واکنش ها به ایجاد ائتلاف‌ سیاسی اخیر؛ تلاش برای رهایی یا تکرار تجربه‌های ناکام؟

دسته: تحلیل
نویسنده: ضیا ضیایی
1404/09/20
10:21 ق.ظ
بازدید: 17

پایگاه خبری تحلیلی روایت : افغانستان بیش از نیم قرن است که درگیر جنگ، خونریزی و بحران‌های سیاسی و اجتماعی است. تجربه نشان داده که هیچ تلاش نظامی به تنهایی قادر به پایان دادن به این وضعیت نبوده و تنها گفت‌وگو و پذیرش یکدیگر می‌تواند مسیر صلح پایدار را هموار کند. در روزهای اخیر، جمعی از احزاب و جریان‌های سیاسی با صدور اعلامیه‌ای مشترک بر ضرورت مذاکرات، رفع محدودیت‌ها علیه زنان و استقرار نظام مشروع مردمی تأکید کردند. با این حال، منتقدان این ابتکار را بی‌فایده دانسته و آن را به مثابه تسلیم‌طلبی تعبیر کرده‌اند. پرسش اصلی این است: آیا راهی جز پذیرش یکدیگر برای عبور از بحران وجود دارد؟

افغانستان بیش از نیم قرن است که درگیر جنگ، خونریزی و بحران‌های سیاسی و اجتماعی است. تجربه نشان داده که هیچ تلاش نظامی به تنهایی قادر به پایان دادن به این وضعیت نبوده و تنها گفت‌وگو و پذیرش یکدیگر می‌تواند مسیر صلح پایدار را هموار کند. در روزهای اخیر، جمعی از احزاب و جریان‌های سیاسی با صدور اعلامیه‌ای مشترک بر ضرورت مذاکرات، رفع محدودیت‌ها علیه زنان و استقرار نظام مشروع مردمی تأکید کردند. با این حال، منتقدان این ابتکار را بی‌فایده دانسته و آن را به مثابه تسلیم‌طلبی تعبیر کرده‌اند. پرسش اصلی این است: آیا راهی جز پذیرش یکدیگر برای عبور از بحران وجود دارد؟

۱. نیم قرن جنگ و تجربه شکست راه‌حل نظامی

افغانستان نزدیک به ۵۰ سال است که شاهد جنگ‌های داخلی، مداخلات خارجی و خونریزی‌های بی‌پایان بوده است. از کودتای دهه هفتاد تا اشغال نظامی و سپس ظهور طالبان، هیچ‌یک از راه‌حل‌های مبتنی بر زور و اسلحه نتوانسته‌اند ثبات پایدار ایجاد کنند. درست است که فشار نظامی در مقاطع مختلف توانسته طالبان یا دیگر گروه‌ها را عقب براند، اما تجربه نشان داده که راه‌حل نهایی نظامی نیست. بحران افغانستان ماهیتی سیاسی، اجتماعی و فرهنگی دارد و تنها از مسیر گفت‌وگو، مصالحه و پذیرش تنوع قومی و مذهبی می‌توان به آینده‌ای متفاوت دست یافت.

۲. گذشته تاریک برخی چهره‌ها و ضرورت پذیرش متقابل

بدون شک شماری از چهره‌های حاضر در ائتلاف اخیر گذشته‌ای پر از اتهام و ناکامی دارند. آنان در مقاطع مختلف معماران توطئه علیه اقوام یا متهم به تقلب و فساد بوده‌اند. اما پرسش اساسی این است: آیا راهی جز پذیرش یکدیگر وجود دارد؟ اگر قرار باشد هر جریان سیاسی صرفاً به دلیل گذشته‌اش حذف شود، هیچ نیرویی برای ساختن آینده باقی نخواهد ماند. پذیرش متقابل به معنای چشم‌پوشی از خطاها نیست، بلکه به معنای ایجاد زمینه‌ای برای گفت‌وگو و اصلاح است. افغانستان برای عبور از بحران نیازمند آن است که حتی مخالفان دیروز بتوانند امروز بر سر میز مذاکره بنشینند.

۳. سکوت و منفی‌گرایی راه‌حل نیست

متأسفانه شماری از سیاسیون نه طرحی برای آینده دارند و نه تلاش‌های جاری برای رهایی افغانستان از استبداد طالبان را می‌پذیرند. آنان با سکوت، منفی‌گرایی و گوشه‌نشینی، عملاً میدان را به طالبان واگذار کرده‌اند. جناب محترم، مگر می‌شود با بی‌عملی و انزوا طالبان را ساقط کرد؟ تاریخ نشان داده که تغییر تنها با کنش جمعی، طرح‌های روشن و مبارزه سیاسی و اجتماعی امکان‌پذیر است. منفی‌گرایی نه تنها کمکی نمی‌کند، بلکه امید مردم را نیز از بین می‌برد.

۴. ائتلاف اخیر؛ تسلیم‌طلبی یا صف‌بندی روشن‌تر؟

عده‌ای ایجاد ائتلاف اخیر را به مثابه تسلیم شدن به طالبان عنوان کرده‌اند. در حالی که اعضایراین جریان عملا اعلام کردند که به دنبال تسلیم نیستند، بلکه می‌خواهند صف‌های مبارزه روشن‌تر شود. منتقدان خود بارها گفته‌اند که این سیاسیون کاره‌ای نیستند و حرف و عمل‌شان ملاک نیست؛ پس اگر چنین است، چرا از هم‌صدایی آنان هراس دارند؟ واقعیت این است که هر ائتلاف سیاسی اگر ضعیف هم باشد—می‌تواند زمینه‌ای برای انسجام بیشتر و مشخص شدن خطوط مبارزه فراهم کند.

۵. وضعیت دشوار کشور و ضرورت انسجام

افغانستان امروز در یکی از دشوارترین مقاطع تاریخی خود قرار دارد. زنان به شدت محدود شده‌اند، آزادی‌های اساسی سرکوب شده و ظلم طالبان بر همه اقشار سایه افکنده است. در چنین شرایطی، تنها انسجام ملی و هم‌پذیری می‌تواند راهی برای عبور از بحران باشد. اگر نیروهای سیاسی، اجتماعی و مدنی نتوانند بر سر اصول مشترک به توافق برسند، طالبان همچنان بر سرنوشت کشور مسلط خواهند بود. انسجام نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت تاریخی است.

و سخن پایانی این‌که؛ افغانستان برای عبور از بحران کنونی نیازمند پذیرش متقابل، گفت‌وگو و انسجام ملی است. گذشته تاریک برخی چهره‌ها یا ضعف برخی جریان‌ها نباید مانع از تلاش برای آینده شود. راه‌حل نظامی بارها امتحان شده… تنها مسیر واقعی، پذیرش یکدیگر و حرکت مشترک به سوی نظام مشروع مردمی است. منتقدان اگر واقعاً به تغییر باور دارند، باید از منفی‌گرایی دست بردارند و در مسیر مبارزه سیاسی و اجتماعی گام بردارند. افغانستان برای رهایی از استبداد طالبان بیش از هر زمان دیگر به هم‌صدایی نیاز دارد.

نوشته های مرتبط :