

اسماعیل میرٹھی؛ نگهبان میراث فارسی در دل هند

۱۴۰۴/۰۸/۱۰ 10:46 بدون دیدگاه

اسماعیل میرٹھی در ۱۲ نوامبر ۱۸۴۴ در شهر میرٹھ هند چشم به جهان گشود. خانواده او اصالتن از منطقه ملتان بودند و پیشینه‌ فرهنگی و مذهبی داشت که آموزش و ادب از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شد. خودش گفته است که نسب خانوادگی او تا خلفای نخستین اسلام، از جمله ابوبکر صدیق، می‌رسد. این زمینه باعث شد میرٹھی از همان کودکی با ارزش‌های فرهنگی، اخلاقی و دینی آشنا شود و مسیر زندگی‌اش در خدمت آموزش و ادب شکل گیرد. میرٹھی تحصیلات ابتدایی خود را در خانواده نزد پدر‌ و مادر آغاز کرد و سپس به مدرسه رفت. فارسی

پیمان دفاعی ۱۰ ساله هند با امریکا و پیامدهای آن به منطقه

۱۴۰۴/۰۸/۱۰ 09:46 بدون دیدگاه

پیمان دفاعی ۱۰ ساله‌ای که میان ایالات متحده آمریکا و هند به امضا رسیده، یکی از مهم‌ترین تحولات ژئوپلیتیکی در منطقه هند و اقیانوس آرام طی سال‌های اخیر به‌شمار می‌رود. این توافق نه‌تنها نشانه‌ای از تعمیق همکاری‌های نظامی میان دو قدرت بزرگ است، بلکه در سطحی کلان‌تر بازتاب‌دهنده تغییر توازن قدرت در آسیا و واکنش مستقیم به تحولات ناشی از صعود چین و رقابت‌های ژئو‌استراتژیک جدید در قرن بیست‌ویکم است. در ظاهر، این پیمان بر سه محور اصلی استوار است: هماهنگی نظامی، تبادل اطلاعات و همکاری‌های فناورانه. با این حال، در عمق خود، حامل پیامی روشن برای بازیگران منطقه‌ای

تلخان و قاقچه

۱۴۰۴/۰۸/۱۰ 09:24 بدون دیدگاه

پنجشیر، دره‌ای با طبیعت زیبا و آب‌و‌هوای صفا و بکر، در دوره‌های مختلف با دستان پرهنر مردمش فرآورده‌های بومی بی‌شماری را تولید نموده است که از آن جمله می‌توان از تلخان نام برد؛ شیرینی مقوی که در اواخر فصل پاییز، هنگام گندم‌دروی و جواری‌دروی، و با آمدن فصل زمستان، توسط آسیاب‌های آبی هر منطقه با آرد کردن توت خشک سفید، که طعم خوشایندتری دارد، ساخته می‌شود. سپس تلخان آردشده را گرفته، در کندوهای ساخته‌شده‌ی وطنی یا فلزی برای شب‌های سرد زمستان نگهداری می‌نمایند. عده‌ای از مردم نیز برای فروش، آن را به بازار عرضه می‌کنند و گاهی هم توت

ترجمه‌ی قصه، ترجمه‌ی زندگی است

۱۴۰۴/۰۸/۱۰ 09:22 بدون دیدگاه

برای دادوستد فرهنگی و رساندن رسم و قصه‌ای سرزمین خود به‌دیگران، راه‌های وجود دارد که یکی از آن راه‌ها، ترجمه است. ترجمه شدن و ترجمه کردن. اما ترجمه‌ی داستان، بهترین کاری است یک انسان برای وطنش انجام می‌دهد؛ چون با این کار واقعیت، خواب، رویا، وهم، سلیقه و حتا بغض انسان سرزمینش را انتقال می‌دهد. انتقال برای دیگران تا آن‌ها هم این همه رنگ را تجربه کنند یا لااقل بو کنند. هر داستان، یک زندگی است. زندگی انسان‌های مختلف، مرد و زن و حتا حیوان‌ها. البته برای شماری. برای من بیش‌تر. اما داستان افغانستانی، زندگی مرد و زن و

طاهر بدخشی و مساله ستم ملی

۱۴۰۴/۰۸/۰۹ 13:43 بدون دیدگاه

یکی از مهم‌ترین مفاهیم ستم ملی یعنی تمرکز قدرت، منابع و فرصت‌ها در دست یک قوم به زیان اقوام دیگر است. بدخشی باور داشت که اگر این ستم را نفهمیم، هر تلاشی برای وحدت ملی محکوم به شکست است. او می‌گفت که مساله‌ ملی پیش از آن‌که صرفا اقتصادی یا طبقاتی باشد، فرهنگی و ساختاری است. تا وقتی فرهنگ اقوام کوچک ارزشش دیده نشود، رابطه بین آن‌ها تنها رقابت و دشمنی خواهد بود بدخشی از تمرکزگرایی شدید در نهادهای مرکزی انتقاد می‌کرد و بر تفویض اختیار، نهاد محلی قوی و مشارکت مردم در تصمیم‌ها تاکید داشت در نوشته‌ها و

اخلاق و ضرورت ترویج آن در جامعه

۱۴۰۴/۰۸/۰۸ 12:33 بدون دیدگاه

علما در دسته بندی مفاهیم عمده دینی آن را به؛ احکام و عبادات، معاملات و تجارت، حاکمیت و سیاست مدنی و اخلاقیات دسته بندی می کنند. به این معنی که بطور عمده شریعت اسلامی از مباحث فوق بحث می کند. آنچه این جا اهمیت دارد این است که اغلب در تجربه دینی عامه دسته های احکام و عبادات برجسته است و جز همین مورد دیگری مفاهیم در فهم عموم نمی گنجد یا اینکه کمرنگ جلوه می کند. این فهم را که می توان به چالش معرفت دینی نیز تعبیر کرد در همه ی جوامع اسلامی به شکل از اشکال

فرصت از آسمان نمی‌بارد؛ از شکاف میان دشمن باید استفاده کرد.

۱۴۰۴/۰۸/۰۸ 11:36 بدون دیدگاه

نزدیک به پنج سال است که رهبران مخالفان طالبان در انتظار معجزه‌ای و چانس طلایی بودند؛ معجزه‌ای که توازن قدرت را دگرگون سازد و فرصتی برای ایستادگی در برابر حاکمیت سیاه طالبان فراهم آورد. در این مدت، مردم افغانستان زیر سایهٔ رعب، فقر و اختناق نفس کشیده است، و نیروهای سیاسی در تبعید یا در سکوت داخلی، تنها نظاره‌گر فروپاشی تدریجی جامعه و ارزش‌های ملی بوده‌اند. بسیاری از آنان بارها گفتند که “زمان مناسب هنوز نرسیده است” یا “شرایط بین‌المللی به سود ما نیست”. کشور های منطقه همسایه کمک نمی‌کند پاکستان لابی گری می‌کند و ازین دست بهانه فراوان

پیکرتراشیِ بت‌پندارانه از باوری ماتریالیستی!

۱۴۰۴/۰۸/۰۸ 09:47 بدون دیدگاه

فریدریش نیچه، فیلسوف بزرگ آلمانی، سخنی دارد که امروز بیش از هر زمان دیگری بوی حقیقت می‌دهد: «از آدم‌ها بُت نسازید! این خیانت است، هم به خودتان و هم به خودشان؛ در نهایت خدایی می‌شوند که خدایی کردن بلد نیست و شما می‌شوید سر تا پا کافرِ خدای خودساخته!» در نگاه نخست شاید این جمله طعنه‌ای اخلاقی به روحیهٔ پرستش و ستایش بی‌چون‌وچرای آدم‌ها باشد، اما در بطن خود، نقدی ژرف به ساختار ذهنی جوامعی است که به‌جای اندیشه، در پی اسطوره می‌گردند؛ به‌جای نقد، در پی نیایش. نیچه می‌دانست که بت‌سازی از انسان، پایان تفکر است؛ زیرا بت،

