آدم‌های خنثی؛ ویژگی‌ها و عادات

دسته: تحلیل
نویسنده: تحریریه روایت
1402/05/07
2:24 ب.ظ
بازدید: 963

اغلب واژه‌ی خنثی در ذهن قاطبه‌‌ی از مردم تداعی کننده‌ای فردی‌ست که از لحاظ جنسیتی در میان مرد و زن قرارگرفته باشد. اما این واژه نظر به‌ ماهیت و بافت وسیعی که دارد در زمینه‌های بیش‌تری کاربرد دارد. از جمله پیرامون کتله‌ای از آدم‌ها. این‌روز‌ها جماعتی از آدم‌ها را می‌بینم که هم‌وغم‌شان؛ فقط خوردن و نمردن است. این‌دست از آدم‌ها از لحاظ کنش‌گری، عاطفه‌ی بلند‌ و بالای انسانی، جایگاه و احراز جای‌گاهی اجتماعی، سیاسی و اخلاقی‌ فقط خوردن‌ و زنده‌ماندن را درک کرده و گزیده اند. بقیه موارد که مستلزم شخصیت بلند‌ و بالای انسانی است را قاب‌کرده و در گوشه‌ی از ذهن‌شان جاه‌ گذاشته‌اند. شاخص‌های شایع‌تر و رایجی که می‌توان این‌دست از آدم‌ها را از بقیه کلکسیون‌های اجتماعی تفکیک‌‌بندی کرد به شرح ذیل اند:

انزوای اجتماعی، فرهنگی و سیاسی

این تیپ از آدم‌ها به‌شدت از متن اجتماع سیاسی و فرهنگی فاصله گرفته‌اند. نگرش‌شان پیرامون این پدیده‌ها یک نگرش تقلیل‌یافته نهلیستی است. به‌باور این مجموعه سیاست و فرهنگ کار آدم‌های متعصب و دزد و قطاع‌الطریق است. امر به‌تر زیستی در میان این جماعت در انزاو‌زیستی از سیاست است. بناً امر نیک در روزگار‌شان ساده‌زیستی، در انزوازیستی از پدیده‌ی سیاست و کار علمی و فرهنگی را می‌دانند.

یک‌سان باوری و یک‌سان‌ نگری؛

نگرش‌شان پیرامون دسته‌های اجتماعی و قضایای سیاسی یک‌سان است. برای این مجموعه تفاوتی نمی‌کند که رهبر و پیشوای سیاسی‌شان از کدام گروه و دسته‌ی اجتماعی و مبتنی بر کدام شاخصه‌های رایج و علمی باشد. با آن‌که در تعیین رهبر از مجرای رفراندوم و میکانیزم‌های گزینش رهبر مشارکت می‌کنند. اما برجسته‌گی خاصی برای‌شان ندارد که به‌درد مردم، هویت، فرهنگ، تاریخ و ساختن روزگارشان می خورد. در انتخاب رهبر و پیشوا اتکاء به‌ شعارهای پوپولیستی رهبری می‌کنند. پیرامون بقیه آدم‌های دور-گوشه‌شان هم نگاهِ یک‌سان و بی‌تفاوت دارند. فرقی برای‌شان نمی‌کند این آدم از جنس باورها، اشتراکات فرهنگی، هویتی و تاریخی… خودشان است یا دسته‌ای دیگری.

فقدان انگیزه‌ی آموختن

یکی از شاخص‌های معروف و جا‌افتادی که به‌وضاحت در متن این جماعت‌ها دیده می‌شود، عدم انگیزه و رغبت برای کسب آموختن و آگاهی به‌عنوان نیاز مبرم انسانی-انسان‌ساز است. ناشی از احساسات سرکوب‌شده‌ی‌شان کم‌تر علاقه به یادگیری و آموختن دارند. شاید در ۱۰‌فرد یک‌فرد در میان‌شان به‌آموختن و یادگیری و ساختن آینده‌ی مرفه و بهتر فکر کنند. معمولا بچه‌ها و فرزندان‌شان تا دوره‌ی مقدماتی دبیرستان و نهایت فارغیت از مدرسه می‌آموزند. در پهلوی آموزش‌شان بیش‌تر به ‌فکر کسب لقمه‌ای از نان از راه‌های شاقه اند.

خرافه‌‌باوری-پروری

ناشی از ماهیت راکد‌مانده‌شان از بهره‌مندی فضیلت علم و خِرد، از متاع ذهن واکاو و آگاه پیرامون باورهای‌شان عقیم اند. هر عرف درست و نادرست مذهبی‌ای که از نیاکان‌شان برای‌شان به‌جاه‌مانده است را به‌عنوان ارزش در زنده‌گی‌شان دنبال می‌کنند. به‌ خرافه‌های مذهبی نسبت به حقایق مذهبی بیش‌تر پای‌بنداند. نسبت‌های مذهبی که از نیاکان‌ برای‌شان به‌ ارث مانده‌است، ارزش معنوی و بلند-بالای برای‌شان دارد. هر خرافه‌ی را بدون کدام درنگ عقلی در پذیرش آن باور می‌کنند. به افسانه‌ها و اسطورهای دروغ‌آمیز و راست‌آمیز خیلی باورمنداند.

تجمل‌گرایی و زیباپرستی مفرط

از ویژه‌گی‌های منحصر به‌فردشان تجمل‌زدگی و تجمل‌گرایی مفرط است. بیش‌تر از نیازهای مبرم اولیه‌‌ی‌شان، التفات به زندگی تجمل‌گرا و خوش‌گذران و زودگذران دارند. در مناسبت‌های دینی و فرهنگی به‌وضوح می‌توان این حد از افراط‌گرایی در هزینه‌ی زندگی‌شان را دید. باوجود آن‌که در رده‌ی پائین اقتصادی قراردارند و زندگی‌ اقتصادی‌شان استوار بر کارهای روزمره-شاقه است. اما در مدیریت مصرف آن بی‌نهایت افراط‌گرا اند. آمار اندکی در میان‌شان می‌توان یافت که توان هزینه‌ی زندگی چندسال بعدشان را در صورت بروز کدام حادثه‌ی و پیش‌آمدی داشته باشد.

واژه‌ی خنثی را از این جهت در توضیح این گزاره بکار بردم که بیش‌تر مصداق وضعیت زندگی این جماعت اند. از این جهت که ارزش، هویت، فرهنگ، سیاست و آن‌چه که ام‌روز بر مبنای آن معادلات انسانی و علمی تعریف می‌شود، نزد این جماعت بی‌هوده و خنثی اند. همان‌طور که در بالا عنوان کردم این جماعت‌ها بیش‌تر هم‌وغم‌شان پیداکردن یک لقمه نان است و بس. دیگر کدام دغدغه‌ی در زندگی برای‌شان مهم نیست. این‌که چنین وضعیتی معلول کدام فکتورهای است، می‌بایست رویش تمرکز شود. که اغلب ریشه در نوع نگاه‌های پاین و بالای حکومت‌های تفوق‌طلب و مستبد گذشته دارد، که غرایز مشروع زیادی از جماعت‌ها را با میکانیزم‌های فاشیستی سرکوب کردند.

نوشته های مرتبط :