هخامنشیان، نخستین و بزرگترین امپراتوری جهان باستان بود که در پارس/فارسِ ایران غربی (ایران کنونی) حکومت میکردند. کورش و داریوش، مشهورترین پادشاهانشان است. استوانهی کوروش و کتیبهی داریوش، یادگار آن دو شاه است که از اهمیت معرفتی و تاریخی برخوردارند. فرمانهای مندرج در استوانه و کتیبه، سنجیده و خردورزانهاند؛ به همین دلیل، استوانهی کوروش را نخستین منشور حقوق انسان، مسمی کردهاند. جدا از مکاتیبی که از هخامنشیان برجای مانده، آنچه در مورد آنان میتوانیم دریابیم؛ در اسناد یونانی به ویژه در تاریخ هرودت است. خداینامهها که از منابع شاهنامهی فردوسیاند و خود فردوسی در شاهنامهاش از هخامنشیان