روز جهانی اینترنت؛ جهان در عصر اتصال، افغانستان در حصار خاموشی

۱۴۰۴/۰۸/۰۸ 09:29 بدون دیدگاه

در دنیایی که ثانیه‌ها ارزش طلا دارند، اینترنت به یکی از بنیادی‌ترین ارکان زندگی بشر بدل شده است. روز جهانی اینترنت یادآور انقلابی است که نه با اسلحه، که با اتصال و آگاهی جهان را دگرگون کرد. انقلابی که مرزها را شکست، دانش را جهانی ساخت و صدای انسان را از کوچه‌های گمنام‌ترین روستاها تا بلندترین سکوهای جهانی رساند. اما در همین روز که بیشتر کشورها از گسترش شبکه‌های پرسرعت، اینترنت آزاد و انقلاب هوش مصنوعی سخن می‌گویند، افغانستان در وضعیتی ایستاده که بیشتر به قرون گذشته می‌ماند. در حالی‌که جهان از «اینترنت اشیا» و «دولت دیجیتال» حرف می‌زند،

اعتماد، سرمایه‌ی از دست رفته‌ی افغانستان

۱۴۰۴/۰۸/۰۸ 09:24 بدون دیدگاه

سخن باز هم از افغانستان است؛ از سرزمینی که سینه‌ی پهناور و آغوش بی‌منتش در گذر تاریخ، پناه‌گاه میلیون‌ها انسان بوده‌است، مادری که در میان چهره‌های باطل فرزندان ناسپاسش، از اوج به فرود آمده و گاه در خاک خویش نیز غریب مانده است. دلم برای آبشارهایش می‌سوزد، که بی‌هیاهو زندگی را فریاد می‌زنند، دلم برای کوه‌های سرفرازش تنگ می‌شود که آزادی و آزادگی را در صخره‌ها حک کرده‌اند، دلم با رودهای خروشان و نغمه‌ی بلبلانش درهم می‌تپد، و با سادگی و صفای روستاهایش آرام می‌گیرد، خلاصه دل من در همه‌حال برای این جغرافیای زخمی تنگ است؛ جغرافیایی که اندوه

از وفاداری تا بغاوت؛ روایت درگیری‌های طلایی طالبان در بدخشان

۱۴۰۴/۰۸/۰۷ 12:58 بدون دیدگاه

تحولات اخیر در بدخشان، تصویر روشنی از ساختار واقعی امارت طالبان به دست می‌دهد. نظامی که در آن، وفاداری نه بر پایهٔ ایمان، بلکه بر محور طلا و قدرت تعریف می‌شود. همان‌گونه که “بغاوت” در این نظام نه شورش بر ضد ظلم، بلکه صرفاً پرسش از منبع ثروت است. این درگیری‌ها، چهرهٔ عریان طالبان را نشان می‌دهد؛ جایی که طلا معیار ایمان و معامله، جایگزین شریعت شده است. در متون اسلامی و فرهنگ سیاسی، واژهٔ “باغی” به کسی گفته می‌شود که بر ضد حکومت مشروع و عادلانه قیام کند؛ کسی که از فرمان قانون بیرون می‌شود و امنیت جامعه

چهل‌وشش سال پس از طاهر بدخشی؛ همان آش و همان کاسه

۱۴۰۴/۰۸/۰۷ 11:30 بدون دیدگاه

چهل‌وشش سال پیش، محمد طاهر بدخشی به جرم عدالت‌خواهی، باور به تکثرگرایی و مخالفت با تمرکز قدرت، در زندان پل‌چرخی به دار آویخته شد. از آن روز تاکنون، همان فیلم تراژیدی ادامه دارد و تکرار می‌شود؛ تاریخی که در آن عدالت همچنان غایب است، برابری هنوز تحقق نیافته و تمرکزگرایی نه‌تنها از میان نرفته، بلکه در چهره‌هایی سخت‌تر و بی‌رحم‌تر ادامه یافته است. ستمگر هنوز دست از ستم برنداشته و ستمدیده هنوز از زیر چرخ استبداد رهایی نیافته است. همان آش است و همان کاسه؛ همان دست‌های مستبدی که روزی بدخشی را به خاک انداختند، امروز نیز بر شانه‌های

کوروش کبیر؛ فرمانروای خرد، انسانیت و آزادی

۱۴۰۴/۰۸/۰۷ 11:12 بدون دیدگاه

هفتم عقرب/آبان‌ماه، روز کوروش کبیر، یادآور یکی از درخشان‌ترین چهره‌های تاریخ و نماد شکوه انسانیت در دل قدرت است. کوروش، بنیان‌گذار امپراتوری هخامنشی، نه تنها یکی از بزرگ‌ترین فرمانروایان تاریخ ایران، بلکه یکی از نخستین پیام‌آوران اندیشه‌ی آزادی، تساهل دینی و کرامت انسانی در جهان باستان است. سخنی که از او نقل شده ــ «بگذارید هرکسی به آئین خویش باشد، زنان را گرامی بدارید، فرو‌دستان را دریابید…» ــ چکیده‌ی فلسفه‌ی سیاسی و اخلاقی اوست. در این کلمات، اندیشه‌ای نهفته است که فراتر از قدرت نظامی و فتح سرزمین‌هاست؛ اندیشه‌ای که بر حرمت انسان، تنوع فرهنگی و عدالت اجتماعی تأکید

از غزه تا کابل و تهران؛ رمز پیروزی ملت‌ها در برابر متجاوزان و اشغالگران

۱۴۰۴/۰۸/۰۷ 10:57 بدون دیدگاه

تاریخ معاصر و گذشته ملت‌ها، صحنه‌هایی پرشکوه از مقاومت در برابر اشغالگری و سلطه‌طلبی قدرت‌های جهانی را به نمایش گذاشته است. در میان این نمونه‌ها، سه تجربه برجسته در نبرد‌های اخیر از ایستادگی ملت‌ها در منطقه ما در برابر تجاوز نظامی و سیاسی، جایگاه ویژه‌ای دارند: مقاومت تاریخی دو ساله غزه در برابر رژیم صهیونیستی با وجود تلفات سنگین بیش از ۲۰۰ هزار شهید و زخمی، ایستادگی ایران در برابر تجاوز ترکیبی اسرائیل و آمریکا، و پایداری مردم افغانستان در برابر اشغال انگلیس و شوروی. هر یک از این نبردها، با وجود تفاوت‌های زمانی و جغرافیایی، نشان‌دهنده قدرت اراده

بازسازی قرارداد اجتماعی؛ راه نجات افغانستان از دور باطل بحران

۱۴۰۴/۰۸/۰۷ 10:09 بدون دیدگاه

در روزهایی که منطقه به سوی بحرانی تازه در حرکت است، سخن از ضرورت قرارداد اجتماعی نو در افغانستان به میان می آید. مثلا غفور لیوال، سفیر پیشین افغانستان در تهران، بحث ضرورت «روایت ملی تازه و قرارداد اجتماعی نو» را به مطرح کرده است. او هشدار داده است که افغانستان بدون بازتعریف رابطه‌ی ملت و دولت، از پیامدهای بحران‌های منطقه‌ای در امان نخواهد ماند. این هشدار، به‌حق، ما را وادار می‌کند بار دیگر از خود بپرسیم: چرا افغانستان هنوز نتوانسته است یک روایت مشترک و مشروعیت پایدار سیاسی بسازد؟ چرا هنوز در عصر دولت های مدرن این کشور